Total de entradas
🔸 Problemas en variantes
🔹 Problemas semánticos
📄 Problemas de documentación
📚 Problemas de etimología
📋 Problemas de documentación adicional
| Primera Letra | Cantidad |
|---|---|
| X | 949 |
| “ | 6 |
| ID Entrada | Palabra | Problema | Texto Original (Truncado) |
|---|---|---|---|
| DELLA-VI_S_Z-5949 | xa 1 | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xa 1 Cfr. yá. |
| DELLA-VI_S_Z-5951 | xabalín | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xabalín, el
|
| DELLA-VI_S_Z-5952 | xabalina | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xabalina, la 1 Cfr. xabalín. |
| DELLA-VI_S_Z-5956 | xabatina | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xabatina, la Cfr. sobatina. |
| DELLA-VI_S_Z-5959 | xabetu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xabetu, el Persona alta y flaca [Pr (= garibaldi)]. Podría tratase d’una voz con raíz xab- (cfr. xabalín) y aplica- ción metafórica a una persona. Quic... |
| DELLA-VI_S_Z-5961 | xabolu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xabolu, el
|
| DELLA-VI_S_Z-5962 | xabón | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xabón, el
|
| DELLA-VI_S_Z-5963 | xabonada | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xabonada, la Enxabonadura [Tb. AGO]. Deverbal de xabonar (cfr. xabón). Cola amestanza del suf. -ūra sigue ast. xabonadura asina como’... |
| DELLA-VI_S_Z-5964 | xabonadura | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xabonadura, la
|
| DELLA-VI_S_Z-5965 | xabonar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xabonar
|
| DELLA-VI_S_Z-5967 | xabonera | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xabonera, la
|
| DELLA-VI_S_Z-5977 | xacaranderu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xacaranderu, a, o*
|
| DELLA-VI_S_Z-5981 | xacencia* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xacencia*
Términu bien conocíu na nuesa documentación medieval en llatín:
|
| DELLA-VI_S_Z-5984 | xaciar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xaciar
Tener tratu, tratar [Sb]. 2. {(Doc.). Preparar, iguar}.
|
| DELLA-VI_S_Z-5992 | xafalistrón | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xafalistrón, ona Abandonáu nel vistir [Ay]. ¿Sedrá variante de xixilistrón (cfr.) que guarda rellación col ast. faxil... |
| DELLA-VI_S_Z-5993 | “xafariz” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “xafariz”
Términu medieval conocíu pela documentación del sur del dominiu ástur:
|
| DELLA-VI_S_Z-5994 | “xafarrón” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “xafarrón” Términu conocíu pela documentación, gracies a Alexandre, entendíu dende l’ár. saxrūn por Steiger (1991 [1923]: 138, 234) xunto al so equivalente cast. |
| DELLA-VI_S_Z-5995 | xafez* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xafez*
Términu conocíu pela documentación medieval del dominiu ástur:
|
| DELLA-VI_S_Z-6001 | xagonza | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6003 | xaguatada | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xaguatada, la
|
| DELLA-VI_S_Z-6004 | xaguatar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xaguatar
|
| DELLA-VI_S_Z-6008 | xagüeta | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xagüeta, la Alosa fallax, cast. saboga [Llu, Av (ppac). L’Arena]. Alosa alosa, cast. |
| DELLA-VI_S_Z-6010 | xalabarderu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xalabarderu, a, o
|
| DELLA-VI_S_Z-6014 | xalde* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xalde*
Términu conocíu pela documentación cola espresión gráfica
“ialde” (§a) y “ialne” (§b):
a) |
| DELLA-VI_S_Z-6022 | xamasca | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xamasca, la
|
| DELLA-VI_S_Z-6023 | xamascada | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xamascada, la Golpe con un xamascu o xamasca [Tb. Sm. PSil. Cv. Oc]. 2. Bofetada, golpe dau con una rama [An]. Cfr. xamasca. |
| DELLA-VI_S_Z-6024 | xamascazu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xamascazu, el <+xamasquezu [Ay]. chamascazu [Pzu].> Golpe con una xamasca o xamascu [Cp. Sb. Ay. Tb. PSil]. Cfr. xamasca. |
| DELLA-VI_S_Z-6025 | xamascón | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xamascón, ona Aum. de xamascu, a, o. 2. Fuerte y torpe (un individuu) [Tb. Sm]. Cfr. xamasca. |
| DELLA-VI_S_Z-6033 | xambombu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xambombu, {a, o} Toscu, fatu, groseru, zambombu (una persona) [Sm]. Del mesmu aniciu qu’ast. zambombu (cfr. zambu, a, ... |
| DELLA-VI_S_Z-6034 | xambre | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xambre, el
Texíu de colores pa sayes [R].
|
| DELLA-VI_S_Z-6037 | “xamete” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6041 | xampán | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xampán, el Tipu de bebida alcohólico, de burbuyes, fecho, en daqué sen- tíu, a estilu del champagne francés [Ac]. Del nome d’una rexón francesa, champagne, d’u sigue la denomación d’una b... |
| DELLA-VI_S_Z-6049 | xamuscadura | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xamuscadura, la
|
| DELLA-VI_S_Z-6058 | xamuzu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xamuzu, el*
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-VI_S_Z-6059 | xana | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xana, la
|
| DELLA-VI_S_Z-6061 | xanda | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xanda, la {Ye posible nome d’una} fiesta del Conceyu d’Ayer [Cobas (Bellezas)]. 2. Caún de los grupos festivos de la fiesta de los “Humanitarios” de Morea [Ay]: Según nos informa Octavio Tra... |
| DELLA-VI_S_Z-6064 | xaneta* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xaneta*
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-VI_S_Z-6065 | xangada | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6073 | xaqués* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xaqués*
Términu que conocemos pela documentación:
|
| DELLA-VI_S_Z-6075 | xaqueta | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xaqueta, la 2 Cfr. xaqueca. |
| DELLA-VI_S_Z-6076 | xáquima | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xáquima, la //Echar la xáquima ‘cargar responsabilidá a otra persona’ [Lln]. L’ast. xáquima, del mesmu aniciu ár. šakīmah > ... |
| DELLA-VI_S_Z-6078 | xarabaciar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xarabaciar Nevar y granizar al empar [Sb]. Cfr. xarazu & xarazar. |
| DELLA-VI_S_Z-6079 | xarabal | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xarabal, el Bancu de pexes [Xx. Vd (= mantazu). PVeiga] a flor d’agua [Xx. Cñ]. ///La sardina en xarabal, el tiempu a malear [LC]. Cfr. xárabu. |
| DELLA-VI_S_Z-6089 | xarabiar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xarabiar
|
| DELLA-VI_S_Z-6090 | xarabín | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xarabín, el 1 Dim. de xarabe (cfr.). |
| DELLA-VI_S_Z-6092 | xarabín | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xarabín, el 3 Dim. de xárabu (cfr.). |
| DELLA-VI_S_Z-6095 | xaracar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xaracar
|
| DELLA-VI_S_Z-6101 | xaramagu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xaramagu, el /xaramago [/Eo/].> Saramago (sic), maleza [Lln (= xaramáu)]. Cast. jaramago [/Eo/]. 2. Tela con varios colores revueltos ... |
| DELLA-VI_S_Z-6103 | xaramicar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xaramicar
|
| DELLA-VI_S_Z-6105 | xaramiellu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xaramiellu, el Entremez de coses [AGO]. Cfr. xamasca. Quiciabes con una referencia primera a un en- tremez de tochos o restos vexetales. |
| DELLA-VI_S_Z-6108 | xaramoyu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6113 | xaraneru | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xaraneru, a, o
|
| DELLA-VI_S_Z-6118 | xaranzaina | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xaranzaina, la 2 Cfr. xaranzana. |
| DELLA-VI_S_Z-6120 | xarapa | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xarapa, la Sidra (y por allargamientu ‘otres bebíes’) [AGO]. Posible encruz de xarabe (cfr.) y xarope (cfr.). |
| DELLA-VI_S_Z-6121 | xaratal | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xaratal, el Prau pequeñu, ruin, con munchu matu [Ay. Ll]. Cfr. xara. |
| DELLA-VI_S_Z-6127 | xarda | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xarda, la Scomber scombrus [ppac. L’Arena]. Caballa [Cg. Xx. Cp. Vd. /Eo/. R]. Pexe [Ac], pexe de rayes azules asemeyáu al Scom- |
| DELLA-VI_S_Z-6132 | xardineru | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6135 | xardonal | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xardonal, el Cfr. sardonal. |
| DELLA-VI_S_Z-6136 | xardonera | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xardonera, la Planta grande d’acebu, de varies rames [Oc]. Formación analóxica fem. del ast. xardoneru (cfr.). |
| DELLA-VI_S_Z-6138 | xardu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xardu, el Acebu [Ce]. Posible variante del ast. sardu (cfr.), masc. del ast. sarda 1 (cfr.). Cfr. xardón salar, -aris ‘tipu de trucha o salmón xoven’, pallabra... |
| DELLA-VI_S_Z-6141 | xarés* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xarés*
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-VI_S_Z-6144 | xaretón | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xaretón, el Aum. de xaretu. 2. Cast. jaretón [Lln. Pzu. Tox. /Eo/]. Dobláu (que se fai en destremaes prendes) [Ay. /Mánt/]. Cfr. xareta |
| DELLA-VI_S_Z-6152 | “xarífiz” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6155 | xarmentar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xarmentar Cfr. sarmentar. |
| DELLA-VI_S_Z-6158 | xaronca | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xaronca, la
|
| DELLA-VI_S_Z-6161 | xarra | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xarra, la Cast. jarra [Lln. Cl. Pa. Cb. Cg. Cp. Ac. Llg. Sb. Ca. Ay. Ll. Ri. Qu. Tb. Sm. Pzu. As. An. Pr. Tox. Oc. /Eo/. JH]. Cacíu con asa, xeneralmente de cristal o lloza [PSil... |
| DELLA-VI_S_Z-6162 | xarrabicar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xarrabicar Revolver, xurgar, rebuscar [Sb]. Posible encruz de xarriar 2 (cfr.) con rabicar (cfr.). |
