Total de entradas
🔸 Problemas en variantes
🔹 Problemas semánticos
📄 Problemas de documentación
📚 Problemas de etimología
📋 Problemas de documentación adicional
| Primera Letra | Cantidad |
|---|---|
| D | 2607 |
| “ | 64 |
| - | 3 |
| ID Entrada | Palabra | Problema | Texto Original (Truncado) |
|---|---|---|---|
| DELLA-II_C_D-6657 | daciu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | daciu, el Tributu o imposición con que se carga dalguna cosa [JH]. Italianismu d’aniciu llatín (DCECH s.v. dar), quiciabes tresmi- tíu al ast. dende’l cast. dacio (DRAE) po... |
| DELLA-II_C_D-6658 | dacual | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dacual
Dalguna, otra cosa [Os].2. {(Doc.) Daquién}.
|
| DELLA-II_C_D-6664 | dádiva | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-6666 | dadivosu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dadivosu, a, o* Términu conocíu pela documentación na aceición de ‘dadi- veru’: |
| DELLA-II_C_D-6668 | dadoriu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dadoriu, a, o*
Términu que conocemos pela documentación medieval:
|
| DELLA-II_C_D-6674 | dágaru | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dágaru, el Bichu estrozón, quiciabes cachiparru [Mn]. Cfr. dágaru, a, o. |
| DELLA-II_C_D-6680 | dalgún | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-6683 | dalle | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dalle, el Gadaña pergastada [Ay]. Gadaña de pañu más finu que la nor- mal (tiense por ferramienta más moderna) [Pi]. Posible galicismu sía d’aniciu d’oïl, d’oc o bien catalanismu pues en ... |
| DELLA-II_C_D-6684 | “dalmádiga” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “dalmádiga”
Términu que conocemos pela documentación medieval:
|
| DELLA-II_C_D-6685 | dalmática | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dalmática, la Cfr. dalmádiga. |
| DELLA-II_C_D-6690 | damnificar* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | damnificar*
Verbu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-6692 | danzadera | La información semántica no termina en ]. o ]}. | danzadera, la Movimientos, vueltes, díes y veníes [Cv]. 2. Llanzadera del telar [Cp. PSil. Oc]. Posible formación fecha sol ast. danza (cfr.) o danzada. De... |
| DELLA-II_C_D-6693 | danzaina | La información semántica no termina en ]. o ]}. | danzaina, la Baille antiguu per pareyes [Cp], güei desaniciáu [PSil]: Entre músicas ya danzainas |
| DELLA-II_C_D-6696 | danzarín | La información semántica no termina en ]. o ]}. | danzarín, ina, ino Aficionáu a la danza [Ac. Tb. Tox]. Cfr. danzar. |
| DELLA-II_C_D-6702 | dañible | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dañible Dañín [Cg. Cñ], malu [Md. PSil]. 2. Dañable [JH]. Que se daña, que pue dañase o recibir dañu [JH]: Lla to llosa |
| DELLA-II_C_D-6703 | dañín | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-6710 | daquén | La información semántica no termina en ]. o ]}. | daquén Cfr. aquén & daquién. |
| DELLA-II_C_D-6711 | daquenqué | La información semántica no termina en ]. o ]}. | daquenqué Munchu, n’abondancia [Lln]. Dalgo de dalgo, daqué cosa [Lln (S)]. Quiciabes d’una construcción del tipu daqué en que. |
| DELLA-II_C_D-6716 | darga | La información semántica no termina en ]. o ]}. | darga, la Cfr. adarca. |
| DELLA-II_C_D-6720 | darréu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | darréu
|
| DELLA-II_C_D-6730 | de- | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-6736 | debabuxar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-6737 | debadoria | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-6741 | debagadoriu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | debagadoriu, el*
|
| DELLA-II_C_D-6746 | debalar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | debalar Navegar al debalu, ensin rumbu nin gobiernu [Xx. PVeiga]: Debalaron a las ocho la |
| DELLA-II_C_D-6753 | debasar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | debasar Pasar les llendes, dir más lloñe de lo que la llei o’l derechu dexen [R]. ///Tanto peca’l non perllegar |
| DELLA-II_C_D-6754 | debase | La información semántica no termina en ]. o ]}. | debase, el Pozu, poza, terrén fundío [Sb]. Pozu, concavidá qu’afonda na superficie d’un terrenu [Co (Toponimia 115)]. Deverbal del inf. debasar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-6756 | debaxo | La información semántica no termina en ]. o ]}. | debaxo
|
| DELLA-II_C_D-6767 | debilitamientu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | debilitamientu, el <+debilitamiintu [Ay].> Resultáu de debilitase [Ac. Ay]. Cfr. debilitar. |
| DELLA-II_C_D-6770 | debimientu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | debimientu, el* Términu conocíu pela documentación: |
| DELLA-II_C_D-6785 | “decabo” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “decabo” Cfr. cabu. |
| DELLA-II_C_D-6786 | decadencia | La información semántica no termina en ]. o ]}. | decadencia, la
|
| DELLA-II_C_D-6789 | decalvar* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | decalvar*
Verbu namái conocíu pela documentación en llatín na aceición de ‘dexar llimpiu’:
|
| DELLA-II_C_D-6791 | decantiar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | decantiar Poner daqué de llau o sol cantu [Md]. Torcer, inclinar, lladiar [Md]. Cfr. cantiar 2. |
| DELLA-II_C_D-6792 | decanu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | decanu, el Cfr. deán. |
| DELLA-II_C_D-6795 | decatar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | decatar
|
| DELLA-II_C_D-6797 | decebimientu* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-6799 | decena | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-6803 | “decepar” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “decepar”
Verbu conseñáu na documentación medieval del dominiu:
|
| DELLA-II_C_D-6809 | décimu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | décimu, el El décimu de la llotería [Ay. Xral]. 2. Diezmu [JH]. Cfr. décimu, a, o. |
| DELLA-II_C_D-6810 | decipela | La información semántica no termina en ]. o ]}. | decipela, la Cfr. cipela. |
| DELLA-II_C_D-6813 | decisivu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | decisivu, a, o Que decide [Ay]. Del llat. DECISUS, -A, -UM, participiu del llat. decidere (ABF) cola amestadura del suf. -IUUS, -A, -UM, per vía semiculta. |
| DELLA-II_C_D-6815 | declaramientu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | declaramientu, el*
Términu conocíu pela documentación seronda:
|
| DELLA-II_C_D-6817 | “declinatoria” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “declinatoria”
Términu conocíu pela documentación medieval seronda:
|
| DELLA-II_C_D-6819 | decorar 2 | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-6822 | “decretal” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-6823 | decretu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | decretu, el Cfr. degredu. |
| DELLA-II_C_D-6825 | decurrir | La información semántica no termina en ]. o ]}. | decurrir Discurrir, fluír[Cl]. 2. Escurrir [Os. Pa. Sb. Ay (= recudir). Pr. /PCastro/]. Escurrir l’agua [Ay. PSil] de dalgún oxetu com- pautu [Ca]. Facer qu’una cosa moyada pierda l’ agua [Pr]... |
| DELLA-II_C_D-6826 | deda | La información semántica no termina en ]. o ]}. | deda, la
|
| DELLA-II_C_D-6829 | dedala | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dedala, la Dedal [Ca]. Probable creación analóxica femenina sobro ast. dedal (cfr.). Cfr. dedal. |
| DELLA-II_C_D-6832 | dedina | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dedina, la
|
| DELLA-II_C_D-6838 | “defendiente” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “defendiente”
Términu conocíu pela documentación seronda:
|
| DELLA-II_C_D-6839 | defendimientu* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | defendimientu*
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-6843 | defensión* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-6845 | defesar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-6847 | deficiar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | deficiar Rozar, cultivar, llimpiar o iguar (un prau, una tierra de llabor) [Ca]. Quiciabes del llat. DEFICERE ‘terminar’, ‘cesar’, ‘acabar’ [meyor que de DEFIGERE ‘llantar’, ‘clavar?... |
| DELLA-II_C_D-6848 | definir | La información semántica no termina en ]. o ]}. | definir
Verbu que conocemos pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-6849 | definitivu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | definitivu, a, o*
Términu conocíu pela documentación medieval:
|
| DELLA-II_C_D-6865 | deglutar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-6874 | degolón | La información semántica no termina en ]. o ]}. | degolón, ona Cfr. devolar. |
| DELLA-II_C_D-6876 | degomu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | degomu, el
|
| DELLA-II_C_D-6877 | degorriu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | degorriu, el
|
| DELLA-II_C_D-6878 | degredu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | degredu, el
Decretu [JH].
|
| DELLA-II_C_D-6886 | dela | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dela, {la} Antiguu xuegu de cartes [Tox]. Xuegu de la baraya, especial- mente de muyeres, que se fai ente varies xugadores; dase namái una carta y van pidiendo les que faigan falta pa llegar sumando ... |
| DELLA-II_C_D-6890 | delaxar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | delaxar
Cansar, fatigar [AGO].
|
| DELLA-II_C_D-6892 | delectosu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-6895 | “delexar” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “delexar” Cfr. delaxar. |
| DELLA-II_C_D-6896 | delfín | La información semántica no termina en ]. o ]}. | delfín, el
Herederu de la Corona de Francia.
|
| DELLA-II_C_D-6897 | delgada | La información semántica no termina en ]. o ]}. | delgada, la Fogaza de pan [Pr]. Nominalización del ast. delgada (cfr. delgáu). |
| DELLA-II_C_D-6900 | delgazamientu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | delgazamientu, el Cfr. adelgazamientu. |
| DELLA-II_C_D-6905 | delicáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | delicáu, ada, ao
|
| DELLA-II_C_D-6907 | delidiar 2 | La información semántica no termina en ]. o ]}. | delidiar 2 Cfr. deliriar. |
| DELLA-II_C_D-6911 | delitu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-6912 | delletriar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-6915 | dellongamientu* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dellongamientu*
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-6916 | dellongar* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dellongar*
Verbu qu’almitimos gracies a la documentación medieval na aceición de ‘allargar’:
|
| DELLA-II_C_D-6920 | “demandador” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “demandador”
Términu conocíu pela documentación na aceición de ‘el que demanda’:
|
| DELLA-II_C_D-6922 | “demandante” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “demandante”
Términu conocíu pela documentación na aceición de ‘deman- dador’:
|
| DELLA-II_C_D-6923 | “demandanza | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “demandanza, la”
Términu que conocemos pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-6926 | “demarcar” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-6928 | demasiáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | demasiáu, ada, ao
|
| DELLA-II_C_D-6933 | “demenar” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “demenar”
Facer de menos. Verbu conocíu gracies a la documentación del sieglu XVIII:
|
| DELLA-II_C_D-6935 | demeter* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-6939 | democar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-6940 | demochar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | demochar
Verbu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-6941 | democho | La información semántica no termina en ]. o ]}. | democho Interx. ¡Demoniu! [Ar]. Eufemismu por demoñu o demoniu con influxu de la familia de demochar por nidia referencia a los cuernos... |
| DELLA-II_C_D-6942 | democu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | democu, el
Demoniu [JH]. //¡Democo! ‘¡diantre!’ [JH]: ¡Ell democo de lla muyer! [JH].
|
| DELLA-II_C_D-6943 | demodar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | demodar
Cambiar el tiempu [Ay]. Mudar, variar, camudar, alterar, dis- frazar, desfigurar [JH].
|
| DELLA-II_C_D-6947 | demongriu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | demongriu, el Demoniu [Lln (= demoniu). Cl (= diañu). Qu. Tb. Sm]. //¡De- mongriu! ‘¡demoniu!’ [Tb. Sm]. //¡Demongriu un demorgo d’ un mandon,.. que tria tamien so baston ... |
| DELLA-II_C_D-6951 | demoniu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | demoniu, el
Posible deformación del ast. demoñe (cfr.) motivada pol ... |
| DELLA-II_C_D-6958 | demoñe | La información semántica no termina en ]. o ]}. | demoñe, el Cfr. demoniu. |
| DELLA-II_C_D-6960 | “demora” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “demora”
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-6965 | demorriu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | demorriu, el
|
| DELLA-II_C_D-6966 | demostranza | La información semántica no termina en ]. o ]}. | demostranza, la Cast. demostración [Cn (M). JH]. Cfr. amosar. |
| DELLA-II_C_D-6967 | demostrar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | demostrar
Cast. demostrar [Ay. Ri. JH]. Esplicar lo que nun s’entiende [Ri].
|
| DELLA-II_C_D-6968 | demozar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | demozar Quitar delles cañes altes de los árboles, d’otres plantes [Pa]. Esmochar tolos gamayos d’un árbol dexando namái’l tueru [Cg]. 2. Espicar el maíz quitándo-y la flor masculina o espi... |
| DELLA-II_C_D-6977 | dengún | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dengún, una, uno
|
| DELLA-II_C_D-6978 | denombrar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | denombrar* Cfr. nomar. |
| DELLA-II_C_D-6979 | “denostar” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “denostar”
Verbu conocíu pela documentación:
si barallar uezino anda el mundu al |
| DELLA-II_C_D-6981 | dentadume | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dentadume, la* //dentadumbre [Os]. dentadumbri [Cl].> Dentame [Os. Cl]. Cfr. dentar. |
| DELLA-II_C_D-6983 | dental | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dental, el Parte de la cabeza del aráu onde s’inxer o encaxa la reya [Cl. Os. Ac. Sm. Bab. Ar. VCid]. Del llat. DENTĀLIS, -E ‘parte del aráu onde encaxa la reya’ (EM), con dellos continuadore... |
| DELLA-II_C_D-6989 | dentarón | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-6990 | dentellada | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dentellada, la |
| DELLA-II_C_D-6993 | dentil | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dentil, el Dental del aráu [As]. D’una formación *DENTĪLE variante de dentālis como fai ver ast. dental (cfr.) y que nos empobina a acordanos de la equi... |
| DELLA-II_C_D-6994 | dentillón | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dentillón, el Diente prietu que sal al gochu [Ar]. D’un posible dim. de dens, -ntis ‘diente → *DENTĚLLUS res- ponsable del ast. *dentiellu con un aum.... |
| DELLA-II_C_D-6995 | dentín | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dentín, ina, ino
|
| DELLA-II_C_D-6996 | dentín | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dentín, el Diente pequeñu [Ac. Ay. Md. JH]. Dim. del ast. diente. |
| DELLA-II_C_D-6998 | dentón | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dentón, el Diente grande [Tb. Md. JH]. 2. Enfermedá de los dientes o xenxives [Md]. 3. Dentex dentex [Lln, Vd (Barriuso: espáridos 577). Llu (PPAC). L’Ar... |
| DELLA-II_C_D-6999 | dentuces | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dentuces, les Tenaces, particularmente les de los dentistes [Sb]. Quiciabes d’una formación sol continuador del llat. dens, den- tis ‘diente’ (cfr.) co... |
| DELLA-II_C_D-7002 | denuedu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | denuedu, el Términu conocíu pela documentación: Llegó a iste tiempo |
| DELLA-II_C_D-7003 | denuestu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | denuestu, el*
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-7005 | “denunciación” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “denunciación”
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-7009 | deñucar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | deñucar Romper la ñuca o poza [Pa. Tb]. Cfr. esñucar. |
| DELLA-II_C_D-7012 | deparamientu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | deparamientu, el* Cfr. deparar. |
| DELLA-II_C_D-7014 | “departidamientre” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “departidamientre”
Dixebradamente, alverbiu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-7015 | departimientu* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | departimientu*
Repartu, términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-7016 | “departir” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “departir”
Partir, repartir, dixebrar, verbu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-7023 | depeñar 2 | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7024 | depercimientu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | depercimientu, el* Términu conocíu pela documentación na posible aceición de ‘dixebra’, ‘partición’: |
| DELLA-II_C_D-7025 | depicuar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | depicuar Apigazar, cabeciar [Lln]. Cayer de sueñu [Lln]. Decayer, declinar, cayer de sueñu [LV. R]. 2. Cayer un oxetu adulces [Lln]: Yá sin deportar... |
| DELLA-II_C_D-7032 | depotismu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | depotismu, el
|
| DELLA-II_C_D-7034 | deprendiz | La información semántica no termina en ]. o ]}. | deprendiz, el
Discípulu [Lln]. Documéntase la variante aprendiz:
|
| DELLA-II_C_D-7039 | derechera | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7044 | derechín | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7056 | derrabe | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7058 | derraigamientu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7060 | derraír* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7063 | derramáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | derramáu, ada, ao
Derrengáu, cansáu [R]. 2. Baldáu, tullíu [Cn (M)].
|
| DELLA-II_C_D-7065 | derranáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | derranáu, ada, ao*
Muertu de sede {pero Munthe malentiéndelu como ‘cast. de- rrengado’}:
|
| DELLA-II_C_D-7066 | “derrancar” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “derrancar” Cfr. derrangar 2. |
| DELLA-II_C_D-7068 | derrangar 2 | La información semántica no termina en ]. o ]}. | derrangar 2
Esgayar [Lln]. 2. Tirar fruta d’un árbol llanzando dalgún palu [JH].
|
| DELLA-II_C_D-7069 | derrangáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | derrangáu, ada, ao
|
| DELLA-II_C_D-7070 | derrangu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | derrangu, el Palu que se tira a la fruta del árbol pa que caiga [JH] {(astu- rianismu en DRAE (21ª) derrengo, espresión que nós nun con- señamos)}. Posible deverbal del ast. ... |
| DELLA-II_C_D-7071 | derrasar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | derrasar Esriñonar [Ay]. Cfr. rasu, a, o. |
| DELLA-II_C_D-7072 | “derredor” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “derredor” Cfr. alredor. |
| DELLA-II_C_D-7073 | “derredrera” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “derredrera” Cfr. darréu. |
| DELLA-II_C_D-7078 | derribadoriu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7092 | derrompíu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7096 | derrotáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | derrotáu, ada, ao Colos vistíos desfechos [JH]. dicha cassa desbaratada e derrotada |
| DELLA-II_C_D-7099 | derrubiada | La información semántica no termina en ]. o ]}. | derrubiada, la Inundación, llena, enrene [Md]. Deverbal de derrubiar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7100 | derrubiar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | derrubiar Desbordase l’agua del calce pola llena, por un banzáu nel camín o por daqué causa [Md]. Amestadura de DIS > des y del verbu *rubiar, posible va... |
| DELLA-II_C_D-7104 | derrumbe | La información semántica no termina en ]. o ]}. | derrumbe, el Lo qu’esgaya [Ay]. 2. Gran fundil [Ay]. Deverbal del infinitivu de derrumbar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7105 | derrumbiaderu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | derrumbiaderu, el
|
| DELLA-II_C_D-7106 | derrumbiamientu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | derrumbiamientu, el
|
| DELLA-II_C_D-7107 | des- | La información semántica no termina en ]. o ]}. | des-
Del llat. DIS- partícula emplegada como primer términu d’un compuestu especialmente si sigue p, t, k; con perda posible de
|
| DELLA-II_C_D-7108 | des | La información semántica no termina en ]. o ]}. | des
Dende. Términu conocíu de magar la documentación medie- val n’exemplos d’esti calter:
|
| DELLA-II_C_D-7113 | desabastir | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7118 | desabinar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desabinar Catar, mucir llueu d’un tiempu de nun lo facer [Lln. On]. Verbu contrapuestu al ast. abinar, variante de binar 1 (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7119 | desabíu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desabíu, ida, ío Inorante [JH]. D’un participiu de *desaber, contrariu de saber (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7126 | desaborimientu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desaborimientu, el Falta de sabor [JH]. En rellación col ast. desaborir (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7127 | desaborir | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desaborir Quitar el sabor a dalguna cosa [JH]. 2. Poner a una cosa de mal sabor [JH]. Cfr. sabríu, ida, ío. |
| DELLA-II_C_D-7128 | desaboríu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desaboríu, ida, ío
|
| DELLA-II_C_D-7130 | desabotonar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desabotonar /desabotuar [Eo].> Cast. desabotonar [Ay. Tb. PSil. JH. /Eo/]. 2. Quitar los boto- nes de les fueyes del tabacu [Gr]. Cfr. ... |
| DELLA-II_C_D-7132 | desabrigar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desabrigar
|
| DELLA-II_C_D-7135 | desabríu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desabríu, ida, ío Pp. de desabrir. 2. Pp. d’una variante de desaborir (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7137 | desabrochar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desabrochar
|
| DELLA-II_C_D-7171 | desacoxecer | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desacoxecer Dexar de tar coxu [Ay]. Verbu contrapuestu al ast. acoxecer (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7177 | desacupáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desacupáu, ada, ao
|
| DELLA-II_C_D-7187 | desafiación | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7192 | desafiamientu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desafiamientu, el Desafíu [JH]. Cfr. desafiar 1. |
| DELLA-II_C_D-7194 | desafianzar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desafianzar Retirar la fianza, dexar de ser fiador [JH]. Verbu contrapuestu al ast. afianzar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7195 | desafiar 1 | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desafiar 1
Cast. desafiar, retar [Ay. Tb. JH].
|
| DELLA-II_C_D-7206 | desaforíu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desaforíu, ida, ío Con puxu, airáu [Pa]. Furiosu [AGO]. Ensin ningún control [Xx]. Ensin razonar [Xx]. Descompuestu [AGO]. Descome- díu [AGO]. Cfr. desaforar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7208 | desaformigar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desaformigar Desentorpecer el sentíu, desentumir dalgún miembru [JH]. Verbu contrapuestu al ast. aformigar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7210 | desafortunáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desafortunáu, ada, ao <+desafortunéu [Ay].> Ensin suerte [Ay. JH]. Cfr. fortuna. |
| DELLA-II_C_D-7213 | desafrar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desafrar Tener pruyimientu, esmolición [Tb]: ¡Colo desafrada que tou! [Tb]: Tou frutar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7216 | desafuegu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7223 | desagarrar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7224 | desagarráu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7233 | desagradecidamente | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desagradecidamente
|
| DELLA-II_C_D-7236 | desaguaderu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desaguaderu, el*
|
| DELLA-II_C_D-7237 | desaguamientu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desaguamientu, el Aición y efeutu de desaguar [Tb. JH]. Cfr. aguar. |
| DELLA-II_C_D-7244 | desaguisar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desaguisar Poner o ponese mal les coses por imprudencia [Ay]. 2. Camu- dar, tresformar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. aguisar (cfr. guisar). |
| DELLA-II_C_D-7249 | desainar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desainar
|
| DELLA-II_C_D-7254 | desalar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7256 | desalendar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7257 | desalforxar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7262 | desallendu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desallendu, el
|
| DELLA-II_C_D-7274 | desalmáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desalmáu, ada, ao <+desalméu [Ay].> Permalu [Pa. Ay. JH]. Cfr. alma. |
| DELLA-II_C_D-7283 | desamarañar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desamarañar Desfacer, ordenar les coses revueltes [Mar]. Allugar de mou afayadizu les coses [Mar]. Verbu contrapuestu al ast. amarañar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7286 | desamartelar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desamartelar Amortiguar, desaniciar l’amor [JH]. Verbu contrapuestu al ast. amartelar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7289 | desamestar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7290 | desameter | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7296 | desamistá | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7301 | desamorgar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desamorgar Quitar la muerga o basura d’un sitiu, dexándolu llimpiu [Tor]. Verbu contrapuestu al ast. amorgar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7302 | desamoriar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desamoriar Perder l’amoriu o maréu que se padecía [JH]. 2. Desmemo- riase [JH]. Verbu contrapuestu al ast. amoriar 1. L’aceición §2 abulta dis- cutibl... |
| DELLA-II_C_D-7305 | desamortayar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desamortayar Quitar la mortaya [JH]. Verbu contrapuestu al ast. amortayar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7313 | desangrar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desangrar Cast. desangrar [Xral. JH]. //-se ‘desangrase’ [Tb. PSil. JH]. Perder la savia una planta [Cn (V)]. Verbu contrapuestu al ast. ... |
| DELLA-II_C_D-7314 | desaniciar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desaniciar
|
| DELLA-II_C_D-7318 | desanoxu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desanoxu, el Cast. desenojo [Pzu]. Deverbal de desanoxar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7320 | desanubiertu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7324 | desañar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7330 | desapadrinar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desapadrinar Desaprobar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. apadrinar fechu sobro padrín (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7333 | desapañar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desapañar Desiguar, desataviar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. pañar 2 (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7336 | desapartar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desapartar
////sapartar [Ay. Pzu. PSil]. separtar [y Lln].>
Xebrar, apartar [Lln. Cl. Os. Cg. Ay. Pzu. PSil. An. JH. R. Mar.Tor] especialmente’l ganáu [Llomb]: Desapartóu |
| DELLA-II_C_D-7341 | desapegu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desapegu, el
|
| DELLA-II_C_D-7342 | desapeligrar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desapeligrar Sanar, salir del peligru d’una enfermedá [Lln]. Verbu contrapuestu al ast. apeligrar, variante de peligrar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7344 | desapercibíu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desapercibíu, ida, ío
|
| DELLA-II_C_D-7348 | desapigazar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desapigazar Torgar a daquién el pigazu [JH]. Verbu contrapuestu al ast. apigazar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7350 | desapilacháu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desapilacháu, ada, ao* //desapilachado [Llomb. Bard].> Despechugáu, cola camisa desabrochada [Llomb. Bard]. Verbu contrapuestu al ast. *apilachar (cfr. aperta... |
| DELLA-II_C_D-7351 | desapilancar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desapilancar Desatascar, salir del pilancu [JH]. Verbu contrapuestu al ast. apilancar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7352 | desapildar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desapildar Desapaecer de delantre, quitase de la vista d’ún [Oc]: Disa- píldame d’aiquí ‘quítate de delantre’ [Oc]. Posible verbu variante del ast... |
| DELLA-II_C_D-7354 | desaplicación | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7360 | desapontonar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desapontonar Quitar los pontones del tabláu o tilláu [JH]. Verbu contrapuestu al ast. apontonar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7368 | desaprovechar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desaprovechar Cast. desaprovechar [Ay. JH]. Cfr. aprovechar. |
| DELLA-II_C_D-7371 | desaquí | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desaquí
Dende equí [JH].
|
| DELLA-II_C_D-7372 | desarar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desarar Llabrar el terrén per segunda vez [Oc]. Posible formación verbal llograda del numberal dos (cfr.) col verbu arar (cfr.) na aceición de ‘arar dos ... |
| DELLA-II_C_D-7378 | desareñar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desareñar Quitar l’areña [JH]. Verbu contrapuestu al ast. *areñar ‘echar areña’. |
| DELLA-II_C_D-7381 | desargu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desargu, el*
Aición de quitar la erga de la escanda [Grangerías XVIII].