| DELLA-VI_S_Z-6163 | xarrada | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xarrada, la
|
| DELLA-VI_S_Z-6165 | xarráu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xarráu, el <+xarréu [Ay]. //xarrado [Eo].> Xarru llenu [Ay. Tb. Sm. PSil]. Vasía enllena de líquidu [An]. Xarru enllenu d’agua o d’otru líquidu [Cg. Tb]. 2. Cantidá de líquidu que cabe nun ... |
| DELLA-VI_S_Z-6169 | xarreru | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xarreru, el
|
| DELLA-VI_S_Z-6171 | xarriar 1 | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6173 | xarrica | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6181 | xarrón | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xarrón, el Aum. de xarru. 2. Cast. jarrón [Llg. Ca. Ay. Pzu]. Cfr. xarra. |
| DELLA-VI_S_Z-6182 | xarronáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xarronáu, el //h.arronáu [Villah].> Lo que cabe nun xarru [Villah. Tb].> Cfr. xarra. |
| DELLA-VI_S_Z-6183 | xarru | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xarru, el <+xorru [y Llg]. +xerru [Ay. Ri]. //xarro [Eo].> Cast. jarro [Pa. Cb. Cg. Cp. Ac. Llg. Ca. Ri. Pzu. Cn (MG, V). Pr. VBable. JH], vasía más pequeña que la xarra [Lln. ... |
| DELLA-VI_S_Z-6186 | xarve* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xarve*
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-VI_S_Z-6187 | xarxa | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xarxa, la Furacu que lleva la embarcación nel fondu pa saca-y l’agua cuando ta en tierra [Llu. Cñ. JH]. Cfr. xarcia. |
| DELLA-VI_S_Z-6188 | xárxula | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xárxula, la Furacu de desagüe de les lanches [Vd (= golondrera)]. Posible dim. en -ŭla (llaa 103) amestáu al responsable de xarxa (cfr.). |
| DELLA-VI_S_Z-6190 | xaspiar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xaspiar
|
| DELLA-VI_S_Z-6194 | xastrería | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xastrería, la
|
| DELLA-VI_S_Z-6199 | xata | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xata, la 2 //Echar la xata ‘devolver (la comida), agomitar [Lln. Pa]. Cfr. chata. |
| DELLA-VI_S_Z-6201 | xatán | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xatán El diablu [JH (= xatanás)]. Equivalente a Satán (cfr. sataninques). |
| DELLA-VI_S_Z-6202 | xatanás | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xatanás El diablu [JH]. Variante de satanás (cfr. sataninques). |
| DELLA-VI_S_Z-6203 | xatera | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xatera, la //jatera [Pb].> Corralín d’a la vera la cabaña pa guardar los xatos mentanto les vaques pastien pel monte [LV. R]. 2. Fame [Pb]. Cfr. xata 1. |
| DELLA-VI_S_Z-6205 | xateru | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xateru, a, o
|
| DELLA-VI_S_Z-6209 | xatru | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6212 | xaula | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xaula, la //jaula [Min].> Cast. jaula [Cl. Cb. Ll. Ri. Tb. Sm. Pzu. PSil. Tox. /Eo/. JH] pa páxaros o fruta [Ay]. 2. Tambor de madera fechu de ci- lindros paralelos pequeños y... |
| DELLA-VI_S_Z-6214 | xavascu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xavascu, a, el/la Cfr. llavascu. Camiento que se trata d’un tracamundiu na trescripción del orixinal (cfr. llavascu). |
| DELLA-VI_S_Z-6219 | xe | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xe, la Nome de l’antepenúltima lletra del alfabetu asturianu [JH] escrita “x” (cfr.). |
| DELLA-VI_S_Z-6230 | xecutoria | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xecutoria, la Cfr. executoria. |
| DELLA-VI_S_Z-6234 | xeitosu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xeitosu, a, o Cómodu, afayadizu pa sentase’ [Vd]. 2. Con muncha facilidá, mañosu [Tox. /Eo/]. 3. De bona figura, de bon aspeutu [Tox]. Del mesmu aniciu qu’ast. xeitu (cfr.)... |
| DELLA-VI_S_Z-6235 | xeitu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xeitu, el
|
| DELLA-VI_S_Z-6244 | xeladura | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xeladura, la
|
| DELLA-VI_S_Z-6251 | xeleru | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xeleru, {a, o} <+xeliru [Ay].> Frioleru [Cb. Cp. Ay. AGO]. Cfr. xelu. |
| DELLA-VI_S_Z-6253 | xelón | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xelón, el
|
| DELLA-VI_S_Z-6255 | xelu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xelu, el
|
| DELLA-VI_S_Z-6258 | xeme | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6260 | xemexable | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xemexable “Xsemexsable, cosa semejante” [GP a. 1788]. Adautación del cast. semejable (dcech s.v. semejar). |
| DELLA-VI_S_Z-6261 | xeminar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xeminar Duplicar, repetir dalguna cosa [JH]. Del llat. gemināre ‘doblar’ (em; rew) semicultismu amosáu nel caltenimientu del vocalismu intertónicu pero con palatali- zación de la consonante d?... |
| DELLA-VI_S_Z-6263 | xenebrada | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xenebrada, la* Cfr. nerbu. |
| DELLA-VI_S_Z-6271 | xenerancia | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6273 | xenerosu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xenerosu, a, o
|
| DELLA-VI_S_Z-6275 | xenesteru | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xenesteru, a, o Cfr. xinesteru, a, o. |
| DELLA-VI_S_Z-6276 | xenial | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xenial Cfr. xeñal. |
| DELLA-VI_S_Z-6279 | xeniu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xeniu, el
|
| DELLA-VI_S_Z-6280 | xeniudu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xeniudu, a, o //geniudu/a [Tb].> De caráuter fuerte [Tb. Pzu]. Cfr. xeniu. |
| DELLA-VI_S_Z-6282 | xenoya | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xenoya, la* Cfr. xinoyu. |
| DELLA-VI_S_Z-6283 | xenra | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xenra, la Cfr. xenru. |
| DELLA-VI_S_Z-6288 | xentecaya | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xentecaya, la
|
| DELLA-VI_S_Z-6289 | xentecica | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xentecica, la
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-VI_S_Z-6297 | xentíu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6301 | xenxebra | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6304 | xenxu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xenxu, a, o Duru, endurecíu [Tb]. Cfr. xeixu. L’ax. nun ha entremecese col hipocorísticu nome de persona Xenxu equivalente al cultu “Inocencio”. |
| DELLA-VI_S_Z-6307 | xeñella | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xeñella, la Neñina del güeyu [JH]. D’un dim. del llat. gena, -ae, más emplegáu en pl. genae ‘mexelles’ que Propercio usaba nel sen de ‘güeyos’, quiciabes *genĕlla... |
| DELLA-VI_S_Z-6316 | xepa | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xepa, la Cfr. chepa. |
| DELLA-VI_S_Z-6317 | xera | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xera, la
|
| DELLA-VI_S_Z-6318 | xerabrieos | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6331 | xeringuilla | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xeringuilla, la Cast. jeringuilla [Tox. /Eo/]. Adautación del cast. jeringuilla. |
| DELLA-VI_S_Z-6332 | xermandá | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xermandá, la Cfr. hermandá. |
| DELLA-VI_S_Z-6337 | “xerquí” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “xerquí”
Arabismu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-VI_S_Z-6340 | xerrancal | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6341 | xerrancu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6346 | xerru | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xerru, el Cfr. sierru. |
| DELLA-VI_S_Z-6347 | xerséi | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xerséi, el //jarséi [Ac. Pr]. jarsé [Ac. Tb. Sm. Pr]. jersé [Pa. Ac. Sb. Tb. Pr].> Cast. jersey. Ye un anglicismu (Alfaro 1970 s.v. jersey), propiamente un detoponímicu del... |
| DELLA-VI_S_Z-6362 | xetada | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xetada, la Cepa o sarmientu enterráu [Cn]. Deverbal del participiu débil fem. del continuador del llat. iactāre (em s.v. iacio; ghla §4.4.4.2) > ast. a. getar (cfr. xiplar, ... |
| DELLA-VI_S_Z-6385 | xiblatar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xiblatar Tocar la xiblata. Cfr. xiblu. |
| DELLA-VI_S_Z-6387 | xiblatu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xiblatu, a, o <+xibletu/xiblata/xiblato [Ll (i)].> (Persona) de poca chapeta [Ll (i). Tb]: Ser ya xiblatu, namás qu’un xiblatu [Tb]. Cfr. ... |
| DELLA-VI_S_Z-6389 | xiblida | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xiblida, la Xiblíu [Tb. Sm]. Cfr. xiblu. |
| DELLA-VI_S_Z-6391 | xiblíu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xiblíu, el
|
| DELLA-VI_S_Z-6395 | xibosu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xibosu, a, o Chepu, gorrumbu [/“de Valdés al Eo” (Eo)/. JH]. Del llat. gibbōsus, -a, -um ‘gorrumbu’ d’emplegu na dómina imperial (em; abf) que quiciabes foi d’usu col so concurrente |
| DELLA-VI_S_Z-6396 | xibre | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xibre Cfr. xebru. |
| DELLA-VI_S_Z-6397 | xica | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xica Voz pa llamar a la cabra [PSil]: Xica, xiquina, tica, xica [PSil]. Posible formación debida a la repetición onomatopéyica de dellos soníos. Sobro ello fórmense tamién <... |
| DELLA-VI_S_Z-6399 | xícara | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xícara, la
|
| DELLA-VI_S_Z-6401 | xicera | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6406 | xidrín | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6408 | xidru | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xidru, a, o* Cfr. sidru, a, o. |
| DELLA-VI_S_Z-6410 | xiflar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xiflar Xiblar [Lln. Cl. Cn]. Cfr. xiblar. |
| DELLA-VI_S_Z-6411 | xiflatu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xiflatu, el Cfr. xiblatu. |
| DELLA-VI_S_Z-6413 | xigante | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xigante, el
|
| DELLA-VI_S_Z-6419 | xigote | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xigote, {el}
Lo empapao, enllordiao [Lln].
|
| DELLA-VI_S_Z-6429 | xilibrina | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6431 | xilindra | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6433 | xilindrina | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xilindrina, la
|
| DELLA-VI_S_Z-6436 | xillu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xillu, el*
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-VI_S_Z-6439 | ximela | La información semántica no termina en ]. o ]}. | ximela, la Pieza de fierro (nel mazu) que se pon nel cabu’l mangu opues- tu al martiellu pa que nun se desgaste colos golpes fuertes y continuaos de los manuleiros [Oc]. Quiciab... |
| DELLA-VI_S_Z-6440 | ximelu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | ximelu, el* <+ximilu/xemela [Ri]. xamelu [As]. ////ximelos [Ll, Tb (Oc)]. xemelos [Ac]. ///jamelos [Cñ. Ac]. {Quiciabes percorreición, xemellu [JH]}. Cast. gemelo, geminus ‘ximielgu’ (em s.v. geminus; rew s.v. gĕmĭnus) → *gemĭn?... |
| DELLA-VI_S_Z-6443 | ximielga | La información semántica no termina en ]. o ]}. | ximielga, la 2 Pexe que se come acabante curar [Ce]. ¿Guardará rellación col ast. mielga 1 (cfr.)? |
| DELLA-VI_S_Z-6446 | ximielgadura | La información semántica no termina en ]. o ]}. | ximielgadura, la
|
| DELLA-VI_S_Z-6448 | ximielgar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | ximielgar
|
| DELLA-VI_S_Z-6452 | ximielgu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | ximielgu, a, o
|
| DELLA-VI_S_Z-6453 | ximielgu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | ximielgu, el
Sacudida, bamboléu [JH]. Sacudida, menéu [Ay. Cd. Pr. R].
Vaivén, xaréu [AGO]. 2. Columbiu [Ll (Columpio)].
|
| DELLA-VI_S_Z-6464 | xinebrada | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6465 | xinericu* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6471 | xinestal | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xinestal, el *
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-VI_S_Z-6474 | xinestéu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xinestéu, el*
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-VI_S_Z-6484 | xingadiella | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xingadiella, la
|
| DELLA-VI_S_Z-6489 | xingar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xingar
|
| DELLA-VI_S_Z-6493 | xinglar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xinglar
|
| DELLA-VI_S_Z-6509 | xinxanu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6527 | xiradera | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xiradera, la Ciertu artificiu de lata o d’otra materia que se pon nes fontes pa tirar l’agua [JH]. Cfr. xiru, a, o. |
| DELLA-VI_S_Z-6538 | xirapliegues | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6539 | xirar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6542 | xiratoriu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xiratoriu, el Aparatu de cobre o d’aceru inoxidable que da vueltes sobro sí mesmu y nun dexa que s’enguedeyen dellos artes de pesca [Xx]. D’una adautación del semiculstismu cast. giratorio, co... |
| DELLA-VI_S_Z-6548 | xirica | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xirica, la Especie de xeringa o esquitana qu’empleguen los neños pa xugar, especialmente per antroxu [As]. {Les esquitanes facíenles los neños d’una caña de sabugu a la que-y sacaben la miolla... |
| DELLA-VI_S_Z-6551 | xiriente | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xiriente Que brama mui suavino (la vaca cuando llama al xatu) [Ce]. D’un participiu de presente del verbu xirir (cfr. xilir) que fun- ciona como axetivu (cg... |
| DELLA-VI_S_Z-6552 | xíriga | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xíriga, la |
| DELLA-VI_S_Z-6553 | xirigata | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xirigata, la Cosa menuda, de poca importancia [Cb. Cp. JH. DA]. 2. Pasa- tiempu, xolgoriu [Cg]. Diversión de voces, ruíos [R]. 3. Bur- lla, chacota, broma [ByM]. 4. Monada [V1830]. //-A xirigota, de xirigota ‘a risa... |
| DELLA-VI_S_Z-6569 | xiringón | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xiringón, ona*
|
| DELLA-VI_S_Z-6570 | xiringón | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xiringón, el Aición y efeutu de xiringar, principalmente cuando se fai de forma violenta [Sm]. Menéu, sacudida [Tb]: Nun deas xirin- gones... |
| DELLA-VI_S_Z-6571 | xiringu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xiringu, el Columbiu [Pzu. Cn. Vd (Columpio)]. Cfr. xiringar. |
| DELLA-VI_S_Z-6578 | xiringuina | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xiringuina, la Columbiu fechu d’un tablón o maderu col centru sofitáu nun encontu cualquiera [Bab]. Dim. de xiringa (cfr. xiringar). |
| DELLA-VI_S_Z-6579 | xirola* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xirola* Cfr. pataxirola. |
| DELLA-VI_S_Z-6582 | xirón | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6586 | xiropu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xiropu, el Planta montesa [Cv]. |
| DELLA-VI_S_Z-6589 | xirote | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xirote, a, el/la “Xirota, xirote, -s. Agua tirada por cañuto. Descomposición de cuerpo en persona, o animal que lo expulsa como una fuen- te” [Ay]. Nome en posible rellació... |
| DELLA-VI_S_Z-6593 | xiru | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xiru, el 1 Inxertu [Dg]. 2. Retueyu, añal d’un árbol [As]. Cfr. sira & xirón, el. |
| DELLA-VI_S_Z-6598 | xispia | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xispia, el/la* //jispia [Xx. Vd].> Lladrón [Xx. Vd]. Cfr. xispiar. |
| DELLA-VI_S_Z-6603 | xistrada | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6616 | xíxara | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xíxara, la Cfr. xixu 2. |
| DELLA-VI_S_Z-6617 | xixilar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xixilar
Vixilar, curiar d’una persona, de daqué.
Ye términu que conozo per usu d’escritores y que se conseña xunto a los nidiamente rellacionaos como xixilant... |
| DELLA-VI_S_Z-6619 | xixilistrón | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xixilistrón, ona Mal vistíu [Cb. Cp. JS]. Qu’anda ensin procuru, puercu [Cb. Cp]. Zaparrastrón [Cg]. 2. Cast. advenedizo, estranxeru [JH]. Estranxeru (y más entá si ye zapa... |
| DELLA-VI_S_Z-6626 | xixu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6631 | xobéu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xobéu, el Cfr. sobéu. |
| DELLA-VI_S_Z-6634 | xodión | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xodión, el* //jodión [Lls, Tz, Xx, Llu, Cñ (ppac)].> Gadus aeglefinus, ferretu [Lls, Tz, Llu, Cñ (ppac)]. Gadus mi... |
| DELLA-VI_S_Z-6638 | xógara | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xógara, la Regodón pequeñu [/“de Valdés al Eo” (Eo). Mánt/]. Quiciabes dende un dim. de xiga (cfr.) → *xígara [con dim. -ŭla (llaa 103)] dende on... |
| DELLA-VI_S_Z-6649 | xórdiga | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6652 | xoril | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6656 | xornalera | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xornalera, la*
|
| DELLA-VI_S_Z-6658 | xorneru* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xorneru*
Términu que conocemos pela documentación en llatín:
Del ár. |
| DELLA-VI_S_Z-6662 | xorobáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xorobáu, ada, ao
|
| DELLA-VI_S_Z-6664 | xorobu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xorobu, a, o
|
| DELLA-VI_S_Z-6667 | xorquinéu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xorquinéu, el Mou non prestosu de facer una cosa o trabayu [Ca]. Deverbal de xorquinear (cfr.). |
| DELLA-VI_S_Z-6668 | xorra | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xorra, la
|
| DELLA-VI_S_Z-6672 | xorrascón | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xorrascón, el Palu llargu pa xorrascar el fornu [Cb]. Palu fuerte [Ay]. Aum. de xorrascu (cfr. xorrascar). |
| DELLA-VI_S_Z-6675 | xorrecer | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xorrecer Crecer, desarrollar, meyorar [Cñ]. 2. Volver en sí plantes y animales o persones llueu d’una enfermedá [Ce]. Alitar les plantes [Pr] llueu d’un tiempu de calor o fríu [Pr (Cv)]. Repo-... |
| DELLA-VI_S_Z-6678 | xoru | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xoru, a, o
De poques lluces (una persona) [Lln].