|
| DELLA-II_C_D-7382 | desariellu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desariellu, el Pequeña cantidá de comida que se da como llambionada [Cb]. Deverbal de desarellar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7386 | desarniu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desarniu, el Aición de quitar l’arniu al quesu [Cl (i)]. Deverbal de *desarniar, variante de desarnar (cfr. arna). |
| DELLA-II_C_D-7389 | desarranchar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7398 | desarreyar 1 | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desarreyar 1 Desarreglar, desiguar [AGO]. Verbu contrapuestu al ast. arreyar 1 (cfr. arrear 1). |
| DELLA-II_C_D-7399 | desarreyar 2 | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desarreyar 2 Quitar la reya [AGO]. 2. Desatar [DA. AGO]. Y tóo lo que desarreyares so la tierra, desarreyáo |
| DELLA-II_C_D-7401 | desarrimar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desarrimar
|
| DELLA-II_C_D-7411 | desastráu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desastráu, ada, ao <+desastréu [Ay]. dexastráu [Ay]. dexastrada [Cb. Ac].> Cast. desastrado [Ac. Ay]. Mal vistíu [Ay]. Poco curiosa, sucia, mal axeitada (la muyer) [Cb (= xost... |
| DELLA-II_C_D-7412 | desastre | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desastre, el
|
| DELLA-II_C_D-7414 | desatacar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desatacar
Desabrochar [R]. 2. Llevar falda de la camisa fuera del panta- lón [Lln]. 3. Sacar la carga de dalgún barrenu [Min], d’un arma [R]. {4. “Desatascar” [Ay]}.
|
| DELLA-II_C_D-7416 | desatadura | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desatadura, la
|
| DELLA-II_C_D-7419 | desatar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desatar
Soltar lo que ta atao [Ay. Tb. JH].
|
| DELLA-II_C_D-7429 | desatollancar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desatollancar Desarreglar, desiguar [Lln]. Verbu contrapuestu al ast. atollancar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7431 | desatorcar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desatorcar Quitar una torga d’una canal o presa pa que l’agua siga pel calce [Llomb]. Verbu contrapuestu al ast. atorcar (cfr. torcar). |
| DELLA-II_C_D-7436 | desautorizáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desautorizáu, ada, ao <+desautoricéu [Ay].> Non autorizáu [Sr. Ay]. Pp. de desautorizar. |
| DELLA-II_C_D-7440 | desaveniente | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desaveniente Que nun correspuende a lo que sedría natural que fore [Cb]. Del participiu de presente del verbu desavenir (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7443 | desaveníu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desaveníu, ida, ío En desacuerdu, enemistáu [Ay. Ll]. Pp. de desavenir. |
| DELLA-II_C_D-7451 | desavezar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desavezar
|
| DELLA-II_C_D-7455 | desaviltar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7457 | desavíu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7463 | desaxugar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desaxugar Desempareyar, turbar l’orde o l’armonía de los oxetos, facer que pierdan la so bona correspondencia [JH]. Desempareyar, desiguar [/Mánt/]. Verbu contrapuestu al ast. a... |
| DELLA-II_C_D-7464 | desaxuiciar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desaxuiciar Perder el xuiciu [JH]. Verbu contrapuestu al ast. axuiciar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7467 | desaxustar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desaxustar Nun encaxar bien [Tb. Pzu. JH]. Verbu contrapuestu al ast. axustar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7470 | desayacón | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desayacón Cuantísimayá, fai permuncho [Cg]. Posible aumentativu del alv. desayá (cfr. des). |
| DELLA-II_C_D-7474 | desazonar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desazonar
Verbu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-7477 | desbabolecer | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desbabolecer Perder puxu (una botella descorchada) [Sr]. Verbu contrapuestu al ast. *babolecer, verbu qu’ha postulase al conocer l’ast. esbabolecer (cfr.)... |
| DELLA-II_C_D-7480 | desbalse | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desbalse, el Aición y efeutu de salir la madera de la balsa o llugar d’asi- tiamientu [Min]. Deverbal de *desbalsar, variante de |
| DELLA-II_C_D-7482 | desbalsiar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desbalsiar Salir de la balsa [Min]. Verbu contrapuestu al ast. balsiar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7486 | desbandar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desbandar
|
| DELLA-II_C_D-7497 | desbardagüertos | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desbardagüertos, el/la Estrozu, estragu [Cv]. D’una amestadura del verbu desbard(i)ar y el plural güertos (cfr. esbardagüertos). |
| DELLA-II_C_D-7500 | desbarrar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desbarrar Cfr. desvarar. |
| DELLA-II_C_D-7509 | desblaíu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desblaíu, ida, ío Desmeyoráu, desllustráu [JH]. Participiu del verbu *desblaír, qu’hebo dase a la vera del ast. *desblayar fechu dende |
| DELLA-II_C_D-7511 | desbocar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desbocar Cfr. esbocar. |
| DELLA-II_C_D-7512 | desbollación | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desbollación Cfr. esbollación. |
| DELLA-II_C_D-7513 | desbollar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desbollar Cfr. esbollar. |
| DELLA-II_C_D-7514 | desbonar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desbonar
Verbu que namái conocemos pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-7517 | desboroñar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desboroñar Cfr. esboroñar. |
| DELLA-II_C_D-7522 | desbravar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desbravar
Criticar [Lln]. 2. {(Doc.). Quitar la bravura o bravén}.
|
| DELLA-II_C_D-7525 | desbuchar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desbuchar
Abrir la barriga del pexe [Rs]. 2. {(Doc.). Abrise, formase}.
|
| DELLA-II_C_D-7532 | descabalgar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7533 | descabeñar* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descabeñar*
{Camiéntome qu’ha entendese como ‘arrancar el pelo’ acor- dies cola documentación del sur del dominiu}:
|
| DELLA-II_C_D-7537 | descachapar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descachapar Facer cachos o pedazos una cosa [Vd]. Dende l’ast. cachu ‘trozu’ féxose’l verbu cachar (cfr.). Dende’l dim. de cachu <... |
| DELLA-II_C_D-7540 | descaldáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descaldáu, ada, ao Que tien mal aspeutu [Cl]. Cfr. escaldáu, ada, ao. |
| DELLA-II_C_D-7544 | descalzu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descalzu, a, o <+desquelzu [Ay. Ri].> Descalzáu [Lln. Tb. JH]. Ensin calzáu, con calzáu mui roto [Tb. Sm]: Con esos zapatos el nenu anda d... |
| DELLA-II_C_D-7545 | descamar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descamar Cfr. desescamar. |
| DELLA-II_C_D-7546 | “descambia” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “descambia”
Términu conocíu pela documentación na aceición que definen en cast. como “vuelta de la hueste” quiciabes ‘relevu’:
|
| DELLA-II_C_D-7549 | descamellar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descamellar Despareyar, descabalar [Cg]. Verbu contrapuestu al ast. *camellar (cfr. acamellar). |
| DELLA-II_C_D-7567 | descarapellar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descarapellar
Verbu conocíu per testu del sieglu XVIII, col sentíu de ‘quitar el carapiellu’:
|
| DELLA-II_C_D-7570 | descarga | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descarga, la Aición y efeutu de descargar [Xral]. 2. Aición y efeutu de tirar voladores, barrenos [Cn]. 3. Fiesta en Cangas del Narcea, y n’otros puntos del Occidente, caraute... |
| DELLA-II_C_D-7571 | descargaderu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descargaderu, el /descargadeiro [“desde Valdés al Eo” (Eo)].> Cast descargadero [/Eo/. JH]. Cfr. descargar. |
| DELLA-II_C_D-7573 | descargamientu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descargamientu, el*
Términu conocíu pela documentación medieval:
|
| DELLA-II_C_D-7591 | descayer | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descayer
|
| DELLA-II_C_D-7596 | “descender” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “descender”
Verbu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-7598 | “descendiente” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “descendiente”
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-7600 | descepar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descepar Cfr. escepar. |
| DELLA-II_C_D-7601 | descericáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descericáu, ada, ao* Ax. conocíu pela documentación quiciabes na aceición de ‘col cuerpu desfechu por una llombada o cayida’: Agarréla pela |
| DELLA-II_C_D-7608 | descimar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7635 | desconciertu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desconciertu, el <+desconciirtu [Ay]. //desconcerto [Eo].> Cast. desconcierto [Ay. JH. /Eo/]. Cfr. concertar. |
| DELLA-II_C_D-7637 | desconfiadamente | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desconfiadamente ////esconfiadamente [JH].> Cast. desconfiadamente [Ac. JH]. Cfr. desconfiar. |
| DELLA-II_C_D-7638 | desconfianza | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desconfianza, la ////esconfianza [JH].> Cast. desconfianza [Ac. JH]. Cfr. confianza. |
| DELLA-II_C_D-7641 | desconflautar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7650 | descontáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descontáu, ada, ao
|
| DELLA-II_C_D-7653 | descontentadizu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descontentadizu, a, o
|
| DELLA-II_C_D-7655 | descontentu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descontentu, a, o <+descontintu [Ay].> Cfr. contentu, a, o. |
| DELLA-II_C_D-7657 | descontrillar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descontrillar ////escontrillar [Lln. Cg].> Estrozar, desarmar [Pa. Cg]. Desiguar, estrozar [Lln]. Cfr. contra 1. |
| DELLA-II_C_D-7658 | descontrilláu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descontrilláu, ada, ao Coxu [Lln. Pa]. 2. Deterioráu, averiáu [AGO]. 3. Desarmáu [Lln]. 4. Llibertín [Pa]. Pp. de descontrillar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7660 | desconvenible* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desconvenible*
Términu conocíu pela documentación medieval:
desconveniente Términu conocíu pela documentación medieval: |
| DELLA-II_C_D-7667 | descorchar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descorchar
|
| DELLA-II_C_D-7682 | descoxuntar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descoxuntar Cfr. desconxuntar. |
| DELLA-II_C_D-7686 | descriar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descriar Enflaquiar [R]. //-se ‘descriase’ [JH]. Verbu contrapuestu al ast. criar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7687 | descriáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descriáu, ada, ao Sin criar [Lln]. Pp. de descriar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7689 | descu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descu, el Duernu [Rs. Ci] onde comen los gochos [Cg]. Artesa de ma- dera con forma de troncu de conu y de base rectangular [Vv]. Tipu de duerna de piedra o madera, polo común de forma cua- drillonga,... |
| DELLA-II_C_D-7690 | descuayar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descuayar Descoagular les partes d’un líquidu que taben condensaes, cua- yaes [JH]. 2. Desalentar, desesperanzar [AGO]. Verbu contrapuestu al ast. cuayar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7691 | descuayu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descuayu, el Aición de descuayar un líquidu [JH]. Deverbal de descuayar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7698 | descubrimientu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7700 | descudiar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descudiar |
| DELLA-II_C_D-7701 | descudiosu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descudiosu, a, o
|
| DELLA-II_C_D-7702 | descudiu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descudiu, el
|
| DELLA-II_C_D-7705 | descuidosu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descuidosu, a, o Descudiosu [Villah]. Cfr. descudiosu, a, o. |
| DELLA-II_C_D-7707 | descuriar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | descuriar Cfr. descudiar. |
| DELLA-II_C_D-7708 | desdar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desdar Mover una cosa en sen opuestu al de les sos funciones [AGO] como correr el pasador o mover la tarabiella p’abrir [Cg]. 2. Desabrochar, desabotonar [Mar. VCid]. Formación compuesta de |
| DELLA-II_C_D-7713 | desdende | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desdende Desde ellí, dende entós [JH]. Cfr. desde + el continuador del llat. ĬNDE anque podría tratase d’un castellanismu tomáu del DRAE. |
| DELLA-II_C_D-7728 | desdichu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desdichu, a, o Términu conocíu gracies a la documentación: |
| DELLA-II_C_D-7731 | desdoble | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desdoble, el
|
| DELLA-II_C_D-7732 | desdón | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desdón, el Insulsez, falta de gracia, rusticidá, llocura, fatada [JH]. Cfr. don & desdonar. |
| DELLA-II_C_D-7733 | desdonar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desdonar Quitar, retirar lo que se diere [JH]. Del llat. DISDONARE ‘dar equí y allá’ (ABF). Ast. desdonar ufre una cadarma asemeyada a desdar (cfr.) y u... |
| DELLA-II_C_D-7740 | desechar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desechar
Verbu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-7742 | desellar* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desellar*
Verbu conocíu pela documentación col significáu de ‘quitar los sellos’:
|
| DELLA-II_C_D-7744 | desembalagar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desembalagar Desfacer o abrir los bálagos o balagares [Cb. Ac.Tb] espar- diendo la yerba [JH]. Desfacer un montón [Ac]. Desfacer cual- quier cosa que tea amontonao, encaramao, enfardao [JH]. Quitar ... |
| DELLA-II_C_D-7746 | desembalastramientu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desembalastramientu, el Actu de desembalastrar [JH] Cfr. embalastrar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7747 | desembalastrar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desembalastrar Dexar llibre un sitiu de les coses qu’estorben [JH]. Quitar una cosa del sitiu onde s’asitiaba pa dexalu llibre [JH]. Escombriar [JH]. Espeyar... |
| DELLA-II_C_D-7748 | desembalastre | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desembalastre, el Aición d’espeyar y dexar llibre dalgún sitiu [JH]. Cfr. embalastrar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7755 | “desembargadamientre” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “desembargadamientre”
Alverbiu conseñáu na documentación medieval:
|
| DELLA-II_C_D-7756 | desembargar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desembargar
Quitar l’impedimentu o embargu [JH]. Alzar l’embargu o se- cuestru [JH].
|
| DELLA-II_C_D-7778 | desembruxar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desembruxar Cast. desembrujar, quitar el maleficiu a daqué [Lln. Pa. Ay. Sm. PSil. Cv]. Cfr. bruxa. |
| DELLA-II_C_D-7779 | desembuchar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desembuchar Cast. desembuchar [Pa. JH]. 2. Vomitar [Cl]. 3. Dicir daqué que cuesta trabayu comunicar [Pa]: Desembucha y dilo tou [Pa]. Abrise a daquién [Cl.... |
| DELLA-II_C_D-7781 | desemburuyar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desemburuyar Desfacer un envoltoriu [Ca. Ay]. Desenvolver [Pr]. Deslliar un bultu o paquete [Ca]. 2. Iguar [Pr] lo emburuyao [Ay]. Cfr. boruyu. |
| DELLA-II_C_D-7788 | desempanar 2 | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desempanar 2 Cfr. desempañar. |
| DELLA-II_C_D-7789 | desempantanar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desempantanar Salir del sitiu difícil en que ta [Pa]. 2. Terminar de facer una cosa [Ca]. Resolver con priesa un trabayu qu’espera [Pa. Pr]. Iguar les coses o daqué [Lln (= desemp... |
| DELLA-II_C_D-7792 | desempapizamientu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7802 | desempedrar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desempedrar
|
| DELLA-II_C_D-7805 | desempendengar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desempendengar
|
| DELLA-II_C_D-7817 | desempoxar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desempoxar |
| DELLA-II_C_D-7818 | desempoyar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desempoyar Cfr. desempoxar. |
| DELLA-II_C_D-7824 | desenayenar* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desenayenar*
Verbu que conocemos pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-7845 | desencaxar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desencaxar Cast. desencajar [Tb. Sm. Bab. JH. /Eo/]. 2. Sacar un oxetu del sitiu onde s’atopa [PSil]. Quitar del so sitiu [Md]. 3. Salir de lo normal [Md]. 4. Sufrir una distens... |
| DELLA-II_C_D-7853 | desención | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desención, la Cast. exención [LV. Cg. /Eo/. R. DA]. Cfr. exención. Con una d- protética como vemos en desaminar,... |
| DELLA-II_C_D-7860 | desencole | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desencole, el Actu de destrabar el carbón [Min]. Deverbal de desencolar 1(cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7865 | desencordar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desencordar Desatar, quitar les cuerdes [JH] de dalguna cosa [R]. Verbu contrapuestu al ast. encordar 1 (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7866 | desencordelar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desencordelar Verbu contrapuestu al ast. encordelar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7868 | desencoxigar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desencoxigar
Llevantase ún d’un sitiu pa espurrise estirando brazos y pier- nes [Ca].
|
| DELLA-II_C_D-7874 | desencucar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7875 | desencumano | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7877 | desende | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7890 | desenfatar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desenfatar Quitar los apareyos a la caballería [JH]. Verbu contrapuestu al ast. enfatar (cfr. fatu 1). |
| DELLA-II_C_D-7898 | “desenforcar” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “desenforcar”
Verbu conocíu pela documentación na aceición de ‘quitar de la forca’, al sur del dominiu ástur:
|
| DELLA-II_C_D-7906 | desenfusar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desenfusar Desfacer lo enfusao [JH]. Verbu contrapuestu al ast. enfusar (cfr. fusu). |
| DELLA-II_C_D-7907 | desengabitar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desengabitar Desenganchar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. engabitar (cfr. gabitu). |
| DELLA-II_C_D-7908 | desengafar 1 | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desengafar 1
Sanar lo que taba gafo [Ac]. Desinfestar [Pr] una mancadura [Pa. Ay]. Llimpiar lo infestao [Ay].
|
| DELLA-II_C_D-7909 | desengafar 2 | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desengafar 2 Cfr. desengazar. |
| DELLA-II_C_D-7914 | desengarriar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7916 | desengaviellar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7922 | desengolfar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desengolfar Quitar los golfones del carru [JH]. Verbu contrapuestu al ast. engolfar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7930 | desengurriar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desengurriar Estirar [Ay]. 2. Enrollar la soga o cuerda [Ay]. Verbu contrapuestu al ast. engurriar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7935 | desenllabanar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desenllabanar
|
| DELLA-II_C_D-7940 | desenllamorgar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desenllamorgar Quitar o llimpiar la llamuerga [JH]. Desenllodar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. enllamorgar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7945 | desenllordiar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desenllordiar Quitar el barru o basura [Pr]. Verbu contrapuestu al ast. enllordiar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7946 | desenllortar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desenllortar Allistar, desfacer los nuedos de les redes [Llu]. Verbu contrapuestu al ast. enllortar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7949 | desenllutar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7959 | desenramar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desenramar Sacar d’un enramadoriu (xeneralmente a un res) [Cl (i)]. 2. Descargar la carga del ramu [Tb]. Verbu contrapuestu al ast. enramar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7960 | desenratar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desenratar Desenredar [Lln]. Verbu contrapuestu al ast. enratar 2 (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7966 | desenrestrar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desenrestrar
|
| DELLA-II_C_D-7967 | desenreyar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desenreyar Quitar les reyes del carru o la reya del aráu [JH]. Verbu contrapuestu al ast. enreyar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7971 | desenrodiar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desenrodiar Estirar lo que taba doblao [Ay]. Desenredar [Ay]. Verbu contrapuestu al ast. enrodiar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7975 | desenroñar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desenroñar Estirar daqué (papel, texíos) que ta engurriao [Pa]. Verbu contrapuestu al ast. desenroñar 1 (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7977 | desenrugar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desenrugar Perder o facer perder les arrugues [Md]. //-se ‘estirase {la piel}’ [Md]. Verbu contrapuestu al ast. enrugar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7978 | desensartar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desensartar
Desfacer lo que taba ensartao [R]. 2. {(Doc.). Desenvainar}.
- Plasmada se ensortiyar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7988 | desentamar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-7989 | desentarambicar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8000 | desentiestar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desentiestar Desempachar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. entestar 1 (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8004 | desentonar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desentonar Xubir o baxar el tonu de la voz o d’un instrumentu, fuera de lo afayadizo [Ri]. 2. Salir de lo que ye norma socialmente [Ri]. Tar fuera de tonu [Ay]. Salir de tonu [Ay]. 3. Sentir un inco... |
| DELLA-II_C_D-8006 | desentorgar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desentorgar Ordenar [Pr]. Asitiar, allugar [Pr]. Verbu contrapuestu al ast. entorgar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8007 | desentornar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desentornar Enderechar lo que s’entornó [Pa]. Verbu contrapuestu al ast. entornar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8010 | desentrabar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desentrabar Trabar los dientes de la sierra pa que’l corte sía menor [JH]. Verbu contrapuestu al ast. entrabar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8016 | desentrebenzar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desentrebenzar Desentrellizar, dixebrar les tripes del gochu al facer la matanza o mondongu [Ar. VCid]. Cfr. entrellienzu. |
| DELLA-II_C_D-8017 | desentrechorar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desentrechorar Quitar les trechores y pertrechores al carru [JH]. Verbu contrapuestu al ast. entrechoriar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8018 | desentrellizar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desentrellizar <{Con yeísmu, desentreyizar [Cl]}.> Desapegar la grasa de les tripes de la matanza del gochu [Lln. Pa]. Quitar la grasa pegao alredor de la tripa... |
| DELLA-II_C_D-8019 | desentrestallar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desentrestallar Soltar lo que ta entrestallao [Cb]. Verbu contrapuestu al ast. entrestallar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8020 | desentreverar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desentreverar Escoyer o dixebrar coses que taben entremecíes [Pa]. Verbu contrapuestu al ast. entreverar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8021 | desentristayar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desentristayar Dexar de tar triste [JH]. Verbu contrapuestu al ast. entristayar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8024 | desentumir | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desentumir Dexar de tar entumíu [Lln. JH]. //-se ‘estirase pa nun quedar entumíu’, ‘movese’ [Ay]. Verbu contrapuestu al ast. entumir (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8025 | desenturar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desenturar Quitar la tierra que tapaba daqué cosa qu’enantes s’enturare [Arm]. Verbu contrapuestu al ast. aturar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8027 | desenvasar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8031 | desenvistir | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8038 | desenxareyar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desenxareyar Desfacer lo enxareyao [JH]. Sacar del xareyu la madexa [JH]. Verbu contrapuestu al ast. enxareyar (cfr. xareyu). |
| DELLA-II_C_D-8040 | desenxecutar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desenxecutar Llibertar a ún de la execución a que taba suxetu [JH]. Verbu contrapuestu al ast. executar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8041 | desenxostrar 1 | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desenxostrar 1 Desfacer lo añudao con cuerdes, sogues [Ay]. 2. Desfacer en- redos, mentires [Ay]. Cfr. xostra 1. |
| DELLA-II_C_D-8045 | desenyerbar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desenyerbar Paliar con enfotu pa espeyar el carbón o escombriu axuntao nuna llabor de la mina [Min]. //-se ‘llibrase, per un gran tra- bayu, del carbón o escombriu axuntao’ ... |
| DELLA-II_C_D-8048 | deseñamientu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | deseñamientu, el Falta d’enseñanza ya instrucción [JH]. Términu en rellación etimolóxica con enseñamientu (cfr.), qui- ciabes una formación debida a JH del cast. |
| DELLA-II_C_D-8050 | “deseñizu” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “deseñizu”
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-8052 | deseosu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | deseosu, a, o* <+deseúsu [Ay. JH]. +deseyusu [JH].> Cast. deseoso [Ay. JH]. ///Pide ell deseusu pa... |
| DELLA-II_C_D-8054 | deseparar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | deseparar
|
| DELLA-II_C_D-8056 | desergar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desergar Quitar la erga [Ac. Tb. Sm] nel molín de rabilar [Cb. JH] o nel rabil [Ay. Ri. Qu]. Dixebrar la escanda de la erg... |
| DELLA-II_C_D-8059 | deserviciu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | deserviciu, {el}*
{(Doc.). Mal serviciu}.
Términu conocíu pela documentación medieval:
|
| DELLA-II_C_D-8060 | deservir* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | deservir*
Verbu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-8061 | desescamar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desescamar Escamar, quitar la escama al pexe [/“desde Valdés al Eo, y al- gunos dicen descamar” (Eo)/]. Formación verbal sobro escama (cfr.) pero’l pr... |
| DELLA-II_C_D-8063 | desescurecer | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desescurecer Descubrir, aclarar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. escurecer (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8065 | desesperación | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8068 | desesperanza | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8070 | desesperáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8071 | desesperu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8085 | desfalcu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8092 | desfamíu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desfamíu, ida, ío Famientu [JH]. Mal alimentáu [Arm]. Al llau de desfamiáu, ada, ao ye posible qu el’ast. conociere un verbu * |
| DELLA-II_C_D-8098 | desfarxoletáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desfarxoletáu, ada, ao* Cfr. esfarxoletáu, ada, ao. |
| DELLA-II_C_D-8100 | desfebrar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desfebrar Cfr. esfrebar. |
| DELLA-II_C_D-8113 | desfiguráu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8115 | desfilacháu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desfilacháu, ada, ao ////esh.ilacháu [Lln]. erfilocháu [Ca].> Cast. deshilachado [Lln. Ca]: Trao la manga toa erfiloch... |
| DELLA-II_C_D-8118 | desfiladura | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desfiladura, la
|
| DELLA-II_C_D-8119 | desfilar 1 | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desfilar 1
|
| DELLA-II_C_D-8126 | desfinsar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desfinsar Quitar o arrancar un moyón o finsu [JH]. Verbu contrapuestu al ast. finsar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8130 | desflaquecer | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desflaquecer Debilitase [Ay]. Enflaquiar [JH]. //-se ‘desmayase, perder el sentíu’ [Cg]. Cfr. flacu, a, o. |
| DELLA-II_C_D-8133 | desflundir | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desflundir
Desfacer, estrozar [Cp]. 2. Difundir [AGO]. 3. Repartir tayos [AGO]. 4. Desenvainar [AGO]. 5. Fundise, desfondase [Cosi- quines 254].
|
| DELLA-II_C_D-8139 | desfondar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desfondar
|
| DELLA-II_C_D-8142 | desformar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desformar
|
| DELLA-II_C_D-8152 | desfruchar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8156 | desgalgar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desgalgar
Verbu que conocemos pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-8159 | desganchar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desganchar
|
| DELLA-II_C_D-8165 | desgarbáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desgarbáu, ada, ao <+desgarbéu [Ay].> Altu y poco elegante [Ac. Ay]. Cfr. garbu. |
| DELLA-II_C_D-8166 | desgaritar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desgaritar Facer garitos de pan [Lln]. Cfr. garitu & escaritar. |
| DELLA-II_C_D-8171 | desgaste | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desgaste, el Cast. desgaste [JH]. Deverbal de desgastar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8172 | desgaxáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desgaxáu, ada, ao Mal axeitáu, suciu [Cv]. 2. Folganzán, ensin procuru [Cv]. Probablemente sía un participiu d’un compuestu *descaxáu onde *caxáu, o?... |
| DELLA-II_C_D-8178 | desgolletáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desgolletáu, ada, ao De pescuezu curtiu (una persona) [R]. 2. Que tien el cabu o mangu rotu (un instrumentu) [R]. Pp. de desgolletar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8179 | desgonciar 1 | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desgonciar 1
|
| DELLA-II_C_D-8180 | desgonciar 2 | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8182 | desgonxar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8183 | desgorrar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8184 | desgorretáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8193 | desgranar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desgranar Cfr. esgranar. |
| DELLA-II_C_D-8194 | desgrasar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desgrasar Cast. desgrasar, desengrasar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. *grasar (cfr. engrasar). |
| DELLA-II_C_D-8198 | desgreñáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desgreñáu, ada, ao* Cfr. esgreñáu, ada, ao. |
| DELLA-II_C_D-8201 | desguañar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desguañar
|
| DELLA-II_C_D-8202 | desguardar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desguardar Abandonar, desamparar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. guardar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8209 | desgüevar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desgüevar /desovar [Mánt].> Cast. desovar [Xx. Cñ. An]: Las truitas tán desgüevando [An]... |
| DELLA-II_C_D-8210 | desgüeyadura | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desgüeyadura, la Cfr. desagüeyadura. |
| DELLA-II_C_D-8211 | desgüeyar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desgüeyar Cfr. desagüeyar. |
| DELLA-II_C_D-8220 | deshonra | La información semántica no termina en ]. o ]}. | deshonra, la Cast. deshonra. |
| DELLA-II_C_D-8227 | desí | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desí
Dende ellí [JH]. 2. Dempués, llueu, además d’esto [JH].
|
| DELLA-II_C_D-8230 | desiertu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desiertu, a, o
<+desiirtu [Ay].