Podríamos averar esti ax. pal so estudiu a soro ‘rubiu’, ‘arro- xáu’ que se conseña n’Aragón (drae... |
| DELLA-VI_S_Z-6681 | xostra | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xostra, la 1 Porción de tierra qu’argaya de dalgún sitiu o de nieve que cai d’un teyáu [Cv]. Del grecismu en llat. exostra, -ae ‘máquina militar, especie de ponte que se llanzaba (o cayía) ... |
| DELLA-VI_S_Z-6695 | xota | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xota, la 2 Tallu, añal (del árbol), cogollu [Tox]. Retueyu [Oc. /Eo. Mánt/]. D’un posible participiu fuerte de (a)xotar (cfr.). nesi sen la xota sedría propiamente ‘la que... |
| DELLA-VI_S_Z-6697 | xotar* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xotar* Cfr. axotar. |
| DELLA-VI_S_Z-6698 | xotegudu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xotegudu, a, o Fuerte, con puxu (una persona) [/“de Valdés al Eo” (Eo)/]. 2. De calidá [/“de Valdés al Eo” (Eo)/]. Cfr. xota 2. |
| DELLA-VI_S_Z-6702 | xotu* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6703 | xova | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6706 | xovenca | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xovenca, la Cfr. xumencu, a. |
| DELLA-VI_S_Z-6708 | xoveru | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xoveru, a, o 2 //overo [y R].> Cast. overo, de color mariello o dorao claro o pío (el caballu) [R]. Del xermanismu en llat. faluus que continúa en fr. |
| DELLA-VI_S_Z-6709 | xovial | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xovial Cast. jovial. Bien someya a so pá en |
| DELLA-VI_S_Z-6710 | xoxa | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xoxa, la Corra, zarru pequeñu y circular, de piedra seco, d’un metru d’alto más o menos, con una entrada estrencha, onde s’echen les castañes acabante pañar pa que sequen y puedan xebrase f?... |
| DELLA-VI_S_Z-6711 | xoxolistru | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xoxolistru, {el} Muyer que mira poco por sí mesma [Lln]. Posible variante del ast. xixilostru (cfr. faxilostru, a, o |
| DELLA-VI_S_Z-6715 | xoyu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xoyu, el Cfr. soyu 1. |
| DELLA-VI_S_Z-6724 | xuanicu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xuanicu, el Dim. de xuan. 2. Tripa ensin salida, estantín ciegu [Tb (Oc)] del gochu [Ll. Tb]. 3. Morciella grande que se fai cuando se maten gochos [JH]. 4. Embutíu de vísceres... |
| DELLA-VI_S_Z-6727 | xuarretu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xuarretu, a, o (Nomatu de los) de Salcéu, en Quirós [LBlanco]. D’una amestadura del antropónimu Xuan con un segundu ele- mentu -retu que quiciabes deba e... |
| DELLA-VI_S_Z-6733 | xubir | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xubir Cfr. subir. |
| DELLA-VI_S_Z-6734 | xubón | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xubón, el
|
| DELLA-VI_S_Z-6738 | xudes | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6743 | xudicar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xudicar Xulgar [JH]. Del llat. iudicare, per vía semiculta. Nesta familia inxérense xudicación (cfr.), xudicadiegu, ... |
| DELLA-VI_S_Z-6744 | xudicial | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xudicial Cast. judicial [/Eo/. JH]. Cfr. xuiciu. |
| DELLA-VI_S_Z-6746 | xudiegu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xudiegu, a, o*
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-VI_S_Z-6748 | xudíu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xudíu, a, o
|
| DELLA-VI_S_Z-6750 | xuécalu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xuécalu, el Calzáu de madera asemeyáu a les madreñes pero con tela o piel pela parte d’arriba [La Pola’l Pino [Ay (i)]. Posible variante del ast. zuécalu (cfr.). |
| DELLA-VI_S_Z-6756 | xueves | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xueves, el
|
| DELLA-VI_S_Z-6758 | xueza | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xueza, la Términu conocíu pela documentación y usos modernos: Y aquella Débora, amigu,/que ... |
| DELLA-VI_S_Z-6760 | xugada | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xugada, la 1
|
| DELLA-VI_S_Z-6761 | xugada | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xugada, la 2
|
| DELLA-VI_S_Z-6765 | xugamanos | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6779 | xuguetiar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6792 | xulgáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xulgáu, el //xugáu [Llg]. +xugóu [Llg]. xuzgáu [Lln. Tb. Sm. Pzu. JH].> Cast. juzgado [Lln. Llg. Tb. Sm. Pzu. JH. AGO (Melecina casera)]. 2. El Rexistru Civil [AGO ( |
| DELLA-VI_S_Z-6793 | xulia | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xulia, la Coris julis [L’Arena. PVeiga], Coris Giofredi Risso, cast. don- |
| DELLA-VI_S_Z-6797 | xumazu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xumazu, el* Cfr. llumazu. |
| DELLA-VI_S_Z-6806 | xuncéu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xuncéu, el*
Términu conocíu pela toponimia (ta 351) y documentación:
|
| DELLA-VI_S_Z-6814 | xuncu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6816 | xunetu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xunetu
|
| DELLA-VI_S_Z-6818 | xunicu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xunicu, el
|
| DELLA-VI_S_Z-6819 | xunillín | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xunillín, el*
|
| DELLA-VI_S_Z-6822 | xunir | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xunir
|
| DELLA-VI_S_Z-6823 | xunque | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xunque, el Cast. yunque, xunca [Sm. PSil. Vg] pa clavuñar [PSil]. Cfr. xunca 2. |
| DELLA-VI_S_Z-6828 | xuntar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | Quien lleva la pareya {d’animales xoncíos} [Cl]. Quien lle-... |
| DELLA-VI_S_Z-6830 | xuntiquín | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xuntiquín, ina, ino
|
| DELLA-VI_S_Z-6836 | xunu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xunu
|
| DELLA-VI_S_Z-6837 | xunu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xunu, el
|
| DELLA-VI_S_Z-6842 | xúpitre | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xúpitre Términu conocíu en dalgún xuramentu: pero Xúpitre fechu ‘n baseliscu cosa por iuradia de |
| DELLA-VI_S_Z-6845 | xuradizu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xuradizu, a, o*
|
| DELLA-VI_S_Z-6850 | xurangos | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6852 | xurar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6853 | xuráu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xuráu, ada, ao
Participiu del verbu xurar (cfr.) con posibilidá de nominali- zación.