Deshabitáu, abandonáu [Ac. Ay].
|
| DELLA-II_C_D-8232 | desiertu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desiertu, el 2 Sermón, plática [Gr (Eo)]. Del llat. DISSERTUM, participiu nominalizáu del llat. disserere ‘esponer’, ‘disertar’ (... |
| DELLA-II_C_D-8234 | designáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | designáu, ada, ao*
///“designados”.>
Términu conocíu pela documentación llatina del dominiu:
|
| DELLA-II_C_D-8237 | desigual | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desigual Cast. desigual [JH. Pr (“se dice de un sembrado ralo o del que sus plantas han crecido a distinta altura”)]. Cfr. igual. |
| DELLA-II_C_D-8241 | desigualdá | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8245 | desilusión | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8249 | desinfestar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desinfestar Curar lo infestao [Ay. Tb. JH. VCid]. Verbu contrapuestu al ast. infestar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8250 | desinfinidá | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desinfinidá, la Cantidá grande, indefinida [Cp. Ay. Md. Oc]. 2. Volume per- grande [Md]. 3. Infinitu [Md]. Cfr. infinidá. |
| DELLA-II_C_D-8255 | desinserir | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desinserir Quitar, sacar o desfacer lo que ta inxerto [JH]. Verbu contrapuestu al ast. inserir, variante de inxerir (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8256 | desintenebrar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desintenebrar Aclarar, solucionar daqué que ta perenredao [Ll]. 2. Desen- cartar, desembruxar [Ll]. Verbu contrapuestu al ast. *entenebrar (cfr. tiniebla). |
| DELLA-II_C_D-8260 | desinvernar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desinvernar Salir del iviernu [JH]. Verbu contrapuestu al ast. invernar (cfr. envernar). |
| DELLA-II_C_D-8261 | desistir* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desistir*
Verbu conocíu pela documentación seronda en testu en caste- llán:
|
| DELLA-II_C_D-8263 | deslaidamientu* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | deslaidamientu*
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-8264 | deslaidar* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | deslaidar*
Verbu conocíu pela documentación na aceición de ‘desfigu- rar’, ‘afear’:
|
| DELLA-II_C_D-8266 | deslexáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | deslexáu, ada, ao*
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-8271 | desllaciar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desllaciar
|
| DELLA-II_C_D-8273 | desllantar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8285 | deslleche | La información semántica no termina en ]. o ]}. | deslleche, el
|
| DELLA-II_C_D-8288 | deslleír | La información semántica no termina en ]. o ]}. | deslleír
|
| DELLA-II_C_D-8303 | desllindante | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desllindante
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-8305 | desllinde | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desllinde, el
|
| DELLA-II_C_D-8309 | desllinguáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8318 | desllucíu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desllucíu, ida, ío //deslucíu [Ay].> Cast. deslucido [Pa. Ay]. Pp. de desllucir (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8345 | desmangoniar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8348 | desmanguanáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8353 | desmañar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desmañar Estorbar, torgar, impedir [JH]. Verbu contrapuestu al ast. amañar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8357 | desmaridar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desmaridar Dixebrar al home de la so muyer [JH]. Verbu contrapuestu al ast. maridar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8359 | desmatar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desmatar Cfr. mata 2. |
| DELLA-II_C_D-8362 | desmayu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desmayu, el <+desmoyu [y Llg]. +desmeyu [Ay].> Cast. desmayo [Pa. Ac. Llg. Ay. JH]. 2. Cast. sauce llorón [Pa. Cñ. Mi. Qu. Tb. Sl. Tox] o de Babilonia [Cg. ... |
| DELLA-II_C_D-8364 | desmedrar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desmedrar Cast. desmedrar [JH]. Enflaquiar, tener perdes [R]. ///Como los mozos de Padierna, que en lugar de medrar, desmedran [LC]. Verbu contrapuestu al ast... |
| DELLA-II_C_D-8370 | desmelláu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desmelláu, ada, ao Cast. mellado [Cb]. Pp. de desmellar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8373 | desmentir* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desmentir*
Verbu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-8378 | “desmesura” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “desmesura”
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-8379 | desmeyora | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8387 | desnatadora | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desnatadora, la Artefautu pa deburar la lleche [Pr]. Cfr. desnatar (cfr. nata). |
| DELLA-II_C_D-8388 | desnatar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desnatar
|
| DELLA-II_C_D-8389 | desnaturalizáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desnaturalizáu, ada, ao <+desnaturalicéu [Ay].> Descastáu, que nun quier a los sos [Ac. Ay]. Cfr. natural. |
| DELLA-II_C_D-8391 | desneviar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desneviar Cfr. nevar. |
| DELLA-II_C_D-8392 | desneviu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desneviu, a, o Cfr. esneviu, a, o. |
| DELLA-II_C_D-8395 | desnudador | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desnudador, ora
|
| DELLA-II_C_D-8399 | desñarigar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desñarigar Quitar el narigón [Pa. JH]. 2. Dar un golpe na nariz [Pa]. Cfr. nariz. |
| DELLA-II_C_D-8406 | desñegar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desñegar Cast. desnegar [JH]. Contradicir, retrucar a lo que diz o pro- pón otru [JH]. 2. Negar [JH]. 3. Arrenunciar [JH]. //-- Al fin no hay noblecer (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8411 | desñudar 1 | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desñudar 1 Cfr. desnudar. |
| DELLA-II_C_D-8412 | desñudar 2 | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desñudar 2 Desfacer el nodiu o ñudu [JH]. Cfr. añudar & desañudar. |
| DELLA-II_C_D-8418 | desolación | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8422 | desopotrar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8426 | “desordenadamentre” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “desordenadamentre”
Alverbiu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-8427 | “desordenamientos” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “desordenamientos”
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-8438 | desortiyar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desortiyar Desigualar. Cfr. sortiar. |
| DELLA-II_C_D-8445 | desoviellar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desoviellar Devanar un duviellu [Os]. Verbu contrapuestu al ast. *oviellar (cfr. duviellu). |
| DELLA-II_C_D-8456 | despagar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | despagar
Disgustar, descontentar [JH].
|
| DELLA-II_C_D-8466 | desparar 1 | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desparar 1 Descomponer, desiguar lo que taba dispuesto o iguao [JH]. Xebrar [JH]. Variante de deseparar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8476 | desparzudu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desparzudu, a, o Esparcíu, estendíu [JH]. Participiu continuador de -ŪTUS del verbu despardir (cfr.), con tracamundiu de dentales: desparzudu por * |
| DELLA-II_C_D-8477 | despastoriar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | despastoriar Cast. desmanear, destrabar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. pastoriar 2 (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8479 | despatiellar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | despatiellar Quitar o afeitar les patielles [JH]. Verbu compuestu dende ast. patiella (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8480 | despatriar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | despatriar Esterrar, echar [Ca]: Despatriaron aquellos moros d’ellí [Ca]. Verbu llográu dende ast. patria (cfr.), col prefixu des-. |
| DELLA-II_C_D-8483 | despavoríu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8484 | despechamientu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8485 | despechar 1 | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8488 | despechu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8493 | despedriar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | despedriar
Espedrar [JH]. Despedregar [JH].
|
| DELLA-II_C_D-8499 | despensa | La información semántica no termina en ]. o ]}. | despensa, la Cfr. despesa & dispensa 1. |
| DELLA-II_C_D-8500 | “despensación” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “despensación”
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-8501 | “despensar” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “despensar”
Verbu que conocemos pela documentación na aceición de ‘gastar’:
|
| DELLA-II_C_D-8502 | despenseru | La información semántica no termina en ]. o ]}. | despenseru, el*
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-8503 | despenxar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | despenxar Abrir con llave [Gr]. Cfr. penxar (cfr. pesllar). |
| DELLA-II_C_D-8504 | despeñaderu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | despeñaderu, el
|
| DELLA-II_C_D-8509 | despeñar 2 | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8510 | despeñáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8521 | desperecer | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desperecer
Perecer, tener permuncha probeza [JH]. 2. Consumise, desfa- cese pol llogru d’una cosa [JH].
|
| DELLA-II_C_D-8523 | desperir | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desperir Perecer [JH]. Del llat. DISPERĪRE ‘ser destruyíu’, ‘desapaecer’, ‘perperdese’ (OLD; ABF). Sobro esti verbu hebo facese l’incoativu en -scere, *DISPERISCER... |
| DELLA-II_C_D-8525 | despernáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | despernáu, ada, ao Rotu peles piernes [R]. Pp. de despernar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8528 | “despesa” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “despesa” Términu conocíu pela documentación medieval no que, acordies coles trescripciones llegaes a nós, paecen dos tipos de resultaos, ún popular (§a) y otru semicultu (§b) na aceición ... |
| DELLA-II_C_D-8529 | despesar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | despesar, el Disgustu, pesar [JH]. Nominalización del infinitivu despesar (cfr. despender). |
| DELLA-II_C_D-8530 | despescar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | despescar Llibrar al pexe de la rede cuando ta agarráu peles agalles [Xx]. “Operación fecha cola sardina mallao, esto ye, sardina pescao con abareque. La ... |
| DELLA-II_C_D-8535 | despexar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8545 | despidida | La información semántica no termina en ]. o ]}. | despidida, la
|
| DELLA-II_C_D-8553 | despile | La información semántica no termina en ]. o ]}. | despile, el Llabor perduru que consiste n’arrancar y paliar carbón en sen ascendente sacándolo de fuexes y pozos, etc. [Min]. Deverbal de despilar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8558 | despioyar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | despioyar
|
| DELLA-II_C_D-8559 | despique | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8560 | despistar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8562 | despiste | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8568 | desplumar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8582 | desportiellar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desportiellar Cast. desportillar [JH]. 2. Arrancar la portiella o portiellu o desfacelos [JH]. Verbu en rellación col ast. portiella (cfr.), col prefixu |
| DELLA-II_C_D-8583 | desposar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desposar Verbu conocíu pela documentación de Lleón y pela lliteratura asturiana moderna: |
| DELLA-II_C_D-8586 | despostadura | La información semántica no termina en ]. o ]}. | despostadura, la
Descuartizamientu [Grangerías XVIII].
|
| DELLA-II_C_D-8587 | despostar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | despostar
Descuartizar na matanza [Cg].
|
| DELLA-II_C_D-8589 | despoyamientu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | despoyamientu, el*
Términu conocíu pela documentación medieval:
|
| DELLA-II_C_D-8592 | despreceutar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8593 | despreciamientu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | despreciamientu, el*
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-8602 | desprudente | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desprudente Cfr. prudente. |
| DELLA-II_C_D-8604 | desprunar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desprunar Caminar [JH]. Cfr. prunu, a, o. |
| DELLA-II_C_D-8611 | despunte | La información semántica no termina en ]. o ]}. | despunte, el Cast. despunte [JH]. Deverbal de despuntar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8614 | desquerer | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8615 | desquería | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8616 | desquillonar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8618 | desquiñonar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8624 | “desraigar” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “desraigar”
Verbu conocíu pela documentación medieval, como com- puestu de raigar (cfr.):
|
| DELLA-II_C_D-8631 | desromper | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desromper Cfr. derromper. |
| DELLA-II_C_D-8632 | desrosar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desrosar
|
| DELLA-II_C_D-8634 | destabasar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | destabasar Desatrancar (especialmente soltar la palanca que torga la salida d’agua de los pozos que s’atopen nos praos) [An]: Destaba- séi’l pozu [An].... |
| DELLA-II_C_D-8637 | destapar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | destapar
|
| DELLA-II_C_D-8643 | destaramador | La información semántica no termina en ]. o ]}. | destaramador, ora
Términu conocíu per testu del sieglu XVIII:
|
| DELLA-II_C_D-8644 | destaramar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8651 | destayar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | destayar Tomar una obra a destayu [JH]. {2. (Doc.). Cortar}. |
| DELLA-II_C_D-8655 | destazar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | destazar Abrir un animal muertu [Ay]. 2. Partir en cachos un animal [Ay]. 3. Rebaxar cola zuela’l tazu de madera de que se fai la madreña [AGO]. Verbu contrapuestu al ast. tazar |
| DELLA-II_C_D-8659 | destemplar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | destemplar
Cast. destemplar [JH] el tiempu [Ay]. //-se ‘indisponese, en- fadase’ [Ay].
|
| DELLA-II_C_D-8674 | destestar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8677 | destexer | La información semántica no termina en ]. o ]}. | destexer Desfacer lo texío [Pzu. JH]. 2. {(Doc.) Volvese atrás de lo fecho}: |
| DELLA-II_C_D-8688 | destiñir | La información semántica no termina en ]. o ]}. | destiñir
|
| DELLA-II_C_D-8690 | destocar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | destocar Cfr. toca. |
| DELLA-II_C_D-8692 | destorbar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | destorbar
Estorbar [Cg. JH (= estorbar)].
destorbu, el Estorbu [JH (= estorbu)]. |
| DELLA-II_C_D-8695 | destorgar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | destorgar
|
| DELLA-II_C_D-8696 | destorniellar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | destorniellar //desatornillar [Llg. Ay].> Cast. destornillar [Llg. Ay. JH]. Cfr. tornu & destornillar. |
| DELLA-II_C_D-8699 | destrabar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8700 | destrafullar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8701 | destral* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | destremar Cfr. estremar. |
| DELLA-II_C_D-8707 | destreñir* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | destreñir*
Verbu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-8710 | destribuzar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | destribuzar
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-8711 | destripar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | destripar Estripar [Ay. JH]. 2. Aplastar [Ay]. Del llat. DISTIRPARE ‘cast. estirpar’ (ABF), con metátesis de la líquida, averándose asina al ast. tripa... |
| DELLA-II_C_D-8712 | destrocar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | destrocar Cast. destrocar [JH]. Desfacer el tratu [R]. 2. Volver a caún lo que-y pertenez [R]. Verbu contrapuestu al ast. trocar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8718 | destroncar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | destroncar Quitar el troncu [JH]. Del llat. DISTRUNCĀRE ‘cortar en dos’ (ABF), verbu non conse- ñáu por REW nin por DEEH, sigue l’ast. destroncar, verbu ave- ráu al ast.... |
| DELLA-II_C_D-8720 | destrozar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | destrozar Estrozar [Cd. JH]. Cfr. trociar. |
| DELLA-II_C_D-8721 | destrozona | La información semántica no termina en ]. o ]}. | destrozona, la
Máscara d’home vistíu de muyer que, per antroxu, ponía un andraxu p’animar, armala, provocar; l’home solía dir acom-
pangáu d’una muyer vistida d’home (... |
| DELLA-II_C_D-8722 | destrozu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | destrozu, el Cast. destrozo, estroza [Pa. Cd. JH]. Posible deverbal de destrozar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8726 | destruyar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | destruyar Obstruír [GP a. 1788]. Cfr. troya 1 & truyar (col so deriváu estruyar). |
| DELLA-II_C_D-8730 | desucar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8736 | desuñáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8739 | desurdíu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desurdíu, ida, ío Desarmáu [Pa]: Quedé desurdía con eso que mi dixisti d’a- quella rapaza [Pa]. Pp. de desurdir (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8743 | desusar 2 | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desusar 2 Cfr. desgüesar. |
| DELLA-II_C_D-8746 | desvaíu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desvaíu, ida, ío Cast. desvaído [Pa. JH]. De color non intenso [Pa]. Cfr. vaíu. |
| DELLA-II_C_D-8755 | desván | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desván, el
|
| DELLA-II_C_D-8758 | desvanecer | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desvanecer Cast. desvanecer [JH]. Decayer [Mar]. //-se ‘desmayase’ [Ay]. Cfr. vanu, a, o & ... |
| DELLA-II_C_D-8759 | desvanecíu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desvanecíu, ida, ío Con pocu o nengún dióxidu de carbonu (la sidra) [MS]. Pp. de desvanecer (cfr. vanu, a, o). |
| DELLA-II_C_D-8760 | desvarar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desvarar Esbariar [Tor (= desbarrar)]. Del llat. diuarāre ‘to be splayed’ (OLD), que García de Diego tenía por aniciu de dellos verbos hispánicos (DEEH s.v. divarāre ‘a... |
| DELLA-II_C_D-8771 | desverdiar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8772 | desverdiu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desverdiu, el Yerba segao en verde [Po (LC)]. Deverbal del participiu fuerte de desverdiar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8773 | desveredar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desveredar {(Doc.). Esviar, perder}. Só un unviáu mas que pa desvergüenza [/Eo/. JH]. Falta de respetu [Pa]. Situación de falta de respetu [Pa... |
| DELLA-II_C_D-8779 | desviar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | desviar Cfr. esviar. |
| DELLA-II_C_D-8781 | “desvilgadura” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “desvilgadura”
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-8789 | “deszanciñar” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “deszanciñar”
Verbu conocíu pela documentación de testu en castellán:
|
| DELLA-II_C_D-8791 | detardar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | detardar
Verbu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-8793 | detayu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | detayu, el Atayu [JH]. Deverbal de detayar (cfr. tayar). |
| DELLA-II_C_D-8796 | deteníu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8799 | determinalgu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8802 | “detril” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “detril” Cfr. atril. |
| DELLA-II_C_D-8803 | “detrimentu” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “detrimentu”
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-8804 | deu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | deu, el Cfr. dedu. |
| DELLA-II_C_D-8805 | deudosu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | deudosu, a, o Emparentáu [JH]. Adautación del cast. DEUDOSO (DRAE), deriváu del cast. deudo que nun paez conseñase nos vocabularios del ... |
| DELLA-II_C_D-8806 | devacuar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | devacuar Descargar agua cuando llueve [Lln]. Del llat. EUACUARE ‘vaciar’ (ABF) per vía culta, como en cast. evacuar (DCECH s.v. vagar); cola amestanza de la preposición DE-,... |
| DELLA-II_C_D-8807 | “deván” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “deván”
Términu conocíu na documentación del dominiu ástur:
|
| DELLA-II_C_D-8814 | devarar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | devarar Enxugar la ropa tendío [Cb]. Secar a medies [Cg] la ropa [AGO]. Quiciabes podría ser una amestanza de de- col verbu ast. |
| DELLA-II_C_D-8815 | devarexar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | devarexar Salir de nueche a la mar a pescar [R]. Verbu fechu dende ast. varexa (cfr.) nesti casu cola idea pri- mera de *dir de |
| DELLA-II_C_D-8817 | devastar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | devastar
Verbu conocíu pela documentación medieval en llatín (PE4) cola mesma aceición que’l cast. devastar ‘desfacer arrasando’:
|
| DELLA-II_C_D-8818 | devedar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | devedar
Quitar derechos o privilexos [R].
|
| DELLA-II_C_D-8821 | devengar* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | devengar*
Verbu conocíu pela documentación del sur del dominiu:
|
| DELLA-II_C_D-8823 | devenir | La información semántica no termina en ]. o ]}. | devenir* Verbu conocíu per documentu medieval en llatín na aceición de ‘llegar’: |
| DELLA-II_C_D-8825 | deverar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | deverar Xebrar en partes una tierra enantes de semala [Ac (= embel- gar)]. Verbu fechu sol ast. vera 1 (cfr.) o sol so responsable. Un po- sible deverbal sedr... |
| DELLA-II_C_D-8826 | devesa | La información semántica no termina en ]. o ]}. | devesa, la Cast. dehesa [Ca. /Eo/. Vg. Llomb. Mar], monte xeneralmente cotáu y común pa sacar la xente lleña y madera [Mar]. Carba- yéu d’un pueblu pa necesidades comunes y ... |
| DELLA-II_C_D-8827 | deviar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | deviar
Verbu conocíu pela documentación medieval:
|
| DELLA-II_C_D-8828 | deviedu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | deviedu, el*
Términu conocíu pela documentación na aceición de ‘prohi- bición’:
|
| DELLA-II_C_D-8832 | devisar 2 | La información semántica no termina en ]. o ]}. | devisar 2
Dividir (ant) [R].
|
| DELLA-II_C_D-8833 | devisu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | devisu, a, o
Ax. del participiu fuerte de devisar 2 (cfr.), conocíu pela do- cumentación na aceición de ‘dividíu’, llueu nominalizáu:
|
| DELLA-II_C_D-8839 | devotu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | devotu, a, el/la Mozu qu’entra nel sortéu que se fai l’últimu día del añu [Cg]. 2. Noviu que toca en suerte l’últimu día del añu, el día |
| DELLA-II_C_D-8840 | devueltu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | devueltu, a, o |
| DELLA-II_C_D-8841 | dexa | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dexa, la
Cast. deja [JH].
|
| DELLA-II_C_D-8852 | dexastrosu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8861 | dexu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dexu, el Cast. dejo [JH]. Deverbal del participiu fuerte de dexar (cfr.) o que corrixe al etimolóxicu ast. dexe (cfr.) percarauterizando... |
| DELLA-II_C_D-8863 | dexulgar* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dexulgar* Cfr. xulgar. |
| DELLA-II_C_D-8866 | dexunir | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dexunir Desaponer, quitar el xugu a la pareya [Sm. Pzu]. Del llat. DISJŬNGĚRE, con dellos continuadores románicos (REW), averáu al ast. dexuncir (cfr.). Cfr. ... |
| DELLA-II_C_D-8867 | dexuráu* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dexuráu* Cfr. xurar. |
| DELLA-II_C_D-8870 | dezmar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dezmar Cfr. diezmar. |
| DELLA-II_C_D-8871 | dezmeru | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dezmeru, a, o Cast. dezmero [JH]. //Casa dezmera ‘casa escoyida en cada parroquia pa pagar el diezmu al Estáu o al so arrendatariu y non al párrocu o a ot... |
| DELLA-II_C_D-8883 | diamante | La información semántica no termina en ]. o ]}. | diamante, el
Tipu de mineral perbrillante [Xral].
|
| DELLA-II_C_D-8884 | dianatu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dianatu, el Cfr. deanatu. |
| DELLA-II_C_D-8887 | diañu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | diañu, el
|
| DELLA-II_C_D-8888 | diañura | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8897 | dibuxar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dibuxar
|
| DELLA-II_C_D-8902 | dicharacheru | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dicharacheru, a, o <+dicharachiru [Ay].> Que parlla abondo, ocurrente [Ac. Ay]. Cfr. dicharechos. |
| DELLA-II_C_D-8903 | dicharechos | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dicharechos, los Faladuríes, cuentos [Sb]. D’un diminutivu del participiu del llat. dictum ‘dichu’, *DICTŬLUM → *dichalu → *dích... |
| DELLA-II_C_D-8904 | dichosu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dichosu, a, o <+dichusu [Ay. y JH].> Cast. dichoso [Cl. Ay. JH]. //Dichosu d’él (dichosa, dicho- sín…) dizse cuando daquién muerre dempués de pasar mu... |
| DELLA-II_C_D-8910 | dicir | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8915 | dicu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dicu, el Obsequiu, repartu que’l día de Tolos Santos faen les cofradíes relixoses d’Astorga a los hermanos axuntaos en cabildru [Mar]. Espresión que podría remontar a un diminutivu en - |
| DELLA-II_C_D-8917 | didía | La información semántica no termina en ]. o ]}. | didía, el
Términu conocíu per una canción popular del occidente astu- rianu cola aceición de ‘día por antonomaxa’:
|
| DELLA-II_C_D-8932 | diferenciáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | diferenciáu, ada, ao
|
| DELLA-II_C_D-8939 | difusor | La información semántica no termina en ]. o ]}. | difusor, el
Ventilador [Min].
Del llat. DIFFUSOR, -ORIS ‘trasegador’ (ABF), pallabra d’aniciu cultu espardida na dómina de la xeneralización de la esplota- ción minera, como en dignu, a, o
|
| DELLA-II_C_D-8944 | diguara* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8946 | dilación* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | con cuidado del amor |
| DELLA-II_C_D-8952 | “dilixente” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “dilixente”
Términu conocíu pela documentación lliteraria:
...bien tratada y dilixente/entre agrín y melgar, como se- e todo el proceso |
| DELLA-II_C_D-8957 | dilluviu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dilluviu, el |
| DELLA-II_C_D-8959 | dimisu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dimisu, el
|
| DELLA-II_C_D-8960 | dimitir | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8961 | dinamita | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8963 | “dínera” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-8964 | dinerada | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dinerada, la
Dineral [Tor]. Valor grande y desaxeráu d’una cosa [Tor].
|
| DELLA-II_C_D-8971 | dios | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dios, el
|
| DELLA-II_C_D-8972 | diosa | La información semántica no termina en ]. o ]}. | diosa, la
|
| DELLA-II_C_D-8973 | diosín | La información semántica no termina en ]. o ]}. | diosín, el Dim. de Dios [Md. JH]. Cfr. dios. |
| DELLA-II_C_D-8974 | diosu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | diosu, el
Dios [JH (aplícase davezu a quien tien munchos años)].
|
| DELLA-II_C_D-8976 | diputación | La información semántica no termina en ]. o ]}. | diputación, la
|
| DELLA-II_C_D-8979 | dir | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dir
|
| DELLA-II_C_D-8987 | disábadu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | disábadu, el* Términu que conocemos pela documentación. Cfr. sábadu. |
| DELLA-II_C_D-8989 | “disciplina” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “disciplina”
Términu conocíu pela documentación del dominiu:
|
| DELLA-II_C_D-8996 | discreción | La información semántica no termina en ]. o ]}. | discreción, la Términu conocíu pela documentación: |
| DELLA-II_C_D-8997 | discrepante | La información semántica no termina en ]. o ]}. | discrepante
Términu conseñáu serondamente na documentación d’Astu- ries:
|
| DELLA-II_C_D-8998 | discretu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | discretu, a, o Términu conseñáu serondamente na documentación d’Astu- ries: |
| DELLA-II_C_D-8999 | discordia | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-9006 | discurrimientu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | discurrimientu, el <+discurrimiíntu [Ay]. /////escurrimientu [Sm. Md. y Pr].> Cast. discurrimiento [Pa. Md]. Invención, ocurrencia [Lln. Ac. Cv. Sm. Pr]. Discursu, razonamientu ... |
| DELLA-II_C_D-9008 | discursar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | discursar
|
| DELLA-II_C_D-9012 | discutiniu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-9013 | discutir | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-9018 | disimuladura | La información semántica no termina en ]. o ]}. | disimuladura, la
|
| DELLA-II_C_D-9021 | disimulu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | disimulu, el
|
| DELLA-II_C_D-9023 | disipáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | disipáu, ada, ao
Términu conocíu pela documentación (DCECH s.v. disipar):
|
| DELLA-II_C_D-9025 | disllocar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | disllocar
|
| DELLA-II_C_D-9028 | dislloque | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dislloque, el 1
|
| DELLA-II_C_D-9030 | disminución | La información semántica no termina en ]. o ]}. | disminución, la
Términu conocíu pela documentación:
la grand proveça |
| DELLA-II_C_D-9032 | “disolución” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “disolución”
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-9033 | disolutamientre* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | disolutamientre*
Alverbiu en -mientre conocíu pela documentación de Cantabria:
|
| DELLA-II_C_D-9035 | disopautu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | disopautu De repente, de sutrucu [Vd]. Adautación de la fórmula llatina (DE) IPSO FACTO per vía culti- zante onde s’alvierte un tracamundiu de dos llatinismos n’a- blativu, fac... |
| DELLA-II_C_D-9036 | disparar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | disparar
|
| DELLA-II_C_D-9040 | dispensa | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-9045 | disputa | La información semántica no termina en ]. o ]}. | disputa, la
|
| DELLA-II_C_D-9046 | “disputación” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “disputación”
Términu conocíu pela nuesa documentación:
|
| DELLA-II_C_D-9047 | disputar* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | disputar*
Verbu conocíu pela documentación medieval:
|
| DELLA-II_C_D-9049 | distelu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | distelu //Castañas di distelu ‘castañes que caen ensin oriciu de la cas- tañal por tar madures’ [As]. Ye perposible que se trate d’una referencia analítica a *‘la cas-... |
| DELLA-II_C_D-9053 | distinguíu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | distinguíu, ida, ío Importante (un individuu) [Ac. Ay]. Pp. de distinguir. |
| DELLA-II_C_D-9067 | diversable | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-9071 | divertimientu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | divertimientu, el
Diversión [Lln. JH].
|
| DELLA-II_C_D-9072 | divertir | La información semántica no termina en ]. o ]}. | divertir
|
| DELLA-II_C_D-9081 | divisar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | divisar Cfr. devisar 1. |
| DELLA-II_C_D-9082 | diviseru* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | diviseru* Términu conocíu pela documentación: |
| DELLA-II_C_D-9091 | “dizetres” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-9101 | doblegar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | doblegar Entamar a trabayar la persona folganzana qu’enxamás lo fe- xere [Pr]. 2. Sometese [Pr]. Del llat. DUPLICĀRE ‘doblar’, ‘torcer’, ‘corvar’, ‘poner dos nel sitiu d’ún’ (OL... |
| DELLA-II_C_D-9103 | “doblenada” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “doblenada”
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-9108 | doce 1 | La información semántica no termina en ]. o ]}. | doce 1
|
| DELLA-II_C_D-9109 | doce 2 | La información semántica no termina en ]. o ]}. | doce 2 Cfr. dulce. |
| DELLA-II_C_D-9119 | doctrinal | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-9125 | documentáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | documentáu, ada, ao
|
| DELLA-II_C_D-9128 | dogma | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dogma, el* Cast. dogma. Cfr. dogmatizar. |
| DELLA-II_C_D-9131 | “doinum” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “doinum” Términu que conocemos na aceición de ‘gris’ per documenta- ción en llatín del Monesteriu de Sahagún: caballum doinum pr... |
| DELLA-II_C_D-9132 | dolar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dolar Trabayar la madera [Lln (S)]: Madera que se dola [Lln (S)]. Paez que’l verbu yá se conseña n’Alexandre (p. 217) col sig- nificáu de ‘golpear’... |
| DELLA-II_C_D-9136 | dolentura | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dolentura, la Dolor pergrande [Ay]. 2. Naguamientu por daqué [Ay]. D’una formación llograda sol participiu de presente del llat. dolēre ‘tener dolor’, DOLENS, -NTIS (EM s... |
| DELLA-II_C_D-9139 | dolimientu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dolimientu, el |
| DELLA-II_C_D-9149 | dolu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dolu, el
Términu que namái conocemos pela documentación seronda del dominiu:
|
| DELLA-II_C_D-9150 | “dolzal” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “dolzal”
Términu conocíu pela documentación na aceición de ‘doceava parte’:
|
| DELLA-II_C_D-9153 | domador | La información semántica no termina en ]. o ]}. | domador, ora
|
| DELLA-II_C_D-9154 | “domada” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “domada” Cfr. hebdomada. |
| DELLA-II_C_D-9156 | domáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-9163 | dómine* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dómine* Pos baya con parcemiques reboltiados/y dómenes,... |
| DELLA-II_C_D-9167 | “dominical” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “dominical”
Términu que conocemos pela documentación medieval:
|
| DELLA-II_C_D-9169 | dominiu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dominiu, el
Cast. dominio.
|
| DELLA-II_C_D-9175 | “donación | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “donación, la” Términu que conocemos llargamente pela documentación me- dieval de la qu’equí ufrimos una esbilla: |
| DELLA-II_C_D-9177 | “donador” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-9179 | donar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-9180 | “doncas” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “doncas”
Términu conocíu pela documentación medieval na aceición de ‘asina’, ‘pues’:
|
| DELLA-II_C_D-9186 | dongu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-9192 | doñar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | doñar Dar el títulu de don [Cl (VB). AGO]. Cfr. dueña. |
| DELLA-II_C_D-9193 | dopla | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dopla, la
|
| DELLA-II_C_D-9198 | -doriu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | -doriu, a, o Suf. col significáu de ‘sitiu onde se fai daqué’, ‘aparatu, ferra- mienta’ [GLLA 278]. Con aniciu nel llat. -TŌRIUS, -A, -UM > ast. -doriu... |
| DELLA-II_C_D-9203 | dormidera | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dormidera, la
|
| DELLA-II_C_D-9206 | dormilientu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dormilientu, a, o
|
| DELLA-II_C_D-9209 | “dormitorio” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-9210 | dormíu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dormíu, el Tiempu nel que se duerme [Md]. Nominalización del participiu débil masculín de dormir (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-9212 | dormiyón | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dormiyón, el Castaña esférica dafechu que dacuando apaez ente les demás [Cb]. Cfr. dormiyón, ona. |
| DELLA-II_C_D-9214 | dornayu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dornayu, el*
|
| DELLA-II_C_D-9218 | dos | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dos, el El númberu dos [Tb]. //Tomar el dos ‘llargase ensin dicir un res’ [Ac]. //Pescar el dos ‘llargase, marchar con priesa’ [VCid]. Cfr. |
| DELLA-II_C_D-9220 | dosañal | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-9223 | dosterciar* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dosterciar* Cfr. desterciar. |
| DELLA-II_C_D-9224 | dostoní* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dostoní*
Términu conocíu pela documentación medieval de Lleón:
|
| DELLA-II_C_D-9225 | dotación | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dotación, la La xente d’a bordo, nel barcu [Llu]. Pallabra d’aniciu semicultu, en rellación col responsable del ast. dote (cfr.), dotar (cfr.), como en ... |
| DELLA-II_C_D-9230 | “dou” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “dou” Contraición de DE ILLE ‘del’ per vía occitana (Lapesa 1967: 350). |
| DELLA-II_C_D-9231 | doyura | La información semántica no termina en ]. o ]}. | doyura, la Abondancia [Sb]: Había muncha doyura de qué comer [Sb]. Formación fecha del llat. DŌLIUM, -I ‘vasía de barru’, ‘vasía d’aceite, de vinu, de granu’ (EM),... |
| DELLA-II_C_D-9232 | dozalgu* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dozalgu*
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-9236 | draque | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-9244 | dubaniellu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dubaniellu, el* Cfr. ubaniellu. |
| DELLA-II_C_D-9248 | duca | La información semántica no termina en ]. o ]}. | duca, la 1 Cast. duquesa [Vd. JH]. Formación analóxica femenina sol ast. a. duc → duque (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-9250 | ducáu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | ducáu, el Cast. ducado [JH]. 2. “Moneda imaginaria de 11 reales de ve- llón, que todavía se usa en las ferias para la compra de anima- les” [R]: Tú vendie... |
| DELLA-II_C_D-9255 | duende | La información semántica no termina en ]. o ]}. | duende, el Cfr. dueñu. |
| DELLA-II_C_D-9256 | duendu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | duendu, a, o* Cfr. dondu, a, o. |
| DELLA-II_C_D-9263 | duernina | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-9264 | duernón | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-9266 | duícima | La información semántica no termina en ]. o ]}. | duícima, la*
Términu conocíu pela documentación:
|
| DELLA-II_C_D-9268 | dulce | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dulce, el
|
| DELLA-II_C_D-9271 | dulciayu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | duldanza, la Dulda [JH]. |
| DELLA-II_C_D-9278 | dulzar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-9279 | dulzarayu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-9280 | dulzarillu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-9283 | dulzor | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dulzor, el Cfr. duzor. |
| DELLA-II_C_D-9285 | dulzuxu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dulzuxu, a, o Perdulce [Cl]. Diminutivo-despeutivu del dulce (cfr.), por antífrasis. |
| DELLA-II_C_D-9286 | “dun” | La información semántica no termina en ]. o ]}. | “dun”
{(Doc.). Mientres}.
|
| DELLA-II_C_D-9288 | dunviu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | dunviu, el Relevu [Md]. 2. Vecera [Md]. Turnu [Md]. Deverbal fuerte de de + unviar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-9289 | duña* | La información semántica no termina en ]. o ]}. | duña* Anque’l términu nun se documenta en tierres de Lleón sinón más al este (Oliver 239), lo cierto ye que paez caltenese güei en Zamora onde duña defínese como ‘turn... |
| DELLA-II_C_D-9292 | -dura | La información semántica no termina en ]. o ]}. | -dura Suf. -TŪRA pa formar nomes d’aición y de resultáu a partir de bases verbales (DESE s.v. -dura). |
| DELLA-II_C_D-9295 | duración | La información semántica no termina en ]. o ]}. | duración, la
|
| DELLA-II_C_D-9296 | durada | La información semántica no termina en ]. o ]}. | durada, la Duración [JH]. Deverbal del llat. DURĀRE > ast. durar (cfr.). En rellación con durada ta ast. duraderu (cfr.), durada. |
| DELLA-II_C_D-9299 | duradura | La información semántica no termina en ]. o ]}. | duradura, la
Duración [JH].
|
| DELLA-II_C_D-9301 | durante | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-9302 | duranza | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-9308 | -duría | La información semántica no termina en ]. o ]}. | -duría Suf. col significáu de ‘cualidá’[GLLA 279] |
| DELLA-II_C_D-9317 | duviellar | La información semántica no termina en ]. o ]}. | duviellar
|
| DELLA-II_C_D-9318 | duviellu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | duviellu, el
|
| DELLA-II_C_D-9319 | duviesu | La información semántica no termina en ]. o ]}. | |
| DELLA-II_C_D-9322 | duzón | La información semántica no termina en ]. o ]}. | duzón, ona
Tipu de mazanal, acordies col testu del sieglu XVIII:
|
| ID Entrada | Palabra | Problema | Texto Original (Truncado) |
|---|---|---|---|
| DELLA-II_C_D-6653 | daca | Variante starts with < | daca Dame acá [JH. DA. /Eo/]. ///Andar al daca y toma [JH]. To- ma’l gallu, daca’l gallu, ... |
| DELLA-II_C_D-6653 | daca | Variante starts with < | daca Dame acá [JH. DA. /Eo/]. ///Andar al daca y toma [JH]. To- ma’l gallu, daca’l gallu, ... |
| DELLA-II_C_D-6656 | dación | Variante starts with < | dación, la Cast. dación [JH]. Del llat. DATIO, -ONIS ‘aición de dar’, per vía semiculta (DCECH s.v. dar), quiciabes un castellanismu... |
| DELLA-II_C_D-6657 | daciu | Variante starts with < | daciu, el Tributu o imposición con que se carga dalguna cosa [JH]. Italianismu d’aniciu llatín (DCECH s.v. dar), quiciabes tresmi- tíu al ast. dende’l cast. dacio (DRAE) po... |
| DELLA-II_C_D-6658 | dacual | Variante starts with < | dacual
Dalguna, otra cosa [Os].2. {(Doc.) Daquién}.
|
| DELLA-II_C_D-6661 | dada | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-6676 | dal | Variante starts with < | dal, dala, {dalo} Nengún [JH. JS]. //Dala cosa ‘nada’, ‘nenguna cosa’ [AGO]. //Dala migaya ‘absolutamente... |
| DELLA-II_C_D-6686 | dama | Variante starts with < | dama, la Cast. dama [JH]. 2. Personaxe de les comedies representaes pel iviernu [Si]. Mozu vistíu de muyer y que fai de graciosu nel baille... |
| DELLA-II_C_D-6686 | dama | Variante starts with < | dama, la Cast. dama [JH]. 2. Personaxe de les comedies representaes pel iviernu [Si]. Mozu vistíu de muyer y que fai de graciosu nel baille... |
| DELLA-II_C_D-6687 | damascenu | Variante starts with < | damascenu, a, o Cast. damasceno [JH]. Cfr. damascu. |
| DELLA-II_C_D-6688 | damascu | Variante starts with < | damascu, el Cast. damasco [JH]. Variedá de fruta [JS]. El arándanu, el brusel/damasquino [JH]. En doc. arag. del XV “damasqui”, etc. en referencia a produc- tos de Damascu (Sesma & Líbano 1982). Cfr. |
| DELLA-II_C_D-6691 | danza | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-6698 | dañador | Variante starts with < | dañador, ora
Cast. dañador [JH].
|
| DELLA-II_C_D-6700 | dañar | Variante starts with < | dañar
Cast. dañar [PSil. JH]. Echase a perder [Pr] una cosa (xene- ralmente la fruta) [Ri]. Estrozar [Ac. Pr]: Esta piedra dañín, ina, ino
|
| DELLA-II_C_D-6703 | dañín | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-6710 | daquén | Variante starts with < | daquén Cfr. aquén & daquién. |
| DELLA-II_C_D-6713 | dar | Variante starts with < | dar Cast. dar [Lln. Pa. Cb. Ac. Llg. Sb. Ay. Tb. Sm. Md. PSil. /Eo/. JH. R. Xral]. Entregar dalgo [Ri]. 2. Regalar [Tb. Md. PSil. R]. 3. Pagar [Sm]. 4. Dar golpes, castigar [Tb. R... |
| DELLA-II_C_D-6715 | dardu | Variante starts with < | dardu, el Cast. dardo [JH]. Del fr. DARD d’aniciu fráncicu (DCECH s. v. dardo). Un coleu- tivu vémoslu nel ast. dardada (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-6718 | darista | Variante starts with < | darista Cast. diarista [JH]. Cfr. dariamente. |
| DELLA-II_C_D-6721 | dársena | Variante starts with < | dársena, la
Cast. dársena [JH].
Posible arabismu (DA s.v. arsenal) pentemedies del italián (DCECH) d’u pasa al cast. y al asturianu. Quiciabes dende equí féxose l’ast. |
| DELLA-II_C_D-6723 | data | Variante starts with < | data, la
Cast. data [JH]. 2. Aspeutu de les persones [Bab]. //De mala data ‘de mala sazón’ [Lln]. //Estar de |
| DELLA-II_C_D-6723 | data | Variante starts with < | data, la
Cast. data [JH]. 2. Aspeutu de les persones [Bab]. //De mala data ‘de mala sazón’ [Lln]. //Estar de |
| DELLA-II_C_D-6724 | datar | Variante starts with < | datar Cast. datar [JH]. Cfr. data. |
| DELLA-II_C_D-6726 | datu | Variante starts with < | datu, el Cast. dato [Cl]. Cfr. data. |
| DELLA-II_C_D-6730 | de- | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-6753 | debasar | Variante starts with < | debasar Pasar les llendes, dir más lloñe de lo que la llei o’l derechu dexen [R]. ///Tanto peca’l non perllegar |
| DELLA-II_C_D-6754 | debase | Variante starts with < | debase, el Pozu, poza, terrén fundío [Sb]. Pozu, concavidá qu’afonda na superficie d’un terrenu [Co (Toponimia 115)]. Deverbal del inf. debasar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-6755 | debate | Variante starts with < | debate, el
//Andar en debates ‘nun tar conformes colo que se trata’ [Ay].
|
| DELLA-II_C_D-6759 | débedu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-6761 | deber | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-6762 | deber | Variante starts with < | deber, el Cast. el deber [JH]: Facer so deber [JH]: Facer |
| DELLA-II_C_D-6766 | debilitación | Variante starts with < | debilitación, la Cast. debilitación [JH]. Cfr. debilitar. |
| DELLA-II_C_D-6771 | débitu | Variante starts with < | débitu, el
Cast. débito [JH].
|
| DELLA-II_C_D-6780 | debura | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-6781 | deburar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-6791 | decantiar | Variante starts with < | decantiar Poner daqué de llau o sol cantu [Md]. Torcer, inclinar, lladiar [Md]. Cfr. cantiar 2. |
| DELLA-II_C_D-6801 | decente | Variante starts with < | - ... |
| DELLA-II_C_D-6802 | decenu | Variante starts with < | decenu, a, o
Cast. deceno [JH].
|
| DELLA-II_C_D-6808 | décimu | Variante starts with < | décimu, a, o Cast. décimo [Ay]. Diezmo (sic) [JH]. Del llat. DECIMUS, -A, -UM ‘décimu’ (ABF), per vía semiculta frente al popular... |
| DELLA-II_C_D-6811 | decipelar | Variante starts with < | decipelar Cast. erisipelar [JH]. Cfr. cipela. |
| DELLA-II_C_D-6813 | decisivu | Variante starts with < | decisivu, a, o Que decide [Ay]. Del llat. DECISUS, -A, -UM, participiu del llat. decidere (ABF) cola amestadura del suf. -IUUS, -A, -UM, per vía semiculta. |
| DELLA-II_C_D-6816 | declarar | Variante starts with < | declarar
Cast. declarar [JH]. //-se ‘declarase’ [Pzu. JH].
|
| DELLA-II_C_D-6818 | decorar 1 | Variante starts with < | decorar 1
Cast. decorar [JH].
|
| DELLA-II_C_D-6820 | decoru | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-6836 | defendedor | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-6842 | defensa | Variante starts with < | defensa, la Cast. defensa [Xral]. 2. Barra pa protexer la carrocería del coche [Xral]. 3. Rueda de coche, balón de plásticu, etc. que cuelguen de los costaos del barcu pa prote... |
| DELLA-II_C_D-6844 | defensor | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-6852 | defraudación | Variante starts with < | defraudación, la Cast. defraudación [JH]. Del llat. DEFRAUDATIO, -ONIS ‘privación, falta’ (ABF), per vía semiculta. |
| DELLA-II_C_D-6854 | defraudadura | Variante starts with < | defraudadura, la Cast. defraudación [JH]. Cfr. defraudar. |
| DELLA-II_C_D-6865 | deglutar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-6867 | degollación | Variante starts with < | degollación, la Cast. degollación [JH]. Cfr. degollar. |
| DELLA-II_C_D-6869 | degolladeru | Variante starts with < | degolladeru, el Cast. degolladero [JH]. Cfr. degollar. |
| DELLA-II_C_D-6870 | degollador | Variante starts with < | degollador, ora Cast. degollador [JH]. Cfr. degollar. |
| DELLA-II_C_D-6871 | degolladura | Variante starts with < | degolladura, la Cast. degolladura [JH]. Cfr. degollar. |
| DELLA-II_C_D-6872 | degollamientu | Variante starts with < | degollamientu, el Cast. degollamiento [JH]. Cfr. degollar. |
| DELLA-II_C_D-6878 | degredu | Variante starts with < | degredu, el
Decretu [JH].
|
| DELLA-II_C_D-6890 | delaxar | Variante starts with < | delaxar
Cansar, fatigar [AGO].
|
| DELLA-II_C_D-6891 | “delda” | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-6893 | delegáu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-6894 | deleres | Variante starts with < | deleres, los/les //A sos deleres ‘al so caprichu’ [Ay]: El fumo tira a sos dele- res [Ay]. ‘llibremente, al so... |
| DELLA-II_C_D-6896 | delfín | Variante starts with < | delfín, el
Herederu de la Corona de Francia.
|
| DELLA-II_C_D-6897 | delgada | Variante starts with < | delgada, la Fogaza de pan [Pr]. Nominalización del ast. delgada (cfr. delgáu). |
| DELLA-II_C_D-6902 | delgún | Variante starts with < | delgún, una, uno
Dalgunu d’ellos [Ll]. 2. Nengunu [Ac. Llg. Sb. Ay]. Nengunu d’ellos [Ll (= dengún)]. ///En tarinos y deliriu, el
|
| DELLA-II_C_D-6911 | delitu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-6911 | delitu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-6917 | delvaporar | Variante starts with < | delvaporar Cast. evaporar [Sb]. Cfr. esvaporar. |
| DELLA-II_C_D-6918 | demanda | Variante starts with < | demanda, la Cast. demanda [JH]. Denuncia xudicial [Cd]. //Poner la de- manda ‘llamar verbalmente l’atención a una persona por cierto... |
| DELLA-II_C_D-6918 | demanda | Variante starts with < | demanda, la Cast. demanda [JH]. Denuncia xudicial [Cd]. //Poner la de- manda ‘llamar verbalmente l’atención a una persona por cierto... |
| DELLA-II_C_D-6924 | demandar | Variante starts with < | demandar Cast. demandar [Pzu. JH]. Denunciar [PSil] xudicialmente [Ay. Tb. Cd]: Demandórenme munches veces y nunca perdí pleitu [Ay]. Reclamar l’importe d... |
| DELLA-II_C_D-6925 | demandón | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-6939 | democar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-6942 | democu | Variante starts with < | democu, el
Demoniu [JH]. //¡Democo! ‘¡diantre!’ [JH]: ¡Ell democo de lla muyer! [JH].
|
| DELLA-II_C_D-6942 | democu | Variante starts with < | democu, el
Demoniu [JH]. //¡Democo! ‘¡diantre!’ [JH]: ¡Ell democo de lla muyer! [JH].
|
| DELLA-II_C_D-6943 | demodar | Variante starts with < | demodar
Cambiar el tiempu [Ay]. Mudar, variar, camudar, alterar, dis- frazar, desfigurar [JH].
|
| DELLA-II_C_D-6955 | demonxe | Variante starts with < | Posible deformación del ast. demoñe (cfr.) motivada pol ... |
| DELLA-II_C_D-6955 | demonxe | Variante starts with < | Posible deformación del ast. demoñe (cfr.) motivada pol ... |
| DELLA-II_C_D-6961 | demorador | Variante starts with < | demorador, ora Cast. demorador [JH]. Cfr. demorar. |
| DELLA-II_C_D-6963 | demorar | Variante starts with < | demorar Cast. demorar [JH]. Tardar en facer dalgún asuntu [PSil]. Del llat. demorāri ‘causar retrasu’ (OLD) → DEMORĀRE (EM), verbu afitáu nes lling?... |
| DELLA-II_C_D-6966 | demostranza | Variante starts with < | demostranza, la Cast. demostración [Cn (M). JH]. Cfr. amosar. |
| DELLA-II_C_D-6967 | demostrar | Variante starts with < | demostrar
Cast. demostrar [Ay. Ri. JH]. Esplicar lo que nun s’entiende [Ri].
|
| DELLA-II_C_D-6967 | demostrar | Variante starts with < | demostrar
Cast. demostrar [Ay. Ri. JH]. Esplicar lo que nun s’entiende [Ri].
|
| DELLA-II_C_D-6968 | demozar | Variante starts with < | demozar Quitar delles cañes altes de los árboles, d’otres plantes [Pa]. Esmochar tolos gamayos d’un árbol dexando namái’l tueru [Cg]. 2. Espicar el maíz quitándo-y la flor masculina o espi... |
| DELLA-II_C_D-6971 | dencarcelar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-6976 | dengue | Variante starts with < | dengue, el Cast. dengue [Pa]. Parte del traxe rexonal femenín [Ac. Ri. PSil]. Especie de banda de pañu negro y aterciopelao del mesmu color que poníen les muyeres en pechu y ab... |
| DELLA-II_C_D-6976 | dengue | Variante starts with < | dengue, el Cast. dengue [Pa]. Parte del traxe rexonal femenín [Ac. Ri. PSil]. Especie de banda de pañu negro y aterciopelao del mesmu color que poníen les muyeres en pechu y ab... |
| DELLA-II_C_D-6980 | dentada | Variante starts with < | dentada, la
Mordilada [Sm. Md]. Taragañu [Tox. Mar].
|
| DELLA-II_C_D-6983 | dental | Variante starts with < | dental, el Parte de la cabeza del aráu onde s’inxer o encaxa la reya [Cl. Os. Ac. Sm. Bab. Ar. VCid]. Del llat. DENTĀLIS, -E ‘parte del aráu onde encaxa la reya’ (EM), con dellos continuadore... |
| DELLA-II_C_D-6983 | dental | Variante starts with < | dental, el Parte de la cabeza del aráu onde s’inxer o encaxa la reya [Cl. Os. Ac. Sm. Bab. Ar. VCid]. Del llat. DENTĀLIS, -E ‘parte del aráu onde encaxa la reya’ (EM), con dellos continuadore... |
| DELLA-II_C_D-6983 | dental | Variante starts with < | dental, el Parte de la cabeza del aráu onde s’inxer o encaxa la reya [Cl. Os. Ac. Sm. Bab. Ar. VCid]. Del llat. DENTĀLIS, -E ‘parte del aráu onde encaxa la reya’ (EM), con dellos continuadore... |
| DELLA-II_C_D-6984 | dentame | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-6986 | dentarada | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-6988 | dentarar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-6989 | dentarón | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-6989 | dentarón | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-6989 | dentarón | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-6991 | dentellón | Variante starts with < | dentellón, el Cast. adaraja, parte que nos edificios se dexa sobresaliente pa siguir na construcción [JH]. Cfr. dentillón. |
| DELLA-II_C_D-6991 | dentellón | Variante starts with < | dentellón, el Cast. adaraja, parte que nos edificios se dexa sobresaliente pa siguir na construcción [JH]. Cfr. dentillón. |
| DELLA-II_C_D-6993 | dentil | Variante starts with < | dentil, el Dental del aráu [As]. D’una formación *DENTĪLE variante de dentālis como fai ver ast. dental (cfr.) y que nos empobina a acordanos de la equi... |
| DELLA-II_C_D-6994 | dentillón | Variante starts with < | dentillón, el Diente prietu que sal al gochu [Ar]. D’un posible dim. de dens, -ntis ‘diente → *DENTĚLLUS res- ponsable del ast. *dentiellu con un aum.... |
| DELLA-II_C_D-6998 | dentón | Variante starts with < | dentón, el Diente grande [Tb. Md. JH]. 2. Enfermedá de los dientes o xenxives [Md]. 3. Dentex dentex [Lln, Vd (Barriuso: espáridos 577). Llu (PPAC). L’Ar... |
| DELLA-II_C_D-6999 | dentuces | Variante starts with < | dentuces, les Tenaces, particularmente les de los dentistes [Sb]. Quiciabes d’una formación sol continuador del llat. dens, den- tis ‘diente’ (cfr.) co... |
| DELLA-II_C_D-7006 | denunciar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7017 | depauta | Variante starts with < | depauta, la Cast. epactas [Cñ]. Términu d’aniciu semicultu nel grecismu en llat. EPACTAE, -ARUM (DCECH s.v. epactas) anque cola anteposición de de- acord... |
| DELLA-II_C_D-7018 | dependencia | Variante starts with < | dependencia, la
Cast. dependencia.