|
| DELLA-VI_S_Z-6856 | xurdada | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xurdada, la Maldá [Lln]. Quiciabes variante del ast. zurdada (cfr.) anque podría guar- dar daqué rellación con xorda |
| DELLA-VI_S_Z-6857 | xurdiu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xurdiu, el Verdiasca [Mi]. Quiciabes sía una espresión cola tónica zarrada pola [j] dende *xordiu, un posible deverbal. Cfr. xorde. De toes maneres nun est... |
| DELLA-VI_S_Z-6858 | xurel | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xurel, el
|
| DELLA-VI_S_Z-6859 | xurgar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xurgar Cfr. furgar. |
| DELLA-VI_S_Z-6860 | xurgón | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xurgón, ona Cfr. furgón, ona. |
| DELLA-VI_S_Z-6861 | xurgón | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xurgón, el Cfr. furgón, el. |
| DELLA-VI_S_Z-6862 | xurgonada | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xurgonada, la Cfr. furgonada. |
| DELLA-VI_S_Z-6863 | xurgonazu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xurgonazu, el Cfr. furgonazu. |
| DELLA-VI_S_Z-6864 | xurida | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xurida, la Flor de la xiniesta [Mar. La Baña (lla)]. Deverbal débil de xurir (cfr.). |
| DELLA-VI_S_Z-6874 | xurriu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xurriu, el Defecación del ganáu que s’amuesa nes cortes como líquidu [Vd]. Cfr. cirriu 2. |
| DELLA-VI_S_Z-6876 | xurxa* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xurxa*
Voz conocída pela documentación en llatín del sur del do- miniu:
|
| DELLA-VI_S_Z-6877 | xuscu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xuscu, a, o Cfr. chuscu, a, o. |
| DELLA-VI_S_Z-6878 | xusta | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xusta, la Términu conocíu pela documentación quiciabes como dever- bal de xustar, variante de axustar, na aceición de ‘disputa’, ‘llucha’ y que y?... |
| DELLA-VI_S_Z-6881 | xustar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xustar Cfr. axustar. |
| DELLA-VI_S_Z-6882 | xustedá | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xustedá, la Calidá de xustu [JH]. Igualdá o correspondencia xusta y exac- ta de dalguna cosa [JH]. Cfr. xustu, a, o. |
| DELLA-VI_S_Z-6885 | xusticieru | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-VI_S_Z-6893 | xutar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xutar
|
| DELLA-VI_S_Z-6894 | xuvenil* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xuvenil*
Ax. conocíu pela documentación:
|
| DELLA-VI_S_Z-6897 | xuxeru | La información semántica no termina en ]. o ]}. | xuxeru, el*
|
| DELLA-VI_S_Z-6901 | xxx | La información semántica no termina en ]. o ]}. |
| ID Entrada | Palabra | Problema | Texto Original (Truncado) |
|---|---|---|---|
| DELLA-VI_S_Z-5953 | xabalina | Variante starts with < | xabalina, la 2 Cast. jabalina [JH]. Del fr. javeline ‘xabalina’ (dcech s.v. jabalina). |
| DELLA-VI_S_Z-5959 | xabetu | Variante starts with < | xabetu, el Persona alta y flaca [Pr (= garibaldi)]. Podría tratase d’una voz con raíz xab- (cfr. xabalín) y aplica- ción metafórica a una persona. Quic... |
| DELLA-VI_S_Z-5968 | xabonería | Variante starts with < | xabonería, la Cast. xabonería [JH]. Cfr. xaboneru, a, o. |
| DELLA-VI_S_Z-5970 | xaboneru | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-5976 | xácara | Variante starts with < | xácara, la Cast. jácara [Pzu. ByM]. Copla o recitáu o romance festivu [Cn (MG)]. Copla d’humor [Ca]. 2. Broma [Cn]: Nun andes en xácara... |
| DELLA-VI_S_Z-5984 | xaciar | Variante starts with < | xaciar
Tener tratu, tratar [Sb]. 2. {(Doc.). Preparar, iguar}.
|
| DELLA-VI_S_Z-5990 | xaculatoria | Variante starts with < | xaculatoria, la Cast. jaculatoria [Pzu]. Podría tratase d’un términu paralelu al cast. o bien d’una adautación del cultismu cast. jaculatoria. |
| DELLA-VI_S_Z-5992 | xafalistrón | Variante starts with < | xafalistrón, ona Abandonáu nel vistir [Ay]. ¿Sedrá variante de xixilistrón (cfr.) que guarda rellación col ast. faxil... |
| DELLA-VI_S_Z-5994 | “xafarrón” | Variante starts with < | “xafarrón” Términu conocíu pela documentación, gracies a Alexandre, entendíu dende l’ár. saxrūn por Steiger (1991 [1923]: 138, 234) xunto al so equivalente cast. |
| DELLA-VI_S_Z-5998 | xagaz | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-5999 | xagó | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6013 | xalapa | Variante starts with < | xalapa, la Cast. jalapa [/“de Valdés al Eo” (Eo)/]. Detoponímicu del nome de jalapa, en México, onde los conquistadores recoyeron esa raíz nombrada nel sieglu xvii (dcech ... |
| DELLA-VI_S_Z-6016 | xalé | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6017 | xalea | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6021 | xamás | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6031 | xamba | Variante starts with < | xamba, la
Cast. jamba [Pzu].
|
| DELLA-VI_S_Z-6032 | xámbicu | Variante starts with < | xámbicu, a, o Cast. yámbico [JH]. Cfr. xambu. |
| DELLA-VI_S_Z-6033 | xambombu | Variante starts with < | xambombu, {a, o} Toscu, fatu, groseru, zambombu (una persona) [Sm]. Del mesmu aniciu qu’ast. zambombu (cfr. zambu, a, ... |
| DELLA-VI_S_Z-6034 | xambre | Variante starts with < | xambre, el
Texíu de colores pa sayes [R].
|
| DELLA-VI_S_Z-6035 | xambu | Variante starts with < | xambu, el Cast. yambo [JH]. Del grecismu en llat. iambus (dcech s.v. yambo), adautáu al ast. dende’l cast. por Junquera Huergo nel sieglu xix lo mes- mo que fexo col ax. corres... |
| DELLA-VI_S_Z-6036 | xamelgu | Variante starts with < | xamelgu, el
Cast. jamelgo [Pzu. /Eo/].
|
| DELLA-VI_S_Z-6039 | xamón | Variante starts with < | Pernil, cast. jamón [Lln. Sg (i). Bi. Ri. Sd. Qu. Sm... |
| DELLA-VI_S_Z-6043 | xampú | Variante starts with < | xampú, el Cast. champú [Mi]. Del ingl. shampoo, per vía castellana moderna champú anque alviértese, dacuando, l’adautación averada al orixinal inglés... |
| DELLA-VI_S_Z-6060 | xanáu* | Variante starts with < | xanáu* //Decir a xanaos ‘dicir lo que se siente’ [Lln]. ** |
| DELLA-VI_S_Z-6065 | xangada | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6065 | xangada | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6065 | xangada | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6076 | xáquima | Variante starts with < | xáquima, la //Echar la xáquima ‘cargar responsabilidá a otra persona’ [Lln]. L’ast. xáquima, del mesmu aniciu ár. šakīmah > ... |
| DELLA-VI_S_Z-6076 | xáquima | Variante starts with < | xáquima, la //Echar la xáquima ‘cargar responsabilidá a otra persona’ [Lln]. L’ast. xáquima, del mesmu aniciu ár. šakīmah > ... |
| DELLA-VI_S_Z-6076 | xáquima | Variante starts with < | xáquima, la //Echar la xáquima ‘cargar responsabilidá a otra persona’ [Lln]. L’ast. xáquima, del mesmu aniciu ár. šakīmah > ... |
| DELLA-VI_S_Z-6078 | xarabaciar | Variante starts with < | xarabaciar Nevar y granizar al empar [Sb]. Cfr. xarazu & xarazar. |
| DELLA-VI_S_Z-6086 | xarabe | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6091 | xarabín | Variante starts with < | xarabín, el 2 //-inos ‘remolinos que se faen nel mar cuando hai vientos unos a la escontra d’otros’ [Cg]. Quiciabes sía dim. rellacionáu cola familia del ast. ¡Cume xaracos! dizse a la persona que desprecia la comida que recibe [Ay (= ¡Cume ñuños!)]. Cfr. xara. |
| DELLA-VI_S_Z-6100 | xaral | Variante starts with < | xaral, el Cast. jaral [Pzu. /Eo/]. Artadal, raderu [Lln]. 2. Prau que nun val un res, que nun produz [Sb]. Tierra poco fértil o con yerba entremecío con artos [Sr]. Terrén prob... |
| DELLA-VI_S_Z-6108 | xaramoyu | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6108 | xaramoyu | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6112 | xarandal | Variante starts with < | xarandal, el //Tener xarandales ‘tener tierres, praos, facienda’ [Sb]. Posible variante de xaranca... |
| DELLA-VI_S_Z-6130 | xardín | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6131 | xardinera | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6133 | xardón | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6136 | xardonera | Variante starts with < | xardonera, la Planta grande d’acebu, de varies rames [Oc]. Formación analóxica fem. del ast. xardoneru (cfr.). |
| DELLA-VI_S_Z-6138 | xardu | Variante starts with < | xardu, el Acebu [Ce]. Posible variante del ast. sardu (cfr.), masc. del ast. sarda 1 (cfr.). Cfr. xardón xaretu. 2. Cast. jaretón [Lln. Pzu. Tox. /Eo/]. Dobláu (que se fai en destremaes prendes) [Ay. /Mánt/]. Cfr. xareta |
| DELLA-VI_S_Z-6153 | xarispiar* | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6154 | xarispu | Variante starts with < | Guapu, bien iguáu [Sb]: Isti <... |
| DELLA-VI_S_Z-6161 | xarra | Variante starts with < | xarra, la Cast. jarra [Lln. Cl. Pa. Cb. Cg. Cp. Ac. Llg. Sb. Ca. Ay. Ll. Ri. Qu. Tb. Sm. Pzu. As. An. Pr. Tox. Oc. /Eo/. JH]. Cacíu con asa, xeneralmente de cristal o lloza [PSil... |
| DELLA-VI_S_Z-6161 | xarra | Variante starts with < | xarra, la Cast. jarra [Lln. Cl. Pa. Cb. Cg. Cp. Ac. Llg. Sb. Ca. Ay. Ll. Ri. Qu. Tb. Sm. Pzu. As. An. Pr. Tox. Oc. /Eo/. JH]. Cacíu con asa, xeneralmente de cristal o lloza [PSil... |
| DELLA-VI_S_Z-6171 | xarriar 1 | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6172 | xarriar 2 | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6173 | xarrica | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6181 | xarrón | Variante starts with < | xarrón, el Aum. de xarru. 2. Cast. jarrón [Llg. Ca. Ay. Pzu]. Cfr. xarra. |
| DELLA-VI_S_Z-6199 | xata | Variante starts with < | xata, la 2 //Echar la xata ‘devolver (la comida), agomitar [Lln. Pa]. Cfr. chata. |
| DELLA-VI_S_Z-6209 | xatru | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6210 | xatu | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6218 | xazmín | Variante starts with < | xazmín, el Cast. jazmín [/Eo/. JH]. Pallabra d’aniciu persa, adoutada pol ár. (dcech s.v. jazmín) y con xeneralización panrománica (rew) anque Corriente ca- mienta que foi... |
| DELLA-VI_S_Z-6227 | xebra | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6228 | xebrar | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6231 | xefatura | Variante starts with < | xefatura, la Cast. jefatura [Pzu]. Cfr. xefe. |
| DELLA-VI_S_Z-6234 | xeitosu | Variante starts with < | xeitosu, a, o Cómodu, afayadizu pa sentase’ [Vd]. 2. Con muncha facilidá, mañosu [Tox. /Eo/]. 3. De bona figura, de bon aspeutu [Tox]. Del mesmu aniciu qu’ast. xeitu (cfr.)... |
| DELLA-VI_S_Z-6238 | xelabreru | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6240 | xelada | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6242 | xeladiegu | Variante starts with < | xeladiegu, a, o Cast. heladizo [JH]. Cfr. xelar. |
| DELLA-VI_S_Z-6249 | xeláu | Variante starts with < | xeláu, el Cast. helado [JH]. Cfr. xelar. |
| DELLA-VI_S_Z-6257 | xema | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6258 | xeme | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6258 | xeme | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6258 | xeme | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6258 | xeme | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6258 | xeme | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6259 | xemes | Variante starts with < | xemes, de Una vez [R]. //De xemes en cuando [CyN (Recuerdos) 52]. ‘dacuando... |
| DELLA-VI_S_Z-6261 | xeminar | Variante starts with < | xeminar Duplicar, repetir dalguna cosa [JH]. Del llat. gemināre ‘doblar’ (em; rew) semicultismu amosáu nel caltenimientu del vocalismu intertónicu pero con palatali- zación de la consonante d?... |
| DELLA-VI_S_Z-6264 | xeneración | Variante starts with < | xeneración, la
Cast. generación [Lln. JH].