|
| DELLA-II_C_D-7018 | dependencia | Variante starts with < | dependencia, la
Cast. dependencia.
|
| DELLA-II_C_D-7019 | depender | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7023 | depeñar 2 | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7023 | depeñar 2 | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7030 | depositoriu | Variante starts with < | depositoriu, el Supositoriu [Ac]. Depositorio (sic) [JH]. Posible adautación moderna del cultismu cast. SUPOSITORIO (DRAE). |
| DELLA-II_C_D-7031 | depósitu | Variante starts with < | depósitu, el
Cast. depósito [Lln. JH].
|
| DELLA-II_C_D-7039 | derechera | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7043 | derechicu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7047 | derechura | Variante starts with < | derechura, la Cast. derechura [JH]. Derechu, maña, pertenencia [JH]. 2. Sa- lariu de criaos [JH]. ///Lo ceo por |
| DELLA-II_C_D-7047 | derechura | Variante starts with < | derechura, la Cast. derechura [JH]. Derechu, maña, pertenencia [JH]. 2. Sa- lariu de criaos [JH]. ///Lo ceo por |
| DELLA-II_C_D-7053 | derrabar 1 | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7056 | derrabe | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7057 | derrabicar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7057 | derrabicar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7062 | derramar | Variante starts with < | derramar Cast. derramar (líquidos o menudos) [JH]. 2. Repartir daqué tributu ente los vecinos [JH]. {3.(Doc.). Echar a perder}. //Di- rrama... |
| DELLA-II_C_D-7063 | derramáu | Variante starts with < | derramáu, ada, ao
Derrengáu, cansáu [R]. 2. Baldáu, tullíu [Cn (M)].
|
| DELLA-II_C_D-7068 | derrangar 2 | Variante starts with < | derrangar 2
Esgayar [Lln]. 2. Tirar fruta d’un árbol llanzando dalgún palu [JH].
|
| DELLA-II_C_D-7070 | derrangu | Variante starts with < | derrangu, el Palu que se tira a la fruta del árbol pa que caiga [JH] {(astu- rianismu en DRAE (21ª) derrengo, espresión que nós nun con- señamos)}. Posible deverbal del ast. ... |
| DELLA-II_C_D-7071 | derrasar | Variante starts with < | derrasar Esriñonar [Ay]. Cfr. rasu, a, o. |
| DELLA-II_C_D-7081 | derribón | Variante starts with < | derribón, el Derribadoriu, garma [Sd. Qu]. Formación aumentativa sobro ast. derribu (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7096 | derrotáu | Variante starts with < | derrotáu, ada, ao Colos vistíos desfechos [JH]. dicha cassa desbaratada e derrotada |
| DELLA-II_C_D-7109 | desa | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7110 | desabarcar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7111 | desabastamientu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7112 | desabastecimientu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7113 | desabastir | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7113 | desabastir | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7115 | desabeyar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7118 | desabinar | Variante starts with < | desabinar Catar, mucir llueu d’un tiempu de nun lo facer [Lln. On]. Verbu contrapuestu al ast. abinar, variante de binar 1 (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7126 | desaborimientu | Variante starts with < | desaborimientu, el Falta de sabor [JH]. En rellación col ast. desaborir (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7127 | desaborir | Variante starts with < | desaborir Quitar el sabor a dalguna cosa [JH]. 2. Poner a una cosa de mal sabor [JH]. Cfr. sabríu, ida, ío. |
| DELLA-II_C_D-7133 | desabrigu | Variante starts with < | desabrigu, el Cast. desabrigo [JH]. Cfr. abrigar. |
| DELLA-II_C_D-7142 | desacaloramientu | Variante starts with < | desacaloramientu, el
Cast. desacaloramiento [JH].
|
| DELLA-II_C_D-7146 | desacatar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7147 | desacatu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7148 | desacertar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7152 | desacobardar | Variante starts with < | desacobardar Cast. desacobardar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. acobardar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7154 | desacomodar | Variante starts with < | desacomodar Cast. desacomodar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. acomodar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7155 | desacompañar | Variante starts with < | desacompañar Cast. desacompañar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. acompañar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7157 | desaconseyadamente | Variante starts with < | desaconseyadamente Cast. desaconsejadamente [JH]. Cfr. aconseyar. |
| DELLA-II_C_D-7164 | desacorralar | Variante starts with < | desacorralar Cast. desacorralar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. acorralar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7165 | desacostumadamente | Variante starts with < | desacostumadamente Cast. desacostumbradamente [JH]. Cfr. acostumar. |
| DELLA-II_C_D-7169 | desacotu | Variante starts with < | desacotu, el Cast. desacoto [JH]. Cfr. acotar 1. |
| DELLA-II_C_D-7170 | desacoxar | Variante starts with < | desacoxar Dexar d’andar coxu [Ay]. Verbu contrapuestu al ast. acoxar (cfr. coxar). |
| DELLA-II_C_D-7171 | desacoxecer | Variante starts with < | desacoxecer Dexar de tar coxu [Ay]. Verbu contrapuestu al ast. acoxecer (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7172 | desacreitador | Variante starts with < | desacreitador, ora Cast. desacreditador [JH]. Cfr. creitu. |
| DELLA-II_C_D-7173 | desacreitar | Variante starts with < | desacreitar Cast. desacreditar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. acreditar (cfr. creitu). |
| DELLA-II_C_D-7174 | desacuartelar | Variante starts with < | desacuartelar Cast. desacuartelar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. acuartelar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7178 | desadormecer | Variante starts with < | desadormecer Cast. desadormecer [JH]. Verbu contrapuestu al ast. adormecer (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7179 | desadovanar | Variante starts with < | desadovanar Cast. desdevanar [Ay. Ll]. Verbu contrapuestu al ast. adevanar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7186 | desafeutu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7189 | desafiador | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7193 | desafianzamientu | Variante starts with < | desafianzamientu, el Cast. desafianzamiento [JH]. Cfr. afianzar. |
| DELLA-II_C_D-7194 | desafianzar | Variante starts with < | desafianzar Retirar la fianza, dexar de ser fiador [JH]. Verbu contrapuestu al ast. afianzar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7195 | desafiar 1 | Variante starts with < | desafiar 1
Cast. desafiar, retar [Ay. Tb. JH].
|
| DELLA-II_C_D-7199 | desafitar | Variante starts with < | desafitar Soltar lo que taba afitao [Cb. Cp]. Soltar lo que taba sofitao [Ac]. Desfixar [JH]. Dexar d’apoyar [Pzu]. Verbu contrapuestu al ast. afitar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7200 | desafíu | Variante starts with < | desafíu, el Cast. desafío [JH]. 2. Enfrentamientu [Ay]. 3. Problema [Ay]. 4. Porfía [Ay]. Cfr. desafiar 1. |
| DELLA-II_C_D-7201 | desafloxar | Variante starts with < | desafloxar Cast. desaflojar [Ce]. Verbu equivalente al ast. afloxar (cfr.) onde des- nun aporta güei nuevu conteníu. |
| DELLA-II_C_D-7202 | desafogar | Variante starts with < | desafogar Cast. desahogar [Pzu. JH] el mal humor en quien nun tien culpa [Ay (= desfogar)]. Verbu contrapuestu al ast. afogar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7203 | desaforamientu | Variante starts with < | desaforamientu, el Cast. desaforo, desafuero [JH]. Cfr. aforar. |
| DELLA-II_C_D-7204 | desaforar | Variante starts with < | desaforar
Cast. desaforar [Pa. JH]. Descomponese, atrevese, descome- dise [Pa].
|
| DELLA-II_C_D-7208 | desaformigar | Variante starts with < | desaformigar Desentorpecer el sentíu, desentumir dalgún miembru [JH]. Verbu contrapuestu al ast. aformigar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7211 | desaforu | Variante starts with < | desaforu, el
Cast. desaforo, desafuero [JH].
|
| DELLA-II_C_D-7216 | desafuegu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7219 | desagafadura | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7223 | desagarrar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7223 | desagarrar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7227 | desagospedamientu | Variante starts with < | desagospedamientu, el Cast. deshospedamiento [JH]. Cfr. agospedar. |
| DELLA-II_C_D-7238 | desaguar | Variante starts with < | desaguar Cast. desaguar [JH]. Verbu contrapuestu a aguar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7244 | desaguisar | Variante starts with < | desaguisar Poner o ponese mal les coses por imprudencia [Ay]. 2. Camu- dar, tresformar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. aguisar (cfr. guisar). |
| DELLA-II_C_D-7247 | desahuciu | Variante starts with < | desahuciu, el Cast. desahucio [Pa]. Adautación pernidia del cast. DESAHUCIO (DCECH s.v. hucia) como fai ver el tratamientu de la F etimolóxica. |
| DELLA-II_C_D-7250 | desairar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7254 | desalar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7255 | desalbardar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7256 | desalendar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7256 | desalendar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7257 | desalforxar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7257 | desalforxar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7258 | desallabar | Variante starts with < | desallabar Cast. desalabar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. allabar (cfr. alabar). |
| DELLA-II_C_D-7261 | desallendar | Variante starts with < | desallendar Cast. desalentar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. alendar (cfr. aliendu). |
| DELLA-II_C_D-7264 | desalliñación | Variante starts with < | desalliñación, la Cast. desalineación [JH]. Cfr. alliñar 2. |
| DELLA-II_C_D-7265 | desalliñar | Variante starts with < | desalliñar Cast. desaliñar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. alliñar 2 (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7267 | desallivación | Variante starts with < | desallivación, la Cast. desalivación [JH]. Cfr. salivar. |
| DELLA-II_C_D-7268 | desallivar | Variante starts with < | desallivar Cast. desalivar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. salivar (cfr.). La presencia de [´] nun ye etimolóxica nin ta asitiada nel verbu orixinariu |
| DELLA-II_C_D-7269 | desalliviáu | Variante starts with < | desalliviáu, ada, ao Cast. desfallecido [AGO]. Participiu d’un posible *desalliviar verbu contrapuestu al ast. alliviar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7270 | desalloxamientu | Variante starts with < | desalloxamientu, el Cast. desalojamiento [JH]. Cfr. alloxar. |
| DELLA-II_C_D-7272 | desalloxu | Variante starts with < | desalloxu, el Cast. desalojo [JH]. Cfr. alloxar. |
| DELLA-II_C_D-7273 | desallumáu | Variante starts with < | desallumáu, ada, ao Cast. deslumbrado [JH]. Pp. de *desallumar verbu contrapuestu al ast. allumar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7275 | desalquilar | Variante starts with < | desalquilar Cast. desalquilar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. alquilar (cfr. arquiler). |
| DELLA-II_C_D-7278 | desamaderu | Variante starts with < | desamaderu, a, o Cast. desamable [JH]. Cfr. amar. |
| DELLA-II_C_D-7281 | desamañar | Variante starts with < | desamañar
Cast. desarreglar [Tb. Sm]: Desamañánonlo tou ya nun queda |
| DELLA-II_C_D-7282 | desamar | Variante starts with < | desamar Cast. desamar [JH]. 2. Correr permuncho [Cb]. Verbu contrapuestu al ast. amar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7283 | desamarañar | Variante starts with < | desamarañar Desfacer, ordenar les coses revueltes [Mar]. Allugar de mou afayadizu les coses [Mar]. Verbu contrapuestu al ast. amarañar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7286 | desamartelar | Variante starts with < | desamartelar Amortiguar, desaniciar l’amor [JH]. Verbu contrapuestu al ast. amartelar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7289 | desamestar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7289 | desamestar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7290 | desameter | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7295 | desaminar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7296 | desamistá | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7296 | desamistá | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7298 | desamor | Variante starts with < | desamor, el
Cast. desamor [JH].
|
| DELLA-II_C_D-7301 | desamorgar | Variante starts with < | desamorgar Quitar la muerga o basura d’un sitiu, dexándolu llimpiu [Tor]. Verbu contrapuestu al ast. amorgar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7302 | desamoriar | Variante starts with < | desamoriar Perder l’amoriu o maréu que se padecía [JH]. 2. Desmemo- riase [JH]. Verbu contrapuestu al ast. amoriar 1. L’aceición §2 abulta dis- cutibl... |
| DELLA-II_C_D-7305 | desamortayar | Variante starts with < | desamortayar Quitar la mortaya [JH]. Verbu contrapuestu al ast. amortayar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7309 | desamueblar | Variante starts with < | desamueblar Cast. desamueblar [JH]. Posible verbu contrapuestu al cast. amueblar equivalente al actual amoblar (cfr. mue... |
| DELLA-II_C_D-7311 | desandadura | Variante starts with < | desandadura, la Cast. desandadura [JH]. Formación en -ura dende’l participiu de desandar (cfr.)... |
| DELLA-II_C_D-7312 | desandar | Variante starts with < | desandar Cast. desandar [JH. /Mánt/]. Verbu contrapuestu al ast. andar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7313 | desangrar | Variante starts with < | desangrar Cast. desangrar [Xral. JH]. //-se ‘desangrase’ [Tb. PSil. JH]. Perder la savia una planta [Cn (V)]. Verbu contrapuestu al ast. ... |
| DELLA-II_C_D-7313 | desangrar | Variante starts with < | desangrar Cast. desangrar [Xral. JH]. //-se ‘desangrase’ [Tb. PSil. JH]. Perder la savia una planta [Cn (V)]. Verbu contrapuestu al ast. ... |
| DELLA-II_C_D-7316 | desanimar | Variante starts with < | desanimar Cast. desanimar [Tb]. //-se ‘desanimase’ [Ay. Lln]. Verbu contrapuestu al ast. animar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7318 | desanoxu | Variante starts with < | desanoxu, el Cast. desenojo [Pzu]. Deverbal de desanoxar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7320 | desanubiertu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7321 | desanunciar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7324 | desañar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7324 | desañar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7325 | desañerar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7330 | desapadrinar | Variante starts with < | desapadrinar Desaprobar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. apadrinar fechu sobro padrín (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7332 | desapaición | Variante starts with < | desapaición, la Cast. desaparición [JH]. Cfr. apaición. |
| DELLA-II_C_D-7333 | desapañar | Variante starts with < | desapañar Desiguar, desataviar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. pañar 2 (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7335 | desapareyar | Variante starts with < | desapareyar
|
| DELLA-II_C_D-7342 | desapeligrar | Variante starts with < | desapeligrar Sanar, salir del peligru d’una enfermedá [Lln]. Verbu contrapuestu al ast. apeligrar, variante de peligrar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7343 | desapercibir | Variante starts with < | desapercibir Cast. desapercibir [JH]. Verbu contrapuestu al ast. apercibir (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7346 | desapestar | Variante starts with < | desapestar Cast. desapestar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. apestar (cfr. peste). |
| DELLA-II_C_D-7348 | desapigazar | Variante starts with < | desapigazar Torgar a daquién el pigazu [JH]. Verbu contrapuestu al ast. apigazar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7351 | desapilancar | Variante starts with < | desapilancar Desatascar, salir del pilancu [JH]. Verbu contrapuestu al ast. apilancar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7352 | desapildar | Variante starts with < | desapildar Desapaecer de delantre, quitase de la vista d’ún [Oc]: Disa- píldame d’aiquí ‘quítate de delantre’ [Oc]. Posible verbu variante del ast... |
| DELLA-II_C_D-7354 | desaplicación | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7354 | desaplicación | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7356 | desapoderar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7360 | desapontonar | Variante starts with < | desapontonar Quitar los pontones del tabláu o tilláu [JH]. Verbu contrapuestu al ast. apontonar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7361 | desaposayar | Variante starts with < | desaposayar Cast. desposar [JH]. Cfr. esposayes. |
| DELLA-II_C_D-7365 | desaprobar | Variante starts with < | desaprobar Cast. desaprobar [JH]. Cfr. aprobar. |
| DELLA-II_C_D-7367 | desapropiu | Variante starts with < | desapropiu, el Cast. desapropio [JH]. Cfr. apropiar 1. |
| DELLA-II_C_D-7368 | desaprovechar | Variante starts with < | desaprovechar Cast. desaprovechar [Ay. JH]. Cfr. aprovechar. |
| DELLA-II_C_D-7371 | desaquí | Variante starts with < | desaquí
Dende equí [JH].
|
| DELLA-II_C_D-7375 | desarbolar | Variante starts with < | desarbolar Cast. desarbolar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. arbolar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7378 | desareñar | Variante starts with < | desareñar Quitar l’areña [JH]. Verbu contrapuestu al ast. *areñar ‘echar areña’. |
| DELLA-II_C_D-7381 | desargu | Variante starts with < | desargu, el*
Aición de quitar la erga de la escanda [Grangerías XVIII].
|
| DELLA-II_C_D-7384 | desarmar | Variante starts with < | desarmar Cast. desarmar [JH]. 2. Desfacer daqué que ta ensamblao [Lln]. //-se ‘cast. desarmarse’ [Pzu]. ‘desfacese una estructura?... |
| DELLA-II_C_D-7384 | desarmar | Variante starts with < | desarmar Cast. desarmar [JH]. 2. Desfacer daqué que ta ensamblao [Lln]. //-se ‘cast. desarmarse’ [Pzu]. ‘desfacese una estructura?... |
| DELLA-II_C_D-7389 | desarranchar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7389 | desarranchar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7398 | desarreyar 1 | Variante starts with < | desarreyar 1 Desarreglar, desiguar [AGO]. Verbu contrapuestu al ast. arreyar 1 (cfr. arrear 1). |
| DELLA-II_C_D-7399 | desarreyar 2 | Variante starts with < | desarreyar 2 Quitar la reya [AGO]. 2. Desatar [DA. AGO]. Y tóo lo que desarreyares so la tierra, desarreyáo |
| DELLA-II_C_D-7403 | desarropar | Variante starts with < | desarropar Cast. desarropar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. arropar (cfr. ropa). |
| DELLA-II_C_D-7404 | desarrugar | Variante starts with < | desarrugar Cast. desarrugar [Ay. Tb. JH]. Verbu contrapuestu al ast. arrugar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7408 | desasosegar | Variante starts with < | desasosegar Cast. desasosegar [JH]. //-se ‘ponese nerviosu’ [Ay]. Verbu contrapuestu al ast. asosegar variante de so... |
| DELLA-II_C_D-7414 | desatacar | Variante starts with < | desatacar
Desabrochar [R]. 2. Llevar falda de la camisa fuera del panta- lón [Lln]. 3. Sacar la carga de dalgún barrenu [Min], d’un arma [R]. {4. “Desatascar” [Ay]}.
|
| DELLA-II_C_D-7419 | desatar | Variante starts with < | desatar
Soltar lo que ta atao [Ay. Tb. JH].
|
| DELLA-II_C_D-7422 | desatender | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7422 | desatender | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7423 | desatentar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7425 | desatetar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7427 | desatinar | Variante starts with < | desatinar Cast. desatinar [Ay. JH]. Verbu contrapuestu al ast. atinar (cfr. tinu). |
| DELLA-II_C_D-7429 | desatollancar | Variante starts with < | desatollancar Desarreglar, desiguar [Lln]. Verbu contrapuestu al ast. atollancar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7431 | desatorcar | Variante starts with < | desatorcar Quitar una torga d’una canal o presa pa que l’agua siga pel calce [Llomb]. Verbu contrapuestu al ast. atorcar (cfr. torcar). |
| DELLA-II_C_D-7435 | desautorizar | Variante starts with < | desautorizar Cast. desautorizar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. autorizar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7439 | desavenencia | Variante starts with < | desavenencia, la
Cast. desavenencia [Ay. JH].
|
| DELLA-II_C_D-7444 | desaventayáu | Variante starts with < | desaventayáu, ada, ao Cast. desaventajado [JH]. Quiciabes participiu d’un posible *desaventayar verbu con- trapuestu al ast. aventayar |
| DELLA-II_C_D-7453 | desaviar | Variante starts with < | desaviar Cast. desaviar [JH]. 2. Dir al debalu una embarcación cuando la emburria’l temporal per popa [Llu]. 3. Entainar [Cl]. 4. Can- sar [Cl]. 5. Desiguar, estrozar [Pzu. PSi... |
| DELLA-II_C_D-7455 | desaviltar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7456 | desavisar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7457 | desavíu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7457 | desavíu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7459 | desaxeración | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7460 | desaxerar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7461 | desaxeratu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7463 | desaxugar | Variante starts with < | desaxugar Desempareyar, turbar l’orde o l’armonía de los oxetos, facer que pierdan la so bona correspondencia [JH]. Desempareyar, desiguar [/Mánt/]. Verbu contrapuestu al ast. a... |
| DELLA-II_C_D-7464 | desaxuiciar | Variante starts with < | desaxuiciar Perder el xuiciu [JH]. Verbu contrapuestu al ast. axuiciar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7467 | desaxustar | Variante starts with < | desaxustar Nun encaxar bien [Tb. Pzu. JH]. Verbu contrapuestu al ast. axustar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7468 | desaxuste | Variante starts with < | desaxuste, el Cast. desajuste [Pzu. JH]. Deverbal del inf. de desaxustar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7470 | desayacón | Variante starts with < | desayacón Cuantísimayá, fai permuncho [Cg]. Posible aumentativu del alv. desayá (cfr. des). |
| DELLA-II_C_D-7473 | desazogar | Variante starts with < | desazogar Cast. desazonar [JH]. Quiciabes sía un préstamu del verbu cast. desazogar pero con un encruz semánticu col verbu averáu fónicamente, castella- ... |
| DELLA-II_C_D-7477 | desbabolecer | Variante starts with < | desbabolecer Perder puxu (una botella descorchada) [Sr]. Verbu contrapuestu al ast. *babolecer, verbu qu’ha postulase al conocer l’ast. esbabolecer (cfr.)... |
| DELLA-II_C_D-7477 | desbabolecer | Variante starts with < | desbabolecer Perder puxu (una botella descorchada) [Sr]. Verbu contrapuestu al ast. *babolecer, verbu qu’ha postulase al conocer l’ast. esbabolecer (cfr.)... |
| DELLA-II_C_D-7482 | desbalsiar | Variante starts with < | desbalsiar Salir de la balsa [Min]. Verbu contrapuestu al ast. balsiar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7490 | desbarafustar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7491 | desbarafuste | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7496 | desbarbáu | Variante starts with < | desbarbáu, ada, ao Cast. desbarbado [Pa]. 2. Esfilacháu [Lln. Pa]: Traes les bo- camangues |
| DELLA-II_C_D-7501 | desbarrigáu | Variante starts with < | desbarrigáu, ada, ao Cast. desbarrigado [JH]. Cfr. barriga. |
| DELLA-II_C_D-7504 | desbastar | Variante starts with < | desbastar
Cast. desbastar [JH]. Afinar una cosa [Ay]. 2. Dar entamu col hachu a la madreña [Llib. Ac].
|
| DELLA-II_C_D-7506 | desbastecer | Variante starts with < | desbastecer Cast. desabastecer [JH]. Verbu contrapuestu al ast. abastecer (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7509 | desblaíu | Variante starts with < | desblaíu, ida, ío Desmeyoráu, desllustráu [JH]. Participiu del verbu *desblaír, qu’hebo dase a la vera del ast. *desblayar fechu dende |
| DELLA-II_C_D-7510 | desbocamientu | Variante starts with < | desbocamientu, el Cast. desbocamiento [JH]. Términu en rellación con desbocar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7515 | desboquiellar | Variante starts with < | desboquiellar Cast. desboquillar [JH]. Cfr. boquiella (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7516 | desboroñamientu | Variante starts with < | desboroñamientu, el Cast. desmoronamiento [JH]. Cfr. esboroñamientu. |
| DELLA-II_C_D-7522 | desbravar | Variante starts with < | desbravar
Criticar [Lln]. 2. {(Doc.). Quitar la bravura o bravén}.
|
| DELLA-II_C_D-7525 | desbuchar | Variante starts with < | desbuchar
Abrir la barriga del pexe [Rs]. 2. {(Doc.). Abrise, formase}.
|
| DELLA-II_C_D-7527 | desca | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7537 | descachapar | Variante starts with < | descachapar Facer cachos o pedazos una cosa [Vd]. Dende l’ast. cachu ‘trozu’ féxose’l verbu cachar (cfr.). Dende’l dim. de cachu <... |
| DELLA-II_C_D-7537 | descachapar | Variante starts with < | descachapar Facer cachos o pedazos una cosa [Vd]. Dende l’ast. cachu ‘trozu’ féxose’l verbu cachar (cfr.). Dende’l dim. de cachu <... |
| DELLA-II_C_D-7537 | descachapar | Variante starts with < | descachapar Facer cachos o pedazos una cosa [Vd]. Dende l’ast. cachu ‘trozu’ féxose’l verbu cachar (cfr.). Dende’l dim. de cachu <... |
| DELLA-II_C_D-7538 | descadiellar | Variante starts with < | descadiellar Cast. descadillar [JH]. Cfr. cadiellu. |
| DELLA-II_C_D-7540 | descaldáu | Variante starts with < | descaldáu, ada, ao Que tien mal aspeutu [Cl]. Cfr. escaldáu, ada, ao. |
| DELLA-II_C_D-7541 | descaltener | Variante starts with < | descaltener Enflaquiar [Cl. Pa]. Debilitase [Lln. Cl. Pa]. //Estar descalte- níu ‘tar con fame y curties fuerces (una persona normal)?... |
| DELLA-II_C_D-7549 | descamellar | Variante starts with < | descamellar Despareyar, descabalar [Cg]. Verbu contrapuestu al ast. *camellar (cfr. acamellar). |
| DELLA-II_C_D-7550 | descaminar | Variante starts with < | descaminar Cast. descaminar [JH]. 2. Confiscar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. caminar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7552 | descampáu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7554 | descansaderu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7555 | descansar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7560 | descañadura | Variante starts with < | descañadura, la Cast. descañadura [JH]. Cfr. caña 1. |
| DELLA-II_C_D-7562 | descaperuzar | Variante starts with < | descaperuzar Cast. descaperuzar [JH]. Posible castellanismu inxertu por JH, o quiciabes d’un verbu orixináu en capa 1 (cfr.) → |
| DELLA-II_C_D-7563 | descaperuzu | Variante starts with < | descaperuzu, el Cast. descaperuzo [JH]. Cfr. descaperuzar. |
| DELLA-II_C_D-7565 | descapiellar | Variante starts with < | descapiellar Cast. descapillar [JH]. Cfr. capa 1. |
| DELLA-II_C_D-7570 | descarga | Variante starts with < | descarga, la Aición y efeutu de descargar [Xral]. 2. Aición y efeutu de tirar voladores, barrenos [Cn]. 3. Fiesta en Cangas del Narcea, y n’otros puntos del Occidente, caraute... |
| DELLA-II_C_D-7572 | descargadura | Variante starts with < | descargadura, la Cast. descargadura [JH]. Cfr. descargar. |
| DELLA-II_C_D-7575 | descargu | Variante starts with < | descargu, el
Cast. descargo [JH].