|
| DELLA-VI_S_Z-6266 | xeneral | Variante starts with < | xeneral, el Cast. general [JH]. //En xeneral [JH]. ///Soldaos y xenerales desnudinos son |
| DELLA-VI_S_Z-6266 | xeneral | Variante starts with < | xeneral, el Cast. general [JH]. //En xeneral [JH]. ///Soldaos y xenerales desnudinos son |
| DELLA-VI_S_Z-6266 | xeneral | Variante starts with < | xeneral, el Cast. general [JH]. //En xeneral [JH]. ///Soldaos y xenerales desnudinos son |
| DELLA-VI_S_Z-6267 | xenerala | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6268 | xeneralatu | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6269 | xeneralidá | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6270 | xeneralmente | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6272 | xenerar | Variante starts with < | xenerar Enxendrar, cast. generar [JH]. Del llat. generāre ‘enxendrar’, crear’, ‘producir’ (em; abf; rew s.v. gěněrāre) per vía semiculta. |
| DELLA-VI_S_Z-6274 | xéneru | Variante starts with < | xéneru, el
Cast. género [Lln. Pzu. JH].
|
| DELLA-VI_S_Z-6275 | xenesteru | Variante starts with < | xenesteru, a, o Cfr. xinesteru, a, o. |
| DELLA-VI_S_Z-6278 | xenital | Variante starts with < | xenital Cast. genital [JH]. Del llat. genitalis, -e ‘propiu pa enxendrar’, ‘rellativu a la xe- neración’ (abf) per vía semiculta, quiciabes como adautación d’un prés... |
| DELLA-VI_S_Z-6291 | xentil | Variante starts with < | xentil
Cast. gentil [JH]. //Xentil home ‘cast. gentil hombre’ [JH].
|
| DELLA-VI_S_Z-6293 | xentilidá | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6294 | xentilmente | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6304 | xenxu | Variante starts with < | xenxu, a, o Duru, endurecíu [Tb]. Cfr. xeixu. L’ax. nun ha entremecese col hipocorísticu nome de persona Xenxu equivalente al cultu “Inocencio”. |
| DELLA-VI_S_Z-6306 | xeñalidá | Variante starts with < | xeñalidá, la Cast. genialidad [JH]. Cfr. xeñal. |
| DELLA-VI_S_Z-6307 | xeñella | Variante starts with < | xeñella, la Neñina del güeyu [JH]. D’un dim. del llat. gena, -ae, más emplegáu en pl. genae ‘mexelles’ que Propercio usaba nel sen de ‘güeyos’, quiciabes *genĕlla... |
| DELLA-VI_S_Z-6308 | xeografía | Variante starts with < | xeografía, la Cast. geografía [JH]. Adautación posible del cultismu cast. geografía. |
| DELLA-VI_S_Z-6309 | xeográficu | Variante starts with < | xeográficu, a, o Cast. geográfico [JH]. Adautación posible del cultismu cast. geográfico. |
| DELLA-VI_S_Z-6310 | xeógrafu | Variante starts with < | xeógrafu, el Cast. geógrafo [JH]. Adautación posible del cultismu cast. geógrafo. |
| DELLA-VI_S_Z-6311 | xeoloxía | Variante starts with < | xeoloxía, la Cast. geología [JH]. Adautación posible del cultismu cast. geología. |
| DELLA-VI_S_Z-6312 | xeómetra | Variante starts with < | xeómetra, el Cast. geómetra [JH]. Adautación posible del cultismu cast. geómetra. |
| DELLA-VI_S_Z-6313 | xeometría | Variante starts with < | xeometría, la Cast. geometría [JH]. Adautación posible del cultismu cast. geometría. |
| DELLA-VI_S_Z-6314 | xeométricu | Variante starts with < | xeométricu, a, o Cast. geométrico [JH]. Adautación posible del cultismu cast. geomÉtrico. |
| DELLA-VI_S_Z-6315 | xeorxanu | Variante starts with < | xeorxanu Cast. georgiano [JH]. Adautación del posible cultismu cast. georgiano. |
| DELLA-VI_S_Z-6318 | xerabrieos | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6320 | xerarca | Variante starts with < | xerarca, el/la Cast. jerarca [Pzu]. Adautación posible del cast. jerarca, pallabra d’aniciu griegu. |
| DELLA-VI_S_Z-6321 | xerarquía | Variante starts with < | xerarquía, la Cast. jerarquía [JH. /Eo/]. Adautación posible del cast. jerarquía, pallabra d’aniciu grie- gu. |
| DELLA-VI_S_Z-6322 | xerárquicu | Variante starts with < | xerárquicu, a, o Cast. jerárquico [JH]. Adautación posible del cast. jerárquico, pallabra d’aniciu griegu. |
| DELLA-VI_S_Z-6331 | xeringuilla | Variante starts with < | xeringuilla, la Cast. jeringuilla [Tox. /Eo/]. Adautación del cast. jeringuilla. |
| DELLA-VI_S_Z-6334 | xermanu | Variante starts with < | xermanu, a, o Cast. hermanu [JH]. Cfr. hermanu, a, el/la. |
| DELLA-VI_S_Z-6340 | xerrancal | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6340 | xerrancal | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6341 | xerrancu | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6341 | xerrancu | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6349 | xerulo* | Variante starts with < | xerulo* //Tío gerulo ‘nome que se da a una persona que molesta o fadia’ [Cg]. Quiciabes guarde rellación col ast. patagerundio [Pzu. JH]. Adautación del cultismu cast. gerundio. |
| DELLA-VI_S_Z-6353 | xesticuladura | Variante starts with < | xesticuladura, la Cast. gesticuladura [JH]. Cfr. xestu. |
| DELLA-VI_S_Z-6354 | xesticular | Variante starts with < | xesticular Cast. gesticular [JH]. Cfr. xestu. |
| DELLA-VI_S_Z-6357 | xestu | Variante starts with < | xestu, el
Cast. gesto [JH].
|
| DELLA-VI_S_Z-6392 | xiblón | Variante starts with < | xiblón, el Cast. ave fría, del tamañu de la perdiz, llarga de pescuezu, blanca, de bona carne comestible (xibla y vuela en bandaes, metiéndose d’iviernu... |
| DELLA-VI_S_Z-6401 | xicera | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6402 | xiceru | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6403 | xiceru | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6406 | xidrín | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6408 | xidru | Variante starts with < | xidru, a, o* Cfr. sidru, a, o. |
| DELLA-VI_S_Z-6414 | xigantón | Variante starts with < | xigantón, ona, el/la //-ones “ombrones de cartón ó de argadiellu; y, si son mu- yerones, llámenles madames; llevaos per xente, bailaben en les fiestes g... |
| DELLA-VI_S_Z-6419 | xigote | Variante starts with < | xigote, {el}
Lo empapao, enllordiao [Lln].
|
| DELLA-VI_S_Z-6422 | xil | Variante starts with < | xil, el //Piedra xil ‘piedra perdura y blanca, difícil de trabayar’ [Sr]. Cfr. xiz. |
| DELLA-VI_S_Z-6428 | xilgueru | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6429 | xilibrina | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6430 | xilimbra | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6431 | xilindra | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6431 | xilindra | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6431 | xilindra | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6431 | xilindra | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6436 | xillu | Variante starts with < | xillu, el*
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-VI_S_Z-6437 | xilordoro | Variante starts with < | xilordoro //A xilordoro ‘a hombros’ [Sb (= a xacostín)]. ** |
| DELLA-VI_S_Z-6439 | ximela | Variante starts with < | ximela, la Pieza de fierro (nel mazu) que se pon nel cabu’l mangu opues- tu al martiellu pa que nun se desgaste colos golpes fuertes y continuaos de los manuleiros [Oc]. Quiciab... |
| DELLA-VI_S_Z-6440 | ximelu | Variante starts with < | ximelu, el* <+ximilu/xemela [Ri]. xamelu [As]. ////ximelos [Ll, Tb (Oc)]. xemelos [Ac]. ///jamelos [Cñ. Ac]. {Quiciabes percorreición, xemellu [JH]}. Cast. gemelo, geminus ‘ximielgu’ (em s.v. geminus; rew s.v. gĕmĭnus) → *gemĭn?... |
| DELLA-VI_S_Z-6441 | ximencu | Variante starts with < | ximencu, a, o Que malpenes ye a movese (persona, animal) [Vg]. Quiciabes d’una formación sol ax. llat. geminus ‘ximielgu’ (em s.v. geminus; rew s.v. gĕmĭnus) → *gemĭn?... |
| DELLA-VI_S_Z-6443 | ximielga | Variante starts with < | ximielga, la 2 Pexe que se come acabante curar [Ce]. ¿Guardará rellación col ast. mielga 1 (cfr.)? |
| DELLA-VI_S_Z-6453 | ximielgu | Variante starts with < | ximielgu, el
Sacudida, bamboléu [JH]. Sacudida, menéu [Ay. Cd. Pr. R].
Vaivén, xaréu [AGO]. 2. Columbiu [Ll (Columpio)].
|
| DELLA-VI_S_Z-6463 | xinebra | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6466 | xinerín | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6468 | xineru | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6503 | xinoscar* | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6508 | xintera | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6509 | xinxanu | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6509 | xinxanu | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6510 | xinxivar | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6514 | xipla | Variante starts with < | Xiblata [Pzu], xiblatu [Cn... |
| DELLA-VI_S_Z-6527 | xiradera | Variante starts with < | xiradera, la Ciertu artificiu de lata o d’otra materia que se pon nes fontes pa tirar l’agua [JH]. Cfr. xiru, a, o. |
| DELLA-VI_S_Z-6528 | xiraderu | Variante starts with < | xiraderu, a, o Que xira fácilmente o ta en disposición o figura pa xirar, cast. rodadero [JH]. Cfr. xiru, a, o. |
| DELLA-VI_S_Z-6530 | xirafa | Variante starts with < | xirafa, la Cast. jirafa [Pzu]. Posible adautación de jirafa, pallabra d’aniciu árabe tresmiti- da pel italianu (da s.v. azoraba). |
| DELLA-VI_S_Z-6534 | xiralderu | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6535 | xiraldiar* | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6536 | xiraldilla | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6536 | xiraldilla | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6538 | xirapliegues | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6539 | xirar | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6539 | xirar | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6540 | xirasol | Variante starts with < | xirasol, el Cast. girasol [Bi. JH]. D’una amestanza del verbu xirar (cfr.) y sol (cfr.) porque xira alredor del so... |
| DELLA-VI_S_Z-6548 | xirica | Variante starts with < | xirica, la Especie de xeringa o esquitana qu’empleguen los neños pa xugar, especialmente per antroxu [As]. {Les esquitanes facíenles los neños d’una caña de sabugu a la que-y sacaben la miolla... |
| DELLA-VI_S_Z-6583 | xirón | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6586 | xiropu | Variante starts with < | xiropu, el Planta montesa [Cv]. |
| DELLA-VI_S_Z-6593 | xiru | Variante starts with < | xiru, el 1 Inxertu [Dg]. 2. Retueyu, añal d’un árbol [As]. Cfr. sira & xirón, el. |
| DELLA-VI_S_Z-6603 | xistrada | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6604 | xistral | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6605 | xistrar | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6605 | xistrar | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6606 | xitana | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6608 | xitanear | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6611 | xitu | Variante starts with < | xitu, el Xitanu [Sb]. //Ser prietu (o negru) comu un xitu ‘ser perprietu, permorenu’ [Tb]. //En |
| DELLA-VI_S_Z-6616 | xíxara | Variante starts with < | xíxara, la Cfr. xixu 2. |
| DELLA-VI_S_Z-6617 | xixilar | Variante starts with < | xixilar
Vixilar, curiar d’una persona, de daqué.
Ye términu que conozo per usu d’escritores y que se conseña xunto a los nidiamente rellacionaos como xixilant... |
| DELLA-VI_S_Z-6617 | xixilar | Variante starts with < | xixilar
Vixilar, curiar d’una persona, de daqué.
Ye términu que conozo per usu d’escritores y que se conseña xunto a los nidiamente rellacionaos como xixilant... |
| DELLA-VI_S_Z-6619 | xixilistrón | Variante starts with < | xixilistrón, ona Mal vistíu [Cb. Cp. JS]. Qu’anda ensin procuru, puercu [Cb. Cp]. Zaparrastrón [Cg]. 2. Cast. advenedizo, estranxeru [JH]. Estranxeru (y más entá si ye zapa... |
| DELLA-VI_S_Z-6619 | xixilistrón | Variante starts with < | xixilistrón, ona Mal vistíu [Cb. Cp. JS]. Qu’anda ensin procuru, puercu [Cb. Cp]. Zaparrastrón [Cg]. 2. Cast. advenedizo, estranxeru [JH]. Estranxeru (y más entá si ye zapa... |
| DELLA-VI_S_Z-6626 | xixu | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6626 | xixu | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6629 | xo | Variante starts with < | xo //A lo xo ‘ensin malicia, ensin doblez (una persona)’ [Sr]. //Ser como xo ‘ser una persona despreocupada’... |
| DELLA-VI_S_Z-6632 | xobexu | Variante starts with < | xobexu, el Cfr. sobéu. |
| DELLA-VI_S_Z-6635 | xofer | Variante starts with < | xofer, el Cast. chófer [Mi. Tb]. Del fr. chauffeur ‘fogoneru d’una locomotora’, ‘xofer’ (cghla 326), conocíu en cast. al entamu del sieglu xx (dcech s.v. chófer). L?... |
| DELLA-VI_S_Z-6645 | xorde | Variante starts with < | xorde, el Caña llarga y delgada [Lln]. Xamasca seca pa lleña [Pa]. 2. Persona poco iguada, desarreglada [Lln]. 3. Persona afatada, atontada [Villah]. 4. Persona de mal calter, de poca disposi- ción... |
| DELLA-VI_S_Z-6652 | xoril | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6660 | xoroba | Variante starts with < | xoroba, la
Del ár. |
| DELLA-VI_S_Z-6660 | xoroba | Variante starts with < | xoroba, la
Del ár. |
| DELLA-VI_S_Z-6675 | xorrecer | Variante starts with < | xorrecer Crecer, desarrollar, meyorar [Cñ]. 2. Volver en sí plantes y animales o persones llueu d’una enfermedá [Ce]. Alitar les plantes [Pr] llueu d’un tiempu de calor o fríu [Pr (Cv)]. Repo-... |
| DELLA-VI_S_Z-6678 | xoru | Variante starts with < | xoru, a, o
De poques lluces (una persona) [Lln].
Podríamos averar esti ax. pal so estudiu a soro ‘rubiu’, ‘arro- xáu’ que se conseña n’Aragón (drae... |
| DELLA-VI_S_Z-6681 | xostra | Variante starts with < | xostra, la 1 Porción de tierra qu’argaya de dalgún sitiu o de nieve que cai d’un teyáu [Cv]. Del grecismu en llat. exostra, -ae ‘máquina militar, especie de ponte que se llanzaba (o cayía) ... |
| DELLA-VI_S_Z-6682 | xostra | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6683 | xostrada | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6698 | xotegudu | Variante starts with < | xotegudu, a, o Fuerte, con puxu (una persona) [/“de Valdés al Eo” (Eo)/]. 2. De calidá [/“de Valdés al Eo” (Eo)/]. Cfr. xota 2. |
| DELLA-VI_S_Z-6699 | xotéu | Variante starts with < | xotéu, el Cast. choteo [Lln. Pa]. Falta de seriedá nun asuntu [Pa]: Tráenme d’acá p’allá e... |
| DELLA-VI_S_Z-6700 | xotiar | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6701 | xotón | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6703 | xova | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6704 | xove | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6705 | xoven | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6706 | xovenca | Variante starts with < | xovenca, la Cfr. xumencu, a. |
| DELLA-VI_S_Z-6709 | xovial | Variante starts with < | xovial Cast. jovial. Bien someya a so pá en |
| DELLA-VI_S_Z-6709 | xovial | Variante starts with < | xovial Cast. jovial. Bien someya a so pá en |
| DELLA-VI_S_Z-6710 | xoxa | Variante starts with < | xoxa, la Corra, zarru pequeñu y circular, de piedra seco, d’un metru d’alto más o menos, con una entrada estrencha, onde s’echen les castañes acabante pañar pa que sequen y puedan xebrase f?... |
| DELLA-VI_S_Z-6711 | xoxolistru | Variante starts with < | xoxolistru, {el} Muyer que mira poco por sí mesma [Lln]. Posible variante del ast. xixilostru (cfr. faxilostru, a, o |
| DELLA-VI_S_Z-6713 | xoya | Variante starts with < | xoya, la
Cast. joya [Pzu. V1830. DA. TC (Protomártir). AGO].
|
| DELLA-VI_S_Z-6730 | xubilación | Variante starts with < | xubilación, la Cast. jubilación [JH]. Cfr. xubilar. |
| DELLA-VI_S_Z-6731 | xubilar | Variante starts with < | xubilar
Cast. jubilar [Pzu. JH].