|
| DELLA-II_C_D-7577 | descariñu | Variante starts with < | descariñu, el Cast. descariño [JH]. Cfr. cariñu. |
| DELLA-II_C_D-7578 | descarnadura | Variante starts with < | descarnadura, la Cast. descarnadura [JH]. Cfr. carne. |
| DELLA-II_C_D-7579 | descarnamientu | Variante starts with < | descarnamientu, el Cast. descarnamiento [JH]. Cfr. carne. |
| DELLA-II_C_D-7580 | descarnar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7582 | descartar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7583 | descarte | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7589 | descastrar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7593 | descebar | Variante starts with < | descebar Cast. descebar [JH]. Posible verbu tomáu del cast. DESCEBAR (DRAE). |
| DELLA-II_C_D-7594 | descemberguyar | Variante starts with < | descemberguyar Cast. zambullirse [Vd (= cemberguyar)]. Cfr. somorguiar. |
| DELLA-II_C_D-7595 | descendencia | Variante starts with < | descendencia, la Cast. descendencia [JH]. Cfr. descender. |
| DELLA-II_C_D-7602 | descerraxadura | Variante starts with < | descerraxadura, la Cast. descerrajadura [JH]. Cfr. descerraxar. |
| DELLA-II_C_D-7603 | descerraxamientu | Variante starts with < | descerraxamientu, el Cast. descerrajamiento [JH]. Cfr. descerraxar. |
| DELLA-II_C_D-7604 | descerraxar | Variante starts with < | descerraxar Cast. descerrajar [JH]. Adautación del cast. DESCERRAJAR (DCECH s.v. cerrar) lo mesmo que s’alvierte nos términos descerraxadura (cfr.), |
| DELLA-II_C_D-7608 | descimar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7609 | descinchar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7610 | desclavar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7612 | descolgador | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7613 | descolgadoriu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7615 | descolgar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7619 | descolorir | Variante starts with < | descolorir Cast. descolorir [JH]. Cfr. color. |
| DELLA-II_C_D-7622 | descomodu | Variante starts with < | descomodu, el Cast. descomodidad [JH]. Cfr. acomodar. |
| DELLA-II_C_D-7623 | descompadrar | Variante starts with < | descompadrar Cast. descompadrar [JH]. //-se ‘romper les amistaes’ [/Eo/]. Cfr. comadre. |
| DELLA-II_C_D-7632 | desconcertar | Variante starts with < | desconcertar Cast. desconcertar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. concertar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7641 | desconflautar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7644 | desconocíu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7645 | desconsideráu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7646 | desconsolar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7647 | desconsoláu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7649 | descontar | Variante starts with < | descontar Cast. descontar [JH]. |
| DELLA-II_C_D-7654 | descontentar | Variante starts with < | descontentar Cast. descontentar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. contentar (cfr. contentu, a, o). |
| DELLA-II_C_D-7670 | descordelar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7672 | descosedura | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7673 | descoser | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7675 | descosimientu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7676 | descosíu | Variante starts with < | Daqué que se descosió. //Comer |
| DELLA-II_C_D-7678 | descostrar | Variante starts with < | descostrar Cast. descostrar [JH]. Cfr. cotra. |
| DELLA-II_C_D-7686 | descriar | Variante starts with < | descriar Enflaquiar [R]. //-se ‘descriase’ [JH]. Verbu contrapuestu al ast. criar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7689 | descu | Variante starts with < | descu, el Duernu [Rs. Ci] onde comen los gochos [Cg]. Artesa de ma- dera con forma de troncu de conu y de base rectangular [Vv]. Tipu de duerna de piedra o madera, polo común de forma cua- drillonga,... |
| DELLA-II_C_D-7690 | descuayar | Variante starts with < | descuayar Descoagular les partes d’un líquidu que taben condensaes, cua- yaes [JH]. 2. Desalentar, desesperanzar [AGO]. Verbu contrapuestu al ast. cuayar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7697 | descubridor | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7699 | descubrir | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7703 | descuentu | Variante starts with < | descuentu, el
Cast. descuento [JH].
|
| DELLA-II_C_D-7705 | descuidosu | Variante starts with < | descuidosu, a, o Descudiosu [Villah]. Cfr. descudiosu, a, o. |
| DELLA-II_C_D-7706 | desculiestráu | Variante starts with < | desculiestráu, ada, ao ///Fíu desculiestráu, medio criáu [Fabriciano]. Cfr... |
| DELLA-II_C_D-7712 | desdén | Variante starts with < | desdén, el ///La bona moza al desdén, como |
| DELLA-II_C_D-7713 | desdende | Variante starts with < | desdende Desde ellí, dende entós [JH]. Cfr. desde + el continuador del llat. ĬNDE anque podría tratase d’un castellanismu tomáu del DRAE. |
| DELLA-II_C_D-7714 | desdeñaderu | Variante starts with < | desdeñaderu, a, o Cast. desdeñable [JH]. Cfr. desdeñar. |
| DELLA-II_C_D-7717 | desdeñar | Variante starts with < | desdeñar Cast. desdeñar [JH]. Verbu conseñáu namás por JH autor del sieglu XIX que, da- cuando, inxer términos que talmente paecen adautación del castellán ensin sofitu as... |
| DELLA-II_C_D-7718 | desdeñosu | Variante starts with < | desdeñosu, a, o Cast. desdeñoso [JH]. Cfr. desdeñar. |
| DELLA-II_C_D-7732 | desdón | Variante starts with < | desdón, el Insulsez, falta de gracia, rusticidá, llocura, fatada [JH]. Cfr. don & desdonar. |
| DELLA-II_C_D-7733 | desdonar | Variante starts with < | desdonar Quitar, retirar lo que se diere [JH]. Del llat. DISDONARE ‘dar equí y allá’ (ABF). Ast. desdonar ufre una cadarma asemeyada a desdar (cfr.) y u... |
| DELLA-II_C_D-7735 | desdoru | Variante starts with < | desdoru, el Cast. desdoro [JH]. Posible castellanismu (DCECH s.v. oro) dau namái por JH. |
| DELLA-II_C_D-7736 | deseable | Variante starts with < | deseable Cast. deseable [JH (“aunque poco común”)]. Cfr. deséu. |
| DELLA-II_C_D-7737 | deseaderu | Variante starts with < | deseaderu, a, o Cast. deseable [JH]. Cfr. deséu. |
| DELLA-II_C_D-7738 | deseador | Variante starts with < | deseador, ora Cast. deseador [JH]. Cfr. deséu. |
| DELLA-II_C_D-7744 | desembalagar | Variante starts with < | desembalagar Desfacer o abrir los bálagos o balagares [Cb. Ac.Tb] espar- diendo la yerba [JH]. Desfacer un montón [Ac]. Desfacer cual- quier cosa que tea amontonao, encaramao, enfardao [JH]. Quitar ... |
| DELLA-II_C_D-7747 | desembalastrar | Variante starts with < | desembalastrar Dexar llibre un sitiu de les coses qu’estorben [JH]. Quitar una cosa del sitiu onde s’asitiaba pa dexalu llibre [JH]. Escombriar [JH]. Espeyar... |
| DELLA-II_C_D-7748 | desembalastre | Variante starts with < | desembalastre, el Aición d’espeyar y dexar llibre dalgún sitiu [JH]. Cfr. embalastrar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7754 | desembarcar | Variante starts with < | desembarcar Cast. desembarcar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. embarcar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7756 | desembargar | Variante starts with < | desembargar
Quitar l’impedimentu o embargu [JH]. Alzar l’embargu o se- cuestru [JH].
|
| DELLA-II_C_D-7765 | desemberguyar | Variante starts with < | desemberguyar <{/////desembergullar (sic) paez percorreición de yeísta na fas- tera d’oposición y/l.l [Vd (Oc)]... |
| DELLA-II_C_D-7766 | desembocaderu | Variante starts with < | desembocaderu, el Cast. desembocadero [JH]. Cfr. desembocar. |
| DELLA-II_C_D-7767 | desembocadura | Variante starts with < | desembocadura, la Cast. desembocadura [JH]. Cfr. desembocar. |
| DELLA-II_C_D-7768 | desembocar | Variante starts with < | desembocar Cast. desembocar [JH]. Cfr. boca. Col verbu desembocar guarden rellación desembo- caderu (cfr.), |
| DELLA-II_C_D-7769 | desembocu | Variante starts with < | desembocu, el Cast. desemboque [JH]. Deverbal de desembocar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7770 | desembolsar | Variante starts with < | desembolsar Cast. desembolsar [JH]. Cfr. bolsa. |
| DELLA-II_C_D-7774 | desembozar | Variante starts with < | desembozar Cast. desembozar [JH]. Llimpiar la reya del aráu, quitar el cuchu del aráu [Vd]. Quitar l’embozu que formen la paya o yerba cuando se meten en payar pel boquerón o... |
| DELLA-II_C_D-7775 | desembozu | Variante starts with < | desembozu, el Cast. desembozo [JH]. Deverbal de desembozar (cfr. embozar). |
| DELLA-II_C_D-7776 | desembravecer | Variante starts with < | desembravecer Cast. desembravecer [JH]. Cfr. embravecer. |
| DELLA-II_C_D-7779 | desembuchar | Variante starts with < | desembuchar Cast. desembuchar [Pa. JH]. 2. Vomitar [Cl]. 3. Dicir daqué que cuesta trabayu comunicar [Pa]: Desembucha y dilo tou [Pa]. Abrise a daquién [Cl.... |
| DELLA-II_C_D-7779 | desembuchar | Variante starts with < | desembuchar Cast. desembuchar [Pa. JH]. 2. Vomitar [Cl]. 3. Dicir daqué que cuesta trabayu comunicar [Pa]: Desembucha y dilo tou [Pa]. Abrise a daquién [Cl.... |
| DELLA-II_C_D-7782 | desemeyable | Variante starts with < | desemeyable Cast. desemejable [JH]. Cfr. semeyable & asemeyar. |
| DELLA-II_C_D-7783 | desemeyante | Variante starts with < | desemeyante Cast. desemejante [JH]. Cfr. semeyante & asemeyar. |
| DELLA-II_C_D-7784 | desemeyanza | Variante starts with < | desemeyanza, la Cast. desemejanza [JH]. Cfr. asemeyar. |
| DELLA-II_C_D-7785 | desemeyar | Variante starts with < | desemeyar Cast. desemejar [JH]. Cfr. asemeyar. |
| DELLA-II_C_D-7791 | desempapelar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7795 | desempareyamientu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7796 | desempareyar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7800 | desempatar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7808 | desempeñu | Variante starts with < | desempeñu, el
Cast. desempeño [JH].
|
| DELLA-II_C_D-7809 | desemperezar | Variante starts with < | desemperezar Cast. desemperezar [JH]. Podría tratase d’un verbu fechu sol ast. pereza (cfr.), lo mesmo que desperezar (cfr.), anque de... |
| DELLA-II_C_D-7821 | desenalbardar | Variante starts with < | desenalbardar Cast. desenalbardar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. *enalbardar (cfr. albarda). |
| DELLA-II_C_D-7822 | desenamorar | Variante starts with < | desenamorar Cast. desenamorar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. enamorar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7825 | desencabestrar | Variante starts with < | desencabestrar Cast. desencabestrar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. encabestrar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7829 | desencadenar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7829 | desencadenar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7833 | desencaminar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7835 | desencantamientu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7837 | desencantarar | Variante starts with < | desencantarar Cast. desencantarar [JH]. Posible castellanismu, desencantarar (DRAE), inxertu ente nós por JH, anque po... |
| DELLA-II_C_D-7838 | desencantu | Variante starts with < | desencantu, el Cast. desencanto [JH]. Cfr. desencantar. |
| DELLA-II_C_D-7842 | desencastiellar | Variante starts with < | desencastiellar Cast. desencastillar [JH]. Cfr. castiellu. |
| DELLA-II_C_D-7843 | desencaxadura | Variante starts with < | desencaxadura, la Cast. desencajadura [JH]. Cfr. caxa. |
| DELLA-II_C_D-7844 | desencaxamientu | Variante starts with < | desencaxamientu, el Cast. desencajamiento [JH]. Cfr. caxa. |
| DELLA-II_C_D-7845 | desencaxar | Variante starts with < | desencaxar Cast. desencajar [Tb. Sm. Bab. JH. /Eo/]. 2. Sacar un oxetu del sitiu onde s’atopa [PSil]. Quitar del so sitiu [Md]. 3. Salir de lo normal [Md]. 4. Sufrir una distens... |
| DELLA-II_C_D-7845 | desencaxar | Variante starts with < | desencaxar Cast. desencajar [Tb. Sm. Bab. JH. /Eo/]. 2. Sacar un oxetu del sitiu onde s’atopa [PSil]. Quitar del so sitiu [Md]. 3. Salir de lo normal [Md]. 4. Sufrir una distens... |
| DELLA-II_C_D-7847 | desencaxe | Variante starts with < | desencaxe, el Cast. desencaje [JH]. Deverbal del ast. desencaxar (cfr. desencaxar & caxa). |
| DELLA-II_C_D-7849 | desencentrar | Variante starts with < | desencentrar Cast. desencentrar [JH]. Cfr. centru. |
| DELLA-II_C_D-7851 | desencintar | Variante starts with < | desencintar Cast. desencintar [JH]. Cfr. encintar. |
| DELLA-II_C_D-7853 | desención | Variante starts with < | desención, la Cast. exención [LV. Cg. /Eo/. R. DA]. Cfr. exención. Con una d- protética como vemos en desaminar,... |
| DELLA-II_C_D-7859 | desencolar 2 | Variante starts with < | desencolar 2 Cast. desencolar [Ay. JH]. Verbu contrapuestu al ast. encolar 2 (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7865 | desencordar | Variante starts with < | desencordar Desatar, quitar les cuerdes [JH] de dalguna cosa [R]. Verbu contrapuestu al ast. encordar 1 (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7866 | desencordelar | Variante starts with < | desencordelar Verbu contrapuestu al ast. encordelar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7867 | desencorvar | Variante starts with < | desencorvar Cast. desencorvar [JH]. Cfr. encorvar. |
| DELLA-II_C_D-7868 | desencoxigar | Variante starts with < | desencoxigar
Llevantase ún d’un sitiu pa espurrise estirando brazos y pier- nes [Ca].
|
| DELLA-II_C_D-7869 | desencoyer | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7872 | desencuadernar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7874 | desencucar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7874 | desencucar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7875 | desencumano | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7875 | desencumano | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7877 | desende | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7884 | desenfadu | Variante starts with < | desenfadu, el Cast. desenfado [JH]. Posible deverbal de desenfadar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7886 | desenfardar | Variante starts with < | desenfardar Cast. desenfardar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. enfardar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7887 | desenfardelar | Variante starts with < | desenfardelar Cast. desenfardar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. enfardelar (cfr. fardel). |
| DELLA-II_C_D-7888 | desenfardu | Variante starts with < | desenfardu, el Cast. desenfardo [JH]. Posible deverbal de desenfardar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7890 | desenfatar | Variante starts with < | desenfatar Quitar los apareyos a la caballería [JH]. Verbu contrapuestu al ast. enfatar (cfr. fatu 1). |
| DELLA-II_C_D-7906 | desenfusar | Variante starts with < | desenfusar Desfacer lo enfusao [JH]. Verbu contrapuestu al ast. enfusar (cfr. fusu). |
| DELLA-II_C_D-7907 | desengabitar | Variante starts with < | desengabitar Desenganchar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. engabitar (cfr. gabitu). |
| DELLA-II_C_D-7908 | desengafar 1 | Variante starts with < | desengafar 1
Sanar lo que taba gafo [Ac]. Desinfestar [Pr] una mancadura [Pa. Ay]. Llimpiar lo infestao [Ay].
|
| DELLA-II_C_D-7910 | desengalanar | Variante starts with < | desengalanar Cast. desengalanar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. engalanar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7912 | desengañar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7913 | desengañu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7914 | desengarriar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7916 | desengaviellar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7922 | desengolfar | Variante starts with < | desengolfar Quitar los golfones del carru [JH]. Verbu contrapuestu al ast. engolfar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7924 | desengrudar | Variante starts with < | desengrudar Cast. desengrudar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. *engrudar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7925 | desengruesar | Variante starts with < | desengruesar Cast. desengrosar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. engrosar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7930 | desengurriar | Variante starts with < | desengurriar Estirar [Ay]. 2. Enrollar la soga o cuerda [Ay]. Verbu contrapuestu al ast. engurriar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7937 | desenllaciar | Variante starts with < | desenllaciar Cast. desenlazar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. llaciar 1 (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7940 | desenllamorgar | Variante starts with < | desenllamorgar Quitar o llimpiar la llamuerga [JH]. Desenllodar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. enllamorgar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7945 | desenllordiar | Variante starts with < | desenllordiar Quitar el barru o basura [Pr]. Verbu contrapuestu al ast. enllordiar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7946 | desenllortar | Variante starts with < | desenllortar Allistar, desfacer los nuedos de les redes [Llu]. Verbu contrapuestu al ast. enllortar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7948 | desenllustrar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7949 | desenllutar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7949 | desenllutar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7950 | desenmantar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7951 | desenmofar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7953 | desenoxar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7958 | desenraizar | Variante starts with < | desenraizar Desarraigar [JH]. Cast. extirpar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. enraizar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7959 | desenramar | Variante starts with < | desenramar Sacar d’un enramadoriu (xeneralmente a un res) [Cl (i)]. 2. Descargar la carga del ramu [Tb]. Verbu contrapuestu al ast. enramar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7960 | desenratar | Variante starts with < | desenratar Desenredar [Lln]. Verbu contrapuestu al ast. enratar 2 (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7967 | desenreyar | Variante starts with < | desenreyar Quitar les reyes del carru o la reya del aráu [JH]. Verbu contrapuestu al ast. enreyar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7971 | desenrodiar | Variante starts with < | desenrodiar Estirar lo que taba doblao [Ay]. Desenredar [Ay]. Verbu contrapuestu al ast. enrodiar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7972 | desenrollador | Variante starts with < | desenrollador, el Cast. desarrollador [JH]. Cfr. rollar. |
| DELLA-II_C_D-7973 | desenrollar | Variante starts with < | desenrollar
Cast. desenrollar [JH]. 2. Cast. desarrollar [JH].
|
| DELLA-II_C_D-7974 | desenrollu | Variante starts with < | desenrollu, el Cast. desarrollo [JH]. Cfr. rollar. |
| DELLA-II_C_D-7975 | desenroñar | Variante starts with < | desenroñar Estirar daqué (papel, texíos) que ta engurriao [Pa]. Verbu contrapuestu al ast. desenroñar 1 (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7977 | desenrugar | Variante starts with < | desenrugar Perder o facer perder les arrugues [Md]. //-se ‘estirase {la piel}’ [Md]. Verbu contrapuestu al ast. enrugar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7978 | desensartar | Variante starts with < | desensartar
Desfacer lo que taba ensartao [R]. 2. {(Doc.). Desenvainar}.
- Plasmada se desensillar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. ensellar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7986 | desensortiyar | Variante starts with < | desensortiyar Sacar fuera del xuegu dalgún güesu [JH]. Destorcer [JH]. Verbu contrapuestu al ast. ensortiyar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7988 | desentamar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7988 | desentamar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7989 | desentarambicar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7989 | desentarambicar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-7991 | desentayecer | Variante starts with < | desenterramientu, el Cast. desenterramiento [JH]. En rellación cola familia del desenterrar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7998 | desenterrar | Variante starts with < | desenterrar Cast. desenterrar [Ay. JH]. Verbu contrapuestu al ast. enterrar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-7999 | desentierru | Variante starts with < | desentierru, el Cast. desentierro [JH]. Cfr. tierra. |
| DELLA-II_C_D-8000 | desentiestar | Variante starts with < | desentiestar Desempachar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. entestar 1 (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8004 | desentonar | Variante starts with < | desentonar Xubir o baxar el tonu de la voz o d’un instrumentu, fuera de lo afayadizo [Ri]. 2. Salir de lo que ye norma socialmente [Ri]. Tar fuera de tonu [Ay]. Salir de tonu [Ay]. 3. Sentir un inco... |
| DELLA-II_C_D-8006 | desentorgar | Variante starts with < | desentorgar Ordenar [Pr]. Asitiar, allugar [Pr]. Verbu contrapuestu al ast. entorgar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8007 | desentornar | Variante starts with < | desentornar Enderechar lo que s’entornó [Pa]. Verbu contrapuestu al ast. entornar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8008 | desentorniellar | Variante starts with < | desentorniellar Cast. desentornillar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. entorniellar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8010 | desentrabar | Variante starts with < | desentrabar Trabar los dientes de la sierra pa que’l corte sía menor [JH]. Verbu contrapuestu al ast. entrabar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8013 | desentrañar | Variante starts with < | desentrañar Cast. desentrañar [JH]. Cfr. entraña. |
| DELLA-II_C_D-8017 | desentrechorar | Variante starts with < | desentrechorar Quitar les trechores y pertrechores al carru [JH]. Verbu contrapuestu al ast. entrechoriar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8019 | desentrestallar | Variante starts with < | desentrestallar Soltar lo que ta entrestallao [Cb]. Verbu contrapuestu al ast. entrestallar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8020 | desentreverar | Variante starts with < | desentreverar Escoyer o dixebrar coses que taben entremecíes [Pa]. Verbu contrapuestu al ast. entreverar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8021 | desentristayar | Variante starts with < | desentristayar Dexar de tar triste [JH]. Verbu contrapuestu al ast. entristayar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8023 | desentronizar | Variante starts with < | desentronizar Cast. desentronizar [JH]. Cfr. tronu. |
| DELLA-II_C_D-8024 | desentumir | Variante starts with < | desentumir Dexar de tar entumíu [Lln. JH]. //-se ‘estirase pa nun quedar entumíu’, ‘movese’ [Ay]. Verbu contrapuestu al ast. entumir (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8025 | desenturar | Variante starts with < | desenturar Quitar la tierra que tapaba daqué cosa qu’enantes s’enturare [Arm]. Verbu contrapuestu al ast. aturar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8026 | desenvainar | Variante starts with < | desenvainar Cast. desenvainar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. envainar (cfr. vaina). |
| DELLA-II_C_D-8027 | desenvasar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8027 | desenvasar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8028 | desenvelenar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8030 | desenviescar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8038 | desenxareyar | Variante starts with < | desenxareyar Desfacer lo enxareyao [JH]. Sacar del xareyu la madexa [JH]. Verbu contrapuestu al ast. enxareyar (cfr. xareyu). |
| DELLA-II_C_D-8039 | desenxaular | Variante starts with < | desenxaular Cast. desenjaular [JH]. Verbu contrapuestu al ast. enxaular (cfr. chole). |
| DELLA-II_C_D-8040 | desenxecutar | Variante starts with < | desenxecutar Llibertar a ún de la execución a que taba suxetu [JH]. Verbu contrapuestu al ast. executar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8041 | desenxostrar 1 | Variante starts with < | desenxostrar 1 Desfacer lo añudao con cuerdes, sogues [Ay]. 2. Desfacer en- redos, mentires [Ay]. Cfr. xostra 1. |
| DELLA-II_C_D-8045 | desenyerbar | Variante starts with < | desenyerbar Paliar con enfotu pa espeyar el carbón o escombriu axuntao nuna llabor de la mina [Min]. //-se ‘llibrase, per un gran tra- bayu, del carbón o escombriu axuntao’ ... |
| DELLA-II_C_D-8046 | desenyesar | Variante starts with < | desenyesar Cast. desenyesar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. enyesar (cfr. yelsu). |
| DELLA-II_C_D-8051 | deseñu | Variante starts with < | deseñu, el Cast. designio [JH]. Del b. llat. DESIGNIUM como proponen Corominas-Pascual (DCECH s.v. seña). Ye posible que sobro deseñu se fexere’l de- riv... |
| DELLA-II_C_D-8057 | desertar | Variante starts with < | desertar Cast. desertar [JH]. Posible castellanismu inxertu ente nós por JH, lo mesmo que desertor (cfr.), col mesmu aniciu etimolóxicu (DCECH s.v. desierto... |
| DELLA-II_C_D-8058 | desertor | Variante starts with < | desertor, el Cast. desertor [JH]. Cfr. desertar. |
| DELLA-II_C_D-8063 | desescurecer | Variante starts with < | desescurecer Descubrir, aclarar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. escurecer (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8064 | desespadiellar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8065 | desesperación | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8065 | desesperación | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8067 | desesperante | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8068 | desesperanza | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8069 | desesperar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8071 | desesperu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8074 | desestimación | Variante starts with < | desestimación, la Cast. desestimación [JH]. Posible castellanismu inxertu ente nós por JH anque podría ser cultismu en rellación col ast. desestimar (cfr... |
| DELLA-II_C_D-8075 | desestimar | Variante starts with < | desestimar Cast. desestimar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. estimar (cfr. osmar). |
| DELLA-II_C_D-8076 | desestrar | Variante starts with < | desestrar Cast. desmullir [JH]. Verbu contrapuestu al ast. estrar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8081 | desfachatáu | Variante starts with < | desfachatáu, ada, ao Cast. desfachatado [JH]. Posible castellanismu (DCECH s.v. faz) inxertu por JH, quicia- bes d’aniciu italianu (DRAE 21ª). |
| DELLA-II_C_D-8082 | desfachatez | Variante starts with < | desfachatez, la Cast. desfachatez [JH]. Posible castellanismu (DCECH s.v. faz) inxertu por JH, quicia- bes d’aniciu italianu (DRAE 21ª). |
| DELLA-II_C_D-8084 | desfalcar | Variante starts with < | desfalcar Cast. desfalcar [JH]. Yá apaecía en documentu serondu de Lleón de 1419 [DML: “desfalcadas” en doc. 18)]. Quiciabes un italianismu d’aniciu ... |
| DELLA-II_C_D-8086 | desfallecer | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8090 | desfame | Variante starts with < | desfame Cast. infame [JH]. Cfr. desfamar. |
| DELLA-II_C_D-8094 | desfarrapamientu | Variante starts with < | desfarrapamientu, el Cast. desharrapamiento [JH]. Cfr. farrapiu. |
| DELLA-II_C_D-8098 | desfarxoletáu | Variante starts with < | desfarxoletáu, ada, ao* Cfr. esfarxoletáu, ada, ao. |
| DELLA-II_C_D-8099 | desfavor | Variante starts with < | desfavor, el Cast. disfavor [JH]. Cfr. favor. |
| DELLA-II_C_D-8107 | desferrar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8112 | desfigurar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8114 | desfilachar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8116 | desfilada | Variante starts with < | desfilada, la Cast. desfilada (sic) [JH]. //Fer la desfilada ‘dismular, finxir’ [JS 158]. <... |
| DELLA-II_C_D-8117 | desfiladeru | Variante starts with < | desfiladeru, el Cast. desfiladero, escobiu [JH]. Cfr. desfilar 2. |
| DELLA-II_C_D-8123 | desfincadura | Variante starts with < | desfincadura, la Cast. deshincadura [JH]. Cfr. fincadura. |
| DELLA-II_C_D-8124 | desfincar | Variante starts with < | desfincar Cast. deshincar [JH]. Cfr. fincar. |
| DELLA-II_C_D-8126 | desfinsar | Variante starts with < | desfinsar Quitar o arrancar un moyón o finsu [JH]. Verbu contrapuestu al ast. finsar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8130 | desflaquecer | Variante starts with < | desflaquecer Debilitase [Ay]. Enflaquiar [JH]. //-se ‘desmayase, perder el sentíu’ [Cg]. Cfr. flacu, a, o. |
| DELLA-II_C_D-8132 | desflemar | Variante starts with < | desflemar Cast. desflemar [JH]. Cfr. flema. |
| DELLA-II_C_D-8133 | desflundir | Variante starts with < | desflundir
Desfacer, estrozar [Cp]. 2. Difundir [AGO]. 3. Repartir tayos [AGO]. 4. Desenvainar [AGO]. 5. Fundise, desfondase [Cosi- quines 254].