Del llat. jubilāre ‘llanzar gritos de contentu’ (dcech s.v. ju- bilar) per vía cultizante ya inxertu n’ast. pol influxu ... |
| DELLA-VI_S_Z-6732 | xubiléu | Variante starts with < | xubiléu, el Cast. jubileo [Pzu. JH]. //Xubiléu de cepu ‘cast. jubileo de caja’ [JH]. //Ganar<... |
| DELLA-VI_S_Z-6736 | xudaísmu | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6737 | xudería | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6739 | xudiada | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6742 | xudicadura | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6744 | xudicial | Variante starts with < | xudicial Cast. judicial [/Eo/. JH]. Cfr. xuiciu. |
| DELLA-VI_S_Z-6745 | xudicialmente | Variante starts with < | xudicialmente Cast. judicialmente [JH]. Cfr. xuiciu. |
| DELLA-VI_S_Z-6750 | xuécalu | Variante starts with < | xuécalu, el Calzáu de madera asemeyáu a les madreñes pero con tela o piel pela parte d’arriba [La Pola’l Pino [Ay (i)]. Posible variante del ast. zuécalu (cfr.). |
| DELLA-VI_S_Z-6751 | xuécana | Variante starts with < | xuécana, la //¡Tas como una xuécana escarreñá! ‘tas pergorda, perxostro- na’ [Felechosa (Ay) (i)]. Cfr. zuécal... |
| DELLA-VI_S_Z-6759 | xuga | Variante starts with < | xuga, la
Artefautu de madera en forma de mediu xugu que va suxetáu a la cabeza de la vaca per cuerdes o cadenes de tiru [Cv].
Especie de xugu pa una vaca sola cuando ésta tira en v... |
| DELLA-VI_S_Z-6765 | xugamanos | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6766 | xugar | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6771 | xuglar | Variante starts with < | xuglar, el
Cast. juglar [Pzu].
|
| DELLA-VI_S_Z-6777 | xugueta | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6778 | xuguete | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6779 | xuguetiar | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6780 | xuguetón | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6785 | xuiciu | Variante starts with < | xuiciu, el |
| DELLA-VI_S_Z-6785 | xuiciu | Variante starts with < | xuiciu, el |
| DELLA-VI_S_Z-6786 | xuiciosu | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6787 | xulepe | Variante starts with < | xulepe, el Cast. julepe [Bab. Pzu. PSil. /Eo/]. Términu conseñáu tamién n’otros dominiu llingüísticos como’l cast. y arag. julepe, cat. asno [Tb]: Ya un xumencu [Tb]. {2. Ax. ‘torpe, brutu’ [Tb]}. L’ast. juncia [Pa. Cg. JH]. Tallu de planta secu, de seición cua- drada (xuncia/xunclu ye de seición arredondiada), emplegáu... |
| DELLA-VI_S_Z-6810 | xuncia | Variante starts with < | xuncia, la Cast. juncia [Pa. Cg. JH]. Tallu de planta secu, de seición cua- drada (xuncia/xunclu ye de seición arredondiada), emplegáu... |
| DELLA-VI_S_Z-6811 | xuncíu | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6814 | xuncu | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6814 | xuncu | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6814 | xuncu | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6823 | xunque | Variante starts with < | xunque, el Cast. yunque, xunca [Sm. PSil. Vg] pa clavuñar [PSil]. Cfr. xunca 2. |
| DELLA-VI_S_Z-6828 | xuntar | Variante starts with < | Quien lleva la pareya {d’animales xoncíos} [Cl]. Quien lle-... |
| DELLA-VI_S_Z-6828 | xuntar | Variante starts with < | Quien lleva la pareya {d’animales xoncíos} [Cl]. Quien lle-... |
| DELLA-VI_S_Z-6828 | xuntar | Variante starts with < | Quien lleva la pareya {d’animales xoncíos} [Cl]. Quien lle-... |
| DELLA-VI_S_Z-6832 | xuntu | Variante starts with < | xuntu, a, o Cast. junto, unido [Lln. Cl. Ac. Llg. Sb. Tb. Sm. PSil. An. Pr. Sl. Vd. Tox. /Eo/. JH]. Averáu [Pa. Ll. Bab. Pzu. As. JH. R]. 2. De piernes que s... |
| DELLA-VI_S_Z-6833 | xuntera | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6834 | xunteru | Variante starts with < | b) |
| DELLA-VI_S_Z-6847 | xuradoría | Variante starts with < | xuradoría, la Cast. juraduría [JH]. Cfr. xurador. |
| DELLA-VI_S_Z-6848 | xuramentar | Variante starts with < | xuramentar
Cast. juramentar [Pzu. JH]. //-se ‘cast. juramentarse’ [Pzu.
JH].
|
| DELLA-VI_S_Z-6850 | xurangos | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6852 | xurar | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6853 | xuráu | Variante starts with < | xuráu, ada, ao
Participiu del verbu xurar (cfr.) con posibilidá de nominali- zación.
|
| DELLA-VI_S_Z-6856 | xurdada | Variante starts with < | xurdada, la Maldá [Lln]. Quiciabes variante del ast. zurdada (cfr.) anque podría guar- dar daqué rellación con xorda |
| DELLA-VI_S_Z-6857 | xurdiu | Variante starts with < | xurdiu, el Verdiasca [Mi]. Quiciabes sía una espresión cola tónica zarrada pola [j] dende *xordiu, un posible deverbal. Cfr. xorde. De toes maneres nun est... |
| DELLA-VI_S_Z-6860 | xurgón | Variante starts with < | xurgón, ona Cfr. furgón, ona. |
| DELLA-VI_S_Z-6861 | xurgón | Variante starts with < | xurgón, el Cfr. furgón, el. |
| DELLA-VI_S_Z-6865 | xurídicu | Variante starts with < | xurídicu, a, o Cast. jurídico [JH]. Del llat. juridicus, -a, -um ‘rellativu a l’alministración de xus- ticia’ (abf), per vía cultizante. |
| DELLA-VI_S_Z-6867 | xurisconsultu | Variante starts with < | xurisconsultu, el
Cast. jurisconsulto [JH].
|
| DELLA-VI_S_Z-6870 | xurista | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6874 | xurriu | Variante starts with < | xurriu, el Defecación del ganáu que s’amuesa nes cortes como líquidu [Vd]. Cfr. cirriu 2. |
| DELLA-VI_S_Z-6877 | xuscu | Variante starts with < | xuscu, a, o Cfr. chuscu, a, o. |
| DELLA-VI_S_Z-6882 | xustedá | Variante starts with < | xustedá, la Calidá de xustu [JH]. Igualdá o correspondencia xusta y exac- ta de dalguna cosa [JH]. Cfr. xustu, a, o. |
| DELLA-VI_S_Z-6883 | xusteza | Variante starts with < | xusteza, la Cast. justeza [Cl]. Exactitú [Cñ. Ay]. 2. Xusticia [Pa]. Del llat. iūstitia (em) > ast. xusteza frente al resultáu semi- cultu onde se caltié... |
| DELLA-VI_S_Z-6886 | xustiellu | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6887 | xustificación | Variante starts with < | |
| DELLA-VI_S_Z-6889 | xustificante | Variante starts with < | xustificante Cast. justificante [JH]. Del participiu de presente del responsable del ast. xustificar (cfr.), per vía s... |
| DELLA-VI_S_Z-6890 | xustificar | Variante starts with < | xustificar
Cast. justificar [Cñ].
|
| DELLA-VI_S_Z-6892 | xustu | Variante starts with < | xustu, a, o Cast. justo [Lln. Cl. Cg. Ca. Ay. Ll. Ri. Qu. Tb. Sm. Bab. Pzu. As. Oc. /Eo/]. Como correspuende, afayadizu [PSil]. Hon- ráu [PSil]. Cabal [Lln]. 2. Bonu [Ay]. 3. Axu... |
| DELLA-VI_S_Z-6896 | xuxa | Variante starts with < | xuxa, la Xixa, sustancia [R]. Xuiciu, formalidá [JS]. ///Arremiella bien los güeyos/pos sé yo que la to Tuxa/si se bu... |