|
| DELLA-II_C_D-8141 | desforar | Variante starts with < | desforar Quitar el fueru [JH]. 2. Inxuriar [JH]. 3. Violar, forzar [JH]. Cfr. aforar & desaforar. |
| DELLA-II_C_D-8143 | desformidá | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8144 | desforrar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8155 | desfundar | Variante starts with < | desfundar Cast. desenfundar [JH]. Cfr. fundar & esfondar. |
| DELLA-II_C_D-8166 | desgaritar | Variante starts with < | desgaritar Facer garitos de pan [Lln]. Cfr. garitu & escaritar. |
| DELLA-II_C_D-8171 | desgaste | Variante starts with < | desgaste, el Cast. desgaste [JH]. Deverbal de desgastar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8174 | desgobernar | Variante starts with < | desgobernar Cast. desgobernar [JH]. //-se ‘echase a perder el negociu’ [R]. Cfr. gobernar. |
| DELLA-II_C_D-8176 | desgobiernu | Variante starts with < | desgobiernu, el Cast. desgobierno [JH]. Cfr. gobernar. |
| DELLA-II_C_D-8180 | desgonciar 2 | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8180 | desgonciar 2 | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8182 | desgonxar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8186 | desgoznáu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8190 | desgradar 1 | Variante starts with < | desgradar 1 Cast. degradar [JH]. Cfr. grau. |
| DELLA-II_C_D-8191 | desgradar 2 | Variante starts with < | desgradar 2 Cast. desagradar [JH]. Verbu contrapuestu a agradar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8192 | desgradecer | Variante starts with < | desgradecer Cast. desagradecer [JH]. Verbu contrapuestu al ast. agradecer (cfr. agradar). |
| DELLA-II_C_D-8194 | desgrasar | Variante starts with < | desgrasar Cast. desgrasar, desengrasar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. *grasar (cfr. engrasar). |
| DELLA-II_C_D-8194 | desgrasar | Variante starts with < | desgrasar Cast. desgrasar, desengrasar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. *grasar (cfr. engrasar). |
| DELLA-II_C_D-8196 | desgraviar | Variante starts with < | desgraviar Cast. desagraviar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. agraviar (cfr. agravar). |
| DELLA-II_C_D-8197 | desgraviu | Variante starts with < | desgraviu, el Cast. desagravio [JH]. Deverbal de desgraviar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8198 | desgreñáu | Variante starts with < | desgreñáu, ada, ao* Cfr. esgreñáu, ada, ao. |
| DELLA-II_C_D-8202 | desguardar | Variante starts with < | desguardar Abandonar, desamparar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. guardar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8203 | desguarnir | Variante starts with < | desguarnir Desbastar [R]. 2. Suprimir la ornamentación [R]. Desguarne- cer [JH. R]. 3. Desbaratar, descuadernar, estrozar [Cg]. Des- facer, desarmar [Llu]. Cast. desvencijar, des... |
| DELLA-II_C_D-8207 | desgüesamientu | Variante starts with < | desgüesamientu, el Cast. deshuesamiento [JH]. Cfr. güesu. |
| DELLA-II_C_D-8212 | desgüeyarar | Variante starts with < | desgüeyarar Cast. desojar [JH]. Cfr. güeyera. |
| DELLA-II_C_D-8214 | deshabitar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8217 | deshinchar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8218 | deshixuelar* | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8220 | deshonra | Variante starts with < | deshonra, la Cast. deshonra. |
| DELLA-II_C_D-8220 | deshonra | Variante starts with < | deshonra, la Cast. deshonra. |
| DELLA-II_C_D-8222 | deshonrosu | Variante starts with < | deshonrosu, a, o Cast. deshonroso [JH]. Cfr. honrar. |
| DELLA-II_C_D-8223 | deshoñestá | Variante starts with < | deshoñestá, la Cast. deshonestidad [JH]. Cfr. honestá. |
| DELLA-II_C_D-8227 | desí | Variante starts with < | desí
Dende ellí [JH]. 2. Dempués, llueu, además d’esto [JH].
|
| DELLA-II_C_D-8230 | desiertu | Variante starts with < | desiertu, a, o
<+desiirtu [Ay].
Deshabitáu, abandonáu [Ac. Ay].
|
| DELLA-II_C_D-8232 | desiertu | Variante starts with < | desiertu, el 2 Sermón, plática [Gr (Eo)]. Del llat. DISSERTUM, participiu nominalizáu del llat. disserere ‘esponer’, ‘disertar’ (... |
| DELLA-II_C_D-8237 | desigual | Variante starts with < | desigual Cast. desigual [JH. Pr (“se dice de un sembrado ralo o del que sus plantas han crecido a distinta altura”)]. Cfr. igual. |
| DELLA-II_C_D-8238 | desigualamientu | Variante starts with < | desigualamientu, el Cast. desigualamiento [JH]. Cfr. igual. |
| DELLA-II_C_D-8240 | desigualáu | Variante starts with < | desigualáu, ada, ao Cast. desigual [JH]. 2. Escesivu, desaforáu, estremáu [JH]. Pp. de de desigualar. |
| DELLA-II_C_D-8241 | desigualdá | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8245 | desilusión | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8249 | desinfestar | Variante starts with < | desinfestar Curar lo infestao [Ay. Tb. JH. VCid]. Verbu contrapuestu al ast. infestar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8252 | desinflamación | Variante starts with < | desinflamación, la Cast. desinflamación [JH]. Cfr. inflamar. |
| DELLA-II_C_D-8253 | desinflamar | Variante starts with < | desinflamar Cast. desinflamar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. inflamar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8254 | desinflar | Variante starts with < | desinflar Cast. desinflar [Ay]. Verbu contrapuestu al ast. inflar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8255 | desinserir | Variante starts with < | desinserir Quitar, sacar o desfacer lo que ta inxerto [JH]. Verbu contrapuestu al ast. inserir, variante de inxerir (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8256 | desintenebrar | Variante starts with < | desintenebrar Aclarar, solucionar daqué que ta perenredao [Ll]. 2. Desen- cartar, desembruxar [Ll]. Verbu contrapuestu al ast. *entenebrar (cfr. tiniebla). |
| DELLA-II_C_D-8257 | desinterés | Variante starts with < | desinterés, el Cast. desinterés [JH]. Cfr. desinteresar. |
| DELLA-II_C_D-8260 | desinvernar | Variante starts with < | desinvernar Salir del iviernu [JH]. Verbu contrapuestu al ast. invernar (cfr. envernar). |
| DELLA-II_C_D-8267 | desliberar | Variante starts with < | desliberar Cast. deliberar [Lln]. Cfr. llibrar. |
| DELLA-II_C_D-8270 | desllaciamientu | Variante starts with < | desllaciamientu, el Cast. deslazamiento [JH]. Cfr. llaciar 1. |
| DELLA-II_C_D-8272 | desllanguir | Variante starts with < | desllanguir Cast. languidecer [JH]. Quiciabes sía una formación con des- (cfr.) amestáu al ast. *llanguir, non conseñáu ente nós pe... |
| DELLA-II_C_D-8273 | desllantar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8280 | deslleal | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8281 | desllealtá | Variante starts with < | desllealtá, la Cast. deslealtad [JH]. |
| DELLA-II_C_D-8286 | deslleidura | Variante starts with < | deslleidura, la Cast. desleidura [JH]. Cfr. dilir. |
| DELLA-II_C_D-8287 | deslleimientu | Variante starts with < | deslleimientu, el Cast. desleimiento [JH]. Cfr. dilir. |
| DELLA-II_C_D-8291 | deslliar | Variante starts with < | deslliar
Cast. desliar [JH].
|
| DELLA-II_C_D-8292 | deslliciamientu | Variante starts with < | deslliciamientu, el Cast. deslizamiento [JH]. Cfr. llizar. |
| DELLA-II_C_D-8293 | deslliciar | Variante starts with < | deslliciar Cast. deslizar [JH]. Cfr. llizar. |
| DELLA-II_C_D-8294 | deslligadura | Variante starts with < | deslligadura, la Cast. desligadura [JH]. Cfr. lligar. |
| DELLA-II_C_D-8295 | deslligamientu | Variante starts with < | deslligamientu, el Cast. desligamiento [JH]. Cfr. lligar. |
| DELLA-II_C_D-8296 | deslligar | Variante starts with < | deslligar
Cast. desligar [JH].
|
| DELLA-II_C_D-8298 | desllindable | Variante starts with < | desllindable Cast. deslindable [JH]. Cfr. allendar 1. |
| DELLA-II_C_D-8299 | desllindaderu | Variante starts with < | desllindaderu, a, o Cast. deslindable [JH]. Cfr. allendar 1. |
| DELLA-II_C_D-8302 | desllindamientu | Variante starts with < | desllindamientu, el Cast. deslindamiento [JH]. Cfr. allendar 1. |
| DELLA-II_C_D-8309 | desllinguáu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8310 | desllizar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8311 | desllizu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8316 | desllucimientu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8324 | desllustrar | Variante starts with < | desllustrar Cast. deslustrar [JH]. D’una formación DIS-LUSTRARE (cfr. llustrar). Un deverbal se- dría ast. desllustre (cfr.). Verbu c... |
| DELLA-II_C_D-8325 | desllustre | Variante starts with < | desllustre, el Cast. deslustre [JH]. Deverbal de desllustrar (cfr.); un axetivu en -ŌSUS (OLD) sedría ast. desllustrosu, desllustrosu, a, o Cast. deslustroso [JH]. Cfr. desllustre. |
| DELLA-II_C_D-8328 | desmadrar | Variante starts with < | desmadrar Romper un terrén sacando d’él la tierra madre (cast. mantillo) [JH]. //-se ‘salir de madre’, ‘salise de control’ [Ay]. ‘estrozase’ [... |
| DELLA-II_C_D-8330 | desmallar | Variante starts with < | desmallar Cast. desmallar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. mallar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8335 | desmandamientu | Variante starts with < | desmandamientu, el Cast. desmandamiento [JH]. Cfr. desmandar. |
| DELLA-II_C_D-8342 | desmangar | Variante starts with < | desmangar Cast. desmangar [JH]. Quitar el mangu a cualquier ferramienta [Ac. Tb (= esmangar). Pzu. Pr]: Hai que desmangar esta fe- soria ... |
| DELLA-II_C_D-8345 | desmangoniar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8348 | desmanguanáu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8348 | desmanguanáu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8351 | desmantegar | Variante starts with < | desmantegar Cast. desmantecar [JH]. Cfr. mantega. |
| DELLA-II_C_D-8353 | desmañar | Variante starts with < | desmañar Estorbar, torgar, impedir [JH]. Verbu contrapuestu al ast. amañar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8355 | desmarcar | Variante starts with < | desmarcar Cast. desmarcar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. marcar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8357 | desmaridar | Variante starts with < | desmaridar Dixebrar al home de la so muyer [JH]. Verbu contrapuestu al ast. maridar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8358 | desmasía | Variante starts with < | desmasía, la Cast. demasía [Cg]. Cfr. demás. |
| DELLA-II_C_D-8359 | desmatar | Variante starts with < | desmatar Cfr. mata 2. |
| DELLA-II_C_D-8364 | desmedrar | Variante starts with < | desmedrar Cast. desmedrar [JH]. Enflaquiar, tener perdes [R]. ///Como los mozos de Padierna, que en lugar de medrar, desmedran [LC]. Verbu contrapuestu al ast... |
| DELLA-II_C_D-8364 | desmedrar | Variante starts with < | desmedrar Cast. desmedrar [JH]. Enflaquiar, tener perdes [R]. ///Como los mozos de Padierna, que en lugar de medrar, desmedran [LC]. Verbu contrapuestu al ast... |
| DELLA-II_C_D-8364 | desmedrar | Variante starts with < | desmedrar Cast. desmedrar [JH]. Enflaquiar, tener perdes [R]. ///Como los mozos de Padierna, que en lugar de medrar, desmedran [LC]. Verbu contrapuestu al ast... |
| DELLA-II_C_D-8365 | desmedru | Variante starts with < | desmedru, el Cast. desmedro [JH]. Deverbal del participiu fuerte de desmedrar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8370 | desmelláu | Variante starts with < | desmelláu, ada, ao Cast. mellado [Cb]. Pp. de desmellar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8375 | desmenuzar* | Variante starts with < | desmenuzar*
Verbu namái conocíu pela documentación medieval, equiva- lente a ast. esmenuzar:
|
| DELLA-II_C_D-8376 | desmerecer | Variante starts with < | desmerecer Cast. desmerecer [JH]. Quedar ensin méritu por nun obrar como fai falta [Ay]. Cfr. merecer, variante del ast. esmerecer (cfr.... |
| DELLA-II_C_D-8377 | desmerecimientu | Variante starts with < | desmerecimientu, el Cast. desmerecimiento [JH]. Cfr. merecer. |
| DELLA-II_C_D-8379 | desmeyora | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8380 | desmeyoramientu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8381 | desmeyorar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8384 | desmiembrar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8386 | desmigayar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8387 | desnatadora | Variante starts with < | desnatadora, la Artefautu pa deburar la lleche [Pr]. Cfr. desnatar (cfr. nata). |
| DELLA-II_C_D-8392 | desneviu | Variante starts with < | desneviu, a, o Cfr. esneviu, a, o. |
| DELLA-II_C_D-8400 | desñaturación | Variante starts with < | desñaturación, la Posible adautación del cast. desnaturación [JH]. Cfr. natural. |
| DELLA-II_C_D-8402 | desñaturamientu | Variante starts with < | desñaturamientu, el Cast. estrañamiento, expatriación [JH]. Posible cast. adautáu del cast. desnaturamiento. |
| DELLA-II_C_D-8403 | desñaturar | Variante starts with < | desñaturar Cast. desnaturalizar [JH]. Posible adaitación del cast. desnaturar. |
| DELLA-II_C_D-8406 | desñegar | Variante starts with < | desñegar Cast. desnegar [JH]. Contradicir, retrucar a lo que diz o pro- pón otru [JH]. 2. Negar [JH]. 3. Arrenunciar [JH]. //- desñegar Cast. desnegar [JH]. Contradicir, retrucar a lo que diz o pro- pón otru [JH]. 2. Negar [JH]. 3. Arrenunciar [JH]. //-desnivel [JH]. Posible adautación del cast. desnivel. |
| DELLA-II_C_D-8410 | desñoblecer | Variante starts with < | desñoblecer Facer perder la nobleza [JH]. Perder la nobleza, envilecese [JH]. Verbu contrapuestu al ast. noblecer (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8412 | desñudar 2 | Variante starts with < | desñudar 2 Desfacer el nodiu o ñudu [JH]. Cfr. añudar & desañudar. |
| DELLA-II_C_D-8413 | desobedecer | Variante starts with < | desobedecer Cast. desobedecer [Xral. JH]. Verbu contrapuestu al ast. obedecer (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8414 | desobediente | Variante starts with < | desobediente
Cast. desobediente [Xral].
|
| DELLA-II_C_D-8416 | desobligar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8421 | desoldar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8422 | desopotrar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8422 | desopotrar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8423 | desopremer | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8428 | desordenar | Variante starts with < | desordenar Cast. desordenar [JH]. 2. Degradar a los eclesiásticos [JH]. Verbu contrapuestu al ast. ordenar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8430 | desoreyar | Variante starts with < | desoreyar Cast. desorejar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. oreyar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8432 | desorganizar | Variante starts with < | desorganizar Cast. desorganizar [Xral]. Verbu contrapuestu al ast. organizar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8441 | desoterramientu | Variante starts with < | desoterramientu, el Cast. desenterramiento [JH]. Cfr. tierra. |
| DELLA-II_C_D-8442 | desoterrar | Variante starts with < | desoterrar
Cast. desenterrar [JH].
desotierrenlo e tornenlo... |
| DELLA-II_C_D-8445 | desoviellar | Variante starts with < | desoviellar Devanar un duviellu [Os]. Verbu contrapuestu al ast. *oviellar (cfr. duviellu). |
| DELLA-II_C_D-8450 | despachu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8451 | despacín | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8456 | despagar | Variante starts with < | despagar
Disgustar, descontentar [JH].
|
| DELLA-II_C_D-8459 | despaldiellar | Variante starts with < | despaldiellar Cast. despaldillar [JH]. Podría ser adautación del cast. DESPALDILLAR (DRAE; DCECH s.v. espalda) fecha por JH nel so siguimientu del DRAE. |
| DELLA-II_C_D-8461 | despalmar | Variante starts with < | despalmar Dar a un cuerpu de piedra o madera’l corte que faiga falta pa qu’axuste y empalme bien con otru [JH]. Facer cachos [JH]. Cast. destalonar [JH]. Cfr. |
| DELLA-II_C_D-8462 | despalme | Variante starts with < | despalme, el Corte dau a la pieza pa qu’axuste [JH]. Cast. despezo [JH]. Deverbal de despalmar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8464 | despapadura | Variante starts with < | despapadura, la Cast. descarrilladura [JH]. Cfr. papar. |
| DELLA-II_C_D-8467 | desparar 2 | Variante starts with < | desparar 2 Cfr. disparar [JH]. |
| DELLA-II_C_D-8468 | desparatar | Variante starts with < | desparatar Cast. disparatar [JH]. Posible adautación del cast. DISPARATAR (DCECH s.v. baratar & dislate) anque tamién se caltién n’ast. como esparatar (c... |
| DELLA-II_C_D-8474 | desparraguera | Variante starts with < | desparraguera, la Cast. esparraguera [JH]. Posible adautación del cast. ESPARRAGUERA (DCECH s.v. espá- rrago) cola prótesis de la preposición de- como en ... |
| DELLA-II_C_D-8477 | despastoriar | Variante starts with < | despastoriar Cast. desmanear, destrabar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. pastoriar 2 (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8477 | despastoriar | Variante starts with < | despastoriar Cast. desmanear, destrabar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. pastoriar 2 (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8479 | despatiellar | Variante starts with < | despatiellar Quitar o afeitar les patielles [JH]. Verbu compuestu dende ast. patiella (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8480 | despatriar | Variante starts with < | despatriar Esterrar, echar [Ca]: Despatriaron aquellos moros d’ellí [Ca]. Verbu llográu dende ast. patria (cfr.), col prefixu des-. |
| DELLA-II_C_D-8482 | despavesar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8483 | despavoríu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8485 | despechar 1 | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8489 | despechugadura | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8490 | despechugamientu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8491 | despechugar | Variante starts with < | despechugar Cast. despechugar [JH]. //-se ‘despechugase’ [Ay]. Verbu contrapuestu al ast. pechuga ... |
| DELLA-II_C_D-8493 | despedriar | Variante starts with < | despedriar
Espedrar [JH]. Despedregar [JH].
|
| DELLA-II_C_D-8494 | despegáu | Variante starts with < | despegáu, ada, ao Cast. despegado [JH]. Cfr. apegar. |
| DELLA-II_C_D-8496 | despenar | Variante starts with < | despenar Cast. despenar [JH]. Cfr. pena 1. |
| DELLA-II_C_D-8497 | despender | Variante starts with < | despender
Cast. expender [Tox. /Eo/]. Gastar, emplegar [R].
|
| DELLA-II_C_D-8499 | despensa | Variante starts with < | despensa, la Cfr. despesa & dispensa 1. |
| DELLA-II_C_D-8503 | despenxar | Variante starts with < | despenxar Abrir con llave [Gr]. Cfr. penxar (cfr. pesllar). |
| DELLA-II_C_D-8505 | despeñadizu | Variante starts with < | despeñadizu, a, o Cast. despeñadizo [JH]. Cfr. peña 1. |
| DELLA-II_C_D-8509 | despeñar 2 | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8515 | despepitar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8518 | desperder | Variante starts with < | desperder Cast. desperdiciar [JH]. Cfr. perder. |
| DELLA-II_C_D-8519 | desperdiciu | Variante starts with < | desperdiciu, el Cast. desperdicio [Ay]. Pero ñon llegue a tal el desperdicio/que sia de todo punto |
| DELLA-II_C_D-8521 | desperecer | Variante starts with < | desperecer
Perecer, tener permuncha probeza [JH]. 2. Consumise, desfa- cese pol llogru d’una cosa [JH].
|
| DELLA-II_C_D-8523 | desperir | Variante starts with < | desperir Perecer [JH]. Del llat. DISPERĪRE ‘ser destruyíu’, ‘desapaecer’, ‘perperdese’ (OLD; ABF). Sobro esti verbu hebo facese l’incoativu en -scere, *DISPERISCER... |
| DELLA-II_C_D-8524 | despernar | Variante starts with < | despernar Cast. despernar [JH]. Cfr. pierna. |
| DELLA-II_C_D-8533 | despesllar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8534 | despestañar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8536 | despeyar | Variante starts with < | despeyar Cast. despejar [JH]. Cfr. espeyar. |
| DELLA-II_C_D-8537 | despeyu | Variante starts with < | despeyu, el
Cast. despejo [JH].
|
| DELLA-II_C_D-8538 | despezonamientu | Variante starts with < | despezonamientu, el Cast. despezonamiento [JH]. Cfr. despezonar. |
| DELLA-II_C_D-8539 | despezonar | Variante starts with < | despezonar Cast. despezonar [JH]. ¿Sedrá castellanismu d’u sigue despezonamientu (cfr.). (Cfr. pieza 2). |
| DELLA-II_C_D-8540 | despiazar | Variante starts with < | despiazar
Cast. despedazar [Cñ].
|
| DELLA-II_C_D-8555 | despinar | Variante starts with < | despinar Sacar o salise la pina que ta metida nuna madera (especial- mente aplícase a la que s’encaxa nos estremos del exe del carru) [JH]. Desacuñar (sic... |
| DELLA-II_C_D-8556 | despintamientu | Variante starts with < | despintamientu, el Cast. desaparecimiento [JH]. Cfr. pintu, a, o. |
| DELLA-II_C_D-8559 | despique | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8559 | despique | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8560 | despistar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8562 | despiste | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8566 | despliegar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8567 | desplomar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8568 | desplumar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8570 | despoblación | Variante starts with < | las despoblamiento [JH]. Cfr. poblar. |
| DELLA-II_C_D-8573 | despobláu | Variante starts with < | despobláu, el Cast. despoblado [JH]. ///Cuando fores per despobláu non <... |
| DELLA-II_C_D-8575 | despolvoriar | Variante starts with < | despolvoriar Cast. despolvorar, despolvorear [JH]. Verbu contrapuestu al ast. polvoriar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8576 | desponer | Variante starts with < | desponer Dexar de poner güevos les pites y demás páxaros [JH]. Cast. deponer [JH]. Verbu contrapuestu al ast. poner (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8582 | desportiellar | Variante starts with < | desportiellar Cast. desportillar [JH]. 2. Arrancar la portiella o portiellu o desfacelos [JH]. Verbu en rellación col ast. portiella (cfr.), col prefixu |
| DELLA-II_C_D-8582 | desportiellar | Variante starts with < | desportiellar Cast. desportillar [JH]. 2. Arrancar la portiella o portiellu o desfacelos [JH]. Verbu en rellación col ast. portiella (cfr.), col prefixu |
| DELLA-II_C_D-8585 | desposeer | Variante starts with < | desposeer Cast. desposeer [JH]. Verbu contrapuestu al ast. poseer (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8586 | despostadura | Variante starts with < | despostadura, la
Descuartizamientu [Grangerías XVIII].
|
| DELLA-II_C_D-8587 | despostar | Variante starts with < | despostar
Descuartizar na matanza [Cg].
|
| DELLA-II_C_D-8588 | despotiquez | Variante starts with < | despotiquez, la Cast. despotismo [JH]. Altivez, arguyu [JH]. Posible tresvase del cast. DESPOTIQUEZ (DRAE) gracies a JH. |
| DELLA-II_C_D-8591 | despoyu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8592 | despreceutar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8596 | desprender | Variante starts with < | desprender Cast. desprender [JH]. 2. Crecer [R]: Non desprende l’árbore [R]. Cfr. prender. |
| DELLA-II_C_D-8604 | desprunar | Variante starts with < | desprunar Caminar [JH]. Cfr. prunu, a, o. |
| DELLA-II_C_D-8608 | despuntadura | Variante starts with < | despuntadura, la Cast. despuntadura [JH]. Cfr. punta. |
| DELLA-II_C_D-8611 | despunte | Variante starts with < | despunte, el Cast. despunte [JH]. Deverbal de despuntar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8613 | desquebrayar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8614 | desquerer | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8614 | desquerer | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8616 | desquillonar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8618 | desquiñonar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8618 | desquiñonar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8620 | desquitar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8622 | desquixamientu | Variante starts with < | desquixamientu, el Cast. desquijaramiento [JH]. Quiciabes sía una adautación del cast. DESQUIJA(R)AMIENTO (DCECH s.v. quijada), con perda de -r-. |
| DELLA-II_C_D-8623 | desquixar | Variante starts with < | desquixar Cast. desquijarar [JH]. Quiciabes sía una adautación del cast. DESQUIJA(R)AR (DCECH s.v. quijada), con perda de -r-. |
| DELLA-II_C_D-8625 | desraizamientu | Variante starts with < | desraizamientu, el Cast. desarraigamiento [JH]. Cfr. raíz. |
| DELLA-II_C_D-8626 | desraizar | Variante starts with < | desraizar Cast. desarraigar [JH]. Cfr. raiz. |
| DELLA-II_C_D-8627 | desraízu | Variante starts with < | desraízu, el Cast. desarraigo [JH]. Deverbal de desraizar (cfr. raíz). |
| DELLA-II_C_D-8634 | destabasar | Variante starts with < | destabasar Desatrancar (especialmente soltar la palanca que torga la salida d’agua de los pozos que s’atopen nos praos) [An]: Destaba- séi’l pozu [An].... |
| DELLA-II_C_D-8635 | destacamentu | Variante starts with < | destacamentu, el Cast. destacamento [JH]. Pallabra que tien nidiu parentescu cola familia de atacar (cfr. tacu) asina como’l tamién curtiamente conocíu na... |
| DELLA-II_C_D-8641 | destaponar | Variante starts with < | destaponar Cast. destaponar [JH]. Verbu contrapuestu al ast. taponar (cfr. tapar). |
| DELLA-II_C_D-8642 | destar | Variante starts with < | destar Coyer [Ce]. Verbu fechu sol ast. desta (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8648 | destaxar* | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8649 | destaxu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8651 | destayar | Variante starts with < | destayar Tomar una obra a destayu [JH]. {2. (Doc.). Cortar}. |
| DELLA-II_C_D-8652 | destayeru | Variante starts with < | destayeru, el Cast. destajero [JH]. Cfr. tayar. |
| DELLA-II_C_D-8653 | destayista | Variante starts with < | destayista, el Cast. destajista [JH]. Cfr. tayar. |
| DELLA-II_C_D-8654 | destayu | Variante starts with < | destayu, el
Cast. destajo [JH]. //A destayu ‘cast. a destajo’ [JH].
|
| DELLA-II_C_D-8655 | destazar | Variante starts with < | destazar Abrir un animal muertu [Ay]. 2. Partir en cachos un animal [Ay]. 3. Rebaxar cola zuela’l tazu de madera de que se fai la madreña [AGO]. Verbu contrapuestu al ast. tazar |
| DELLA-II_C_D-8659 | destemplar | Variante starts with < | destemplar
Cast. destemplar [JH] el tiempu [Ay]. //-se ‘indisponese, en- fadase’ [Ay].
|
| DELLA-II_C_D-8659 | destemplar | Variante starts with < | destemplar
Cast. destemplar [JH] el tiempu [Ay]. //-se ‘indisponese, en- fadase’ [Ay].
|
| DELLA-II_C_D-8661 | destemplu | Variante starts with < | destemplu, el Cast. destemple [JH]. Deverbal de destemplar (cfr.), dende’l participiu fuerte. |
| DELLA-II_C_D-8663 | desterciadura | Variante starts with < | desterciadura, la Cast. discrepancia [JH]. Cfr. desterciar. |
| DELLA-II_C_D-8670 | desterrar | Variante starts with < | desterrar
////esterrar [Cl. Ay].
Cast. desterrar [Cl. JH. Ay]. 2. Quitar tierra d’una parte pa lle- valo a otra [Cl]./// |
| DELLA-II_C_D-8672 | desterronamientu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8675 | destete | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8676 | destexar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8680 | desteyar | Variante starts with < | desteyar Cast. destechar [JH]. 2. Cast. destejar [JH]. Cfr. teyar & destexar. |
| DELLA-II_C_D-8681 | destiempu | Variante starts with < | destiempu //A destiempu ‘nel tiempu que nun correspuende’ [JH]. Cfr. tiempu. |
| DELLA-II_C_D-8683 | destillar | Variante starts with < | destillar Arrancar les tables del pisu o suelu [JH]. Verbu contrapuestu al ast. tillar (cfr. tillu). |
| DELLA-II_C_D-8692 | destorbar | Variante starts with < | destorbar
Estorbar [Cg. JH (= estorbar)].
destorbu, el Estorbu [JH (= estorbu)]. |
| DELLA-II_C_D-8694 | destorcer | Variante starts with < | destorcer
Cast. destorcer [JH].
Del llat. DISTORQUERE ‘torcer’, ‘retorcer’ (ABF), verbu non con- señáu por REW nin por DEEH. Al so llau apaez el so paralelu destrabar
|
| DELLA-II_C_D-8699 | destrabar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8700 | destrafullar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8700 | destrafullar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8704 | destrancar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8709 | destrez | Variante starts with < | destrez, la Cast. destreza [JH]. Posible equivalente o adautación del cast. DESTREZA anque nun sedría imposible un resultáu asturianu nel mesmu sen (cfr. diest... |
| DELLA-II_C_D-8711 | destripar | Variante starts with < | destripar Estripar [Ay. JH]. 2. Aplastar [Ay]. Del llat. DISTIRPARE ‘cast. estirpar’ (ABF), con metátesis de la líquida, averándose asina al ast. tripa... |
| DELLA-II_C_D-8711 | destripar | Variante starts with < | destripar Estripar [Ay. JH]. 2. Aplastar [Ay]. Del llat. DISTIRPARE ‘cast. estirpar’ (ABF), con metátesis de la líquida, averándose asina al ast. tripa... |
| DELLA-II_C_D-8712 | destrocar | Variante starts with < | destrocar Cast. destrocar [JH]. Desfacer el tratu [R]. 2. Volver a caún lo que-y pertenez [R]. Verbu contrapuestu al ast. trocar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8712 | destrocar | Variante starts with < | destrocar Cast. destrocar [JH]. Desfacer el tratu [R]. 2. Volver a caún lo que-y pertenez [R]. Verbu contrapuestu al ast. trocar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8713 | destrocu | Variante starts with < | destrocu, el Cast. destrueque [JH]. Poible deverbal de destrocar. |
| DELLA-II_C_D-8715 | destronamientu | Variante starts with < | destronamientu, el Cast. destronamiento [JH]. Cfr. tronu. |
| DELLA-II_C_D-8716 | destronar | Variante starts with < | destronar Cast. destronar [JH]. Cfr. tronu. |
| DELLA-II_C_D-8717 | destroncamientu | Variante starts with < | destroncamientu, el Cast. destroncamiento [JH]. Cfr. destroncar. |
| DELLA-II_C_D-8718 | destroncar | Variante starts with < | destroncar Quitar el troncu [JH]. Del llat. DISTRUNCĀRE ‘cortar en dos’ (ABF), verbu non conse- ñáu por REW nin por DEEH, sigue l’ast. destroncar, verbu ave- ráu al ast.... |
| DELLA-II_C_D-8718 | destroncar | Variante starts with < | destroncar Quitar el troncu [JH]. Del llat. DISTRUNCĀRE ‘cortar en dos’ (ABF), verbu non conse- ñáu por REW nin por DEEH, sigue l’ast. destroncar, verbu ave- ráu al ast.... |
| DELLA-II_C_D-8719 | destronque | Variante starts with < | destronque, el Cast. destronque [JH]. Deverbal de destroncar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8722 | destrozu | Variante starts with < | destrozu, el Cast. destrozo, estroza [Pa. Cd. JH]. Posible deverbal de destrozar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8723 | destruideru | Variante starts with < | destruideru, a, o Cast. destruíble [JH]. Cfr. destruír. |
| DELLA-II_C_D-8724 | destruimientu | Variante starts with < | destruimientu, el
Cast. destrucción [JH].
|
| DELLA-II_C_D-8725 | destruír | Variante starts with < | destruír
Cast. destruir [JH].
|
| DELLA-II_C_D-8726 | destruyar | Variante starts with < | destruyar Obstruír [GP a. 1788]. Cfr. troya 1 & truyar (col so deriváu estruyar). |
| DELLA-II_C_D-8728 | destupidor | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8729 | destupir | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8731 | desudar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8731 | desudar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8732 | desuelar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8735 | desuñar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8741 | desús | Variante starts with < | desús, el Parte esterior d’una cosa [JH]. //All desús ‘percima’ [JH]. De l’amestadura de la preposición DE col continuador del llat. SURSUM ‘enri... |
| DELLA-II_C_D-8742 | desusar 1 | Variante starts with < | desusar 1 Cast. desusar [JH]. Cfr. usar. |
| DELLA-II_C_D-8744 | desusu | Variante starts with < | desusu, el Cast. desuso [JH]. Cfr. usar. |
| DELLA-II_C_D-8746 | desvaíu | Variante starts with < | desvaíu, ida, ío Cast. desvaído [Pa. JH]. De color non intenso [Pa]. Cfr. vaíu. |
| DELLA-II_C_D-8747 | desvalía | Variante starts with < | desvalía, la Cast. desvalimiento [JH]. Cfr. valir. |
| DELLA-II_C_D-8749 | desvalimientu | Variante starts with < | desvalimientu, el Cast. desvalimiento [JH]. Cfr. valir. |
| DELLA-II_C_D-8750 | desvalíu | Variante starts with < | desvalíu, ida, ío Cast. desvalido [JH]. Cfr. valir. |
| DELLA-II_C_D-8751 | desvalixamientu | Variante starts with < | desvalixamientu, el Cast. desvalijamiento [JH]. Cfr. valía 1. |
| DELLA-II_C_D-8752 | desvalixar | Variante starts with < | desvalixar Cast. desvalijar [JH]. Cfr. valía 1. |
| DELLA-II_C_D-8753 | desvalixáu | Variante starts with < | desvalixáu, ada, ao Cast. desamparado [Ac]. Pp. de desvalixar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8758 | desvanecer | Variante starts with < | desvanecer Cast. desvanecer [JH]. Decayer [Mar]. //-se ‘desmayase’ [Ay]. Cfr. vanu, a, o & ... |
| DELLA-II_C_D-8758 | desvanecer | Variante starts with < | desvanecer Cast. desvanecer [JH]. Decayer [Mar]. //-se ‘desmayase’ [Ay]. Cfr. vanu, a, o & ... |
| DELLA-II_C_D-8760 | desvarar | Variante starts with < | desvarar Esbariar [Tor (= desbarrar)]. Del llat. diuarāre ‘to be splayed’ (OLD), que García de Diego tenía por aniciu de dellos verbos hispánicos (DEEH s.v. divarāre ‘a... |
| DELLA-II_C_D-8760 | desvarar | Variante starts with < | desvarar Esbariar [Tor (= desbarrar)]. Del llat. diuarāre ‘to be splayed’ (OLD), que García de Diego tenía por aniciu de dellos verbos hispánicos (DEEH s.v. divarāre ‘a... |
| DELLA-II_C_D-8762 | desvaríu | Variante starts with < | desvaríu, el Cast. desvarío [JH]. Deverbal de *desvarir, posible variante de desvariar (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-8764 | desvelar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8765 | desvenar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8766 | desventaya | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8767 | desventayosu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8771 | desverdiar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8771 | desverdiar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8773 | desveredar | Variante starts with < | desveredar {(Doc.). Esviar, perder}. Só un unviáu mas que pa desvergonzar [JH]. Cfr. vergoña. |
| DELLA-II_C_D-8777 | desviación | Variante starts with < | desviación, la Cast. desviación [JH]. Cfr. vía. |
| DELLA-II_C_D-8780 | desviescar | Variante starts with < | desviescar Cast. desboscar [JH]. Cfr. viesca. |
| DELLA-II_C_D-8790 | detal | Variante starts with < | detal, el Cast. detalle, detall [JH]. Adautación d’un galicismu DÉTAIL que conocemos pel cast. de- tall (DCECH s... |
| DELLA-II_C_D-8792 | detayar | Variante starts with < | detayar
Cast. destajar [JH]. Facer tayaes o pedazos una cosa [JH]. 2. Atayar [JH].
|
| DELLA-II_C_D-8792 | detayar | Variante starts with < | detayar
Cast. destajar [JH]. Facer tayaes o pedazos una cosa [JH]. 2. Atayar [JH].
|
| DELLA-II_C_D-8794 | detenencia | Variante starts with < | detenencia, la Cast. detención [JH]. Cfr. tenencia. |
| DELLA-II_C_D-8801 | detrás | Variante starts with < | detrás Cast. detrás [Lln (S). Ay. Ri. Tb. JH]. Dempués (de) [Ri. Vd]: Tengo miñuelos pa detrás... |
| DELLA-II_C_D-8805 | deudosu | Variante starts with < | deudosu, a, o Emparentáu [JH]. Adautación del cast. DEUDOSO (DRAE), deriváu del cast. deudo que nun paez conseñase nos vocabularios del ... |
| DELLA-II_C_D-8806 | devacuar | Variante starts with < | devacuar Descargar agua cuando llueve [Lln]. Del llat. EUACUARE ‘vaciar’ (ABF) per vía culta, como en cast. evacuar (DCECH s.v. vagar); cola amestanza de la preposición DE-,... |
| DELLA-II_C_D-8814 | devarar | Variante starts with < | devarar Enxugar la ropa tendío [Cb]. Secar a medies [Cg] la ropa [AGO]. Quiciabes podría ser una amestanza de de- col verbu ast. |
| DELLA-II_C_D-8815 | devarexar | Variante starts with < | devarexar Salir de nueche a la mar a pescar [R]. Verbu fechu dende ast. varexa (cfr.) nesti casu cola idea pri- mera de *dir de |
| DELLA-II_C_D-8817 | devastar | Variante starts with < | devastar
Verbu conocíu pela documentación medieval en llatín (PE4) cola mesma aceición que’l cast. devastar ‘desfacer arrasando’:
|
| DELLA-II_C_D-8818 | devedar | Variante starts with < | devedar
Quitar derechos o privilexos [R].
|
| DELLA-II_C_D-8825 | deverar | Variante starts with < | deverar Xebrar en partes una tierra enantes de semala [Ac (= embel- gar)]. Verbu fechu sol ast. vera 1 (cfr.) o sol so responsable. Un po- sible deverbal sedr... |
| DELLA-II_C_D-8826 | devesa | Variante starts with < | devesa, la Cast. dehesa [Ca. /Eo/. Vg. Llomb. Mar], monte xeneralmente cotáu y común pa sacar la xente lleña y madera [Mar]. Carba- yéu d’un pueblu pa necesidades comunes y ... |
| DELLA-II_C_D-8832 | devisar 2 | Variante starts with < | devisar 2
Dividir (ant) [R].
|
| DELLA-II_C_D-8834 | devoción | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8841 | dexa | Variante starts with < | dexa, la
Cast. deja [JH].
|
| DELLA-II_C_D-8847 | dexamientu | Variante starts with < | dexamientu, el Cast. dejamiento [JH]. Cfr. dexar. |
| DELLA-II_C_D-8848 | dexar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8850 | dexarretar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8851 | dexastráu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8852 | dexastrosu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8854 | dexe | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8855 | dexeladura | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8857 | dexelu | Variante starts with < | dexelu, el Cast. deshielo [JH]. Cfr. xelar. |
| DELLA-II_C_D-8858 | dexeneración | Variante starts with < | dexeneración, la Cast. degeneración [JH]. Del llat. DEGENERATIO, -ONIS ‘degradación’ (ABF) términu con- trapuestu a GENERATIO, -ONIS ‘aición d’enxendrar’ (ABF) > as... |
| DELLA-II_C_D-8859 | dexeneramientu | Variante starts with < | dexeneramientu, el Cast. degeneramiento [JH]. Cfr. dexeneración. |
| DELLA-II_C_D-8860 | dexenerar | Variante starts with < | dexenerar Cast. degenerar [JH]. Cfr. dexeneración. |
| DELLA-II_C_D-8861 | dexu | Variante starts with < | dexu, el Cast. dejo [JH]. Deverbal del participiu fuerte de dexar (cfr.) o que corrixe al etimolóxicu ast. dexe (cfr.) percarauterizando... |
| DELLA-II_C_D-8862 | dexugar | Variante starts with < | dexugar Cast. desjugar [JH]. Cfr. xugar. |
| DELLA-II_C_D-8864 | dexuncidura | Variante starts with < | dexuncidura, la Cast. desuncidura [JH]. Cfr. xuncir. |
| DELLA-II_C_D-8866 | dexunir | Variante starts with < | dexunir Desaponer, quitar el xugu a la pareya [Sm. Pzu]. Del llat. DISJŬNGĚRE, con dellos continuadores románicos (REW), averáu al ast. dexuncir (cfr.). Cfr. ... |
| DELLA-II_C_D-8869 | dezmable | Variante starts with < | dezmable Cast. dezmable [JH]. Cfr. diezmar. |
| DELLA-II_C_D-8871 | dezmeru | Variante starts with < | dezmeru, a, o Cast. dezmero [JH]. //Casa dezmera ‘casa escoyida en cada parroquia pa pagar el diezmu al Estáu o al so arrendatariu y non al párrocu o a ot... |
| DELLA-II_C_D-8871 | dezmeru | Variante starts with < | dezmeru, a, o Cast. dezmero [JH]. //Casa dezmera ‘casa escoyida en cada parroquia pa pagar el diezmu al Estáu o al so arrendatariu y non al párrocu o a ot... |
| DELLA-II_C_D-8871 | dezmeru | Variante starts with < | dezmeru, a, o Cast. dezmero [JH]. //Casa dezmera ‘casa escoyida en cada parroquia pa pagar el diezmu al Estáu o al so arrendatariu y non al párrocu o a ot... |
| DELLA-II_C_D-8876 | diablóricu | Variante starts with < | diablóricu, a, o Cast. diabólico [Tb]. Cfr. diablu. |
| DELLA-II_C_D-8879 | diáconu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8881 | diálogu | Variante starts with < | diálogu, el Cast. diálogo [JH]. De l’adautación del grecismu en llatín DIALOGUS (DCECH s.v. lógico) per vía semiculta y cola posibilidá de términos deri- vaos na llingua... |
| DELLA-II_C_D-8883 | diamante | Variante starts with < | diamante, el
Tipu de mineral perbrillante [Xral].
|
| DELLA-II_C_D-8888 | diañura | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8888 | diañura | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8895 | dibuxador | Variante starts with < | Ferramienta pa dibuxar les madreñes [Sm]. Cfr. dib... |
| DELLA-II_C_D-8903 | dicharechos | Variante starts with < | dicharechos, los Faladuríes, cuentos [Sb]. D’un diminutivu del participiu del llat. dictum ‘dichu’, *DICTŬLUM → *dichalu → *dích... |
| DELLA-II_C_D-8907 | dicidor | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8908 | diciembre | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8908 | diciembre | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8923 | diestru | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8924 | dieta | Variante starts with < | dieta, la Cast. dieta [JH]. Del grecismu en llat. DIAETA ‘réxime de vida’, con delles po- sibilidaes semántiques (DCECH s.v. dieta), llegáu a nós per vía cultizante. Una ... |
| DELLA-II_C_D-8925 | dietar | Variante starts with < | dietar Cast. adietar [JH]. Cfr. dieta. |
| DELLA-II_C_D-8930 | diferencia | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8930 | diferencia | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8945 | digueyu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8954 | dillucidar | Variante starts with < | dillucidar Cast. dilucidar [JH]. Del llat. DILUCIDARE ‘esclariar’ (ABF), per vía semiculta, con una posible palatalización por sentir el verbu como un com- puestu de prefixu... |
| DELLA-II_C_D-8960 | dimitir | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-8964 | dinerada | Variante starts with < | dinerada, la
Dineral [Tor]. Valor grande y desaxeráu d’una cosa [Tor].
|
| DELLA-II_C_D-8968 | diócesis | Variante starts with < | diócesis, la Cast. diócesis [Xral]. Cultismu d’aniciu griegu espardíu n’ast. per vía eclesiástica (DCECH s.v. diócesis). A la so v... |
| DELLA-II_C_D-8974 | diosu | Variante starts with < | diosu, el
Dios [JH (aplícase davezu a quien tien munchos años)].
|
| DELLA-II_C_D-8985 | dirixir | Variante starts with < | dirixir Cast. dirigir [Pzu. Md. PSil. JH]: Dirixíu él a lo... |
| DELLA-II_C_D-8991 | discípulu | Variante starts with < | discípulu, el
Cast. discípulo [JH].
|
| DELLA-II_C_D-9002 | discu | Variante starts with < | discu, el Cast. disco [JH]. Cfr. descu. |
| DELLA-II_C_D-9013 | discutir | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-9024 | disipela | Variante starts with < | disipela, la Cfr. cipela. |
| DELLA-II_C_D-9037 | disparate | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-9041 | dispensa | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-9048 | distancia | Variante starts with < | distancia, la Cast. distancia [JH]. Del llat. DISTANTIA, -AE ‘alloñamientu’, ‘diferencia’ (ABF), per vía semiculta. |
| DELLA-II_C_D-9049 | distelu | Variante starts with < | distelu //Castañas di distelu ‘castañes que caen ensin oriciu de la cas- tañal por tar madures’ [As]. Ye perposible que se trate d’una referencia analítica a *‘la cas-... |
| DELLA-II_C_D-9049 | distelu | Variante starts with < | distelu //Castañas di distelu ‘castañes que caen ensin oriciu de la cas- tañal por tar madures’ [As]. Ye perposible que se trate d’una referencia analítica a *‘la cas-... |
| DELLA-II_C_D-9051 | distingu | Variante starts with < | distingu, el Cast. distingo [JH]. //Nun facer distingu (o distingos) ‘igualar dafechu daqué,... |
| DELLA-II_C_D-9057 | distraimientu | Variante starts with < | distraimientu, el Cast. distraimiento [JH]. Cfr. distraición. |
| DELLA-II_C_D-9064 | dita | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-9067 | diversable | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-9068 | diversidá | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-9070 | diversu | Variante starts with < | diversu, a, o Cast. diverso [JH]. Del llat. DIUERSUS, -A, -UM ‘separtáu’, ‘en sentíu contrariu’ (ABF), per vía culta. |
| DELLA-II_C_D-9071 | divertimientu | Variante starts with < | divertimientu, el
Diversión [Lln. JH].
|
| DELLA-II_C_D-9074 | diverxencia | Variante starts with < | diverxencia, la Cast. divergencia [JH]. Del llat. DĒUERGENTIA, -AE (EM s.v. uergo), per vía semiculta. |
| DELLA-II_C_D-9075 | diverxente | Variante starts with < | diverxente Cast. divergente [JH]. Cfr. diverxir. |
| DELLA-II_C_D-9077 | dividideru | Variante starts with < | dividideru, a, o Cast. divididero [JH]. Cfr. deveír. |
| DELLA-II_C_D-9081 | divisar | Variante starts with < | divisar Cfr. devisar 1. |
| DELLA-II_C_D-9083 | división | Variante starts with < | división, la
Cast. división [JH].
|
| DELLA-II_C_D-9094 | dobla | Variante starts with < | dobla, la Doblez [JH]. {2. (Doc.). Moneda. 3. (Doc.). Dobladura}. //A la dobla ‘con munchu frutu’ [Cn (F)]: Ta <... |
| DELLA-II_C_D-9097 | doblamientu | Variante starts with < | doblamientu, el Cast. doblamiento [JH]. Cfr. doblar. |
| DELLA-II_C_D-9114 | docilidá | Variante starts with < | docilidá, la Cast. docilidad [JH. Md]. Obediencia [Md]. Blandura de xeniu [Md]. Del llat. DOCILITAS, -ATIS ‘aptitú’, ‘facilidá’ (ABF), posible se- micultismu. |
| DELLA-II_C_D-9130 | dogu | Variante starts with < | dogu, el Cast. dogo [JH]. Del ingl. DOG ‘perru’ pero, arriendes d’ello, dióse-yos el nome de dogos por ser un tipu de perros importaos d’Inglaterra (... |
| DELLA-II_C_D-9136 | dolentura | Variante starts with < | dolentura, la Dolor pergrande [Ay]. 2. Naguamientu por daqué [Ay]. D’una formación llograda sol participiu de presente del llat. dolēre ‘tener dolor’, DOLENS, -NTIS (EM s... |
| DELLA-II_C_D-9148 | dolosía | Variante starts with < | dolosía, la
Cast. celosía [Cl].
Posible tracamundiu modernu na adautación del cast. CELOSÍA (DCECH s.v. celo). |
| DELLA-II_C_D-9169 | dominiu | Variante starts with < | dominiu, el
Cast. dominio.
|
| DELLA-II_C_D-9169 | dominiu | Variante starts with < | dominiu, el
Cast. dominio.
|
| DELLA-II_C_D-9173 | don | Variante starts with < | don, el Regalu [Ay]. Donación [JH]. //-es ‘ropa de la novia’ [Cb]. ‘axuar de la novia’ [Ca]. ‘vistíos y tocador que los novios un- vien a les sos futures muyeres’ [J... |
| DELLA-II_C_D-9187 | donguiar | Variante starts with < | donguiar Folganzaniar [Lln]. //(Dir a) donguialas ‘caleyar’ [Lln]. Cfr. dongu, a, |
| DELLA-II_C_D-9190 | doña | Variante starts with < | doña Títulu honoríficu [JH]. //La doña ‘la maestra’ [Cb]. Cfr. dueña. |
| DELLA-II_C_D-9195 | doradura | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-9196 | dorar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-9212 | dormiyón | Variante starts with < | dormiyón, el Castaña esférica dafechu que dacuando apaez ente les demás [Cb]. Cfr. dormiyón, ona. |
| DELLA-II_C_D-9218 | dos | Variante starts with < | dos, el El númberu dos [Tb]. //Tomar el dos ‘llargase ensin dicir un res’ [Ac]. //Pescar el dos ‘llargase, marchar con priesa’ [VCid]. Cfr. |
| DELLA-II_C_D-9218 | dos | Variante starts with < | dos, el El númberu dos [Tb]. //Tomar el dos ‘llargase ensin dicir un res’ [Ac]. //Pescar el dos ‘llargase, marchar con priesa’ [VCid]. Cfr. |
| DELLA-II_C_D-9218 | dos | Variante starts with < | dos, el El númberu dos [Tb]. //Tomar el dos ‘llargase ensin dicir un res’ [Ac]. //Pescar el dos ‘llargase, marchar con priesa’ [VCid]. Cfr. |
| DELLA-II_C_D-9220 | dosañal | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-9220 | dosañal | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-9225 | dotación | Variante starts with < | dotación, la La xente d’a bordo, nel barcu [Llu]. Pallabra d’aniciu semicultu, en rellación col responsable del ast. dote (cfr.), dotar (cfr.), como en ... |
| DELLA-II_C_D-9231 | doyura | Variante starts with < | doyura, la Abondancia [Sb]: Había muncha doyura de qué comer [Sb]. Formación fecha del llat. DŌLIUM, -I ‘vasía de barru’, ‘vasía d’aceite, de vinu, de granu’ (EM),... |
| DELLA-II_C_D-9233 | dozavu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-9234 | draga | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-9235 | dragón | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-9236 | draque | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-9238 | driza | Variante starts with < | driza, la Cabu que permite maniobrar cola ostaga [Barriuso: barcos 225]. Apareyu pa izar y arriar la verga portadora de la vela [Barriuso: barcos 226]. ///Cuando vien la lluvia antes ... |
| DELLA-II_C_D-9239 | droga | Variante starts with < | droga, la Cast. droga [JH]. //Dar drogas ‘falar muncho, falar ensin apa- rar, ensin cesar’ [Tb]: Tal tol |
| DELLA-II_C_D-9239 | droga | Variante starts with < | droga, la Cast. droga [JH]. //Dar drogas ‘falar muncho, falar ensin apa- rar, ensin cesar’ [Tb]: Tal tol |
| DELLA-II_C_D-9242 | drópicu | Variante starts with < | drópicu, a, o Cast. hidrópico [Ay]. Adautación al ast. del cultismu castellán HIDRÓPICU formáu con dos términos d’aniciu griegu. La pallabra documéntase yá en cast. a. ... |
| DELLA-II_C_D-9243 | duana | Variante starts with < | duana, la Gustu [Lln]. //Per duana ‘pente medies’, ‘per influencia’ [Lln]. Del ár. DĪWĀN ‘oficina’, voz con continuadores nos domi- nios hispá... |
| DELLA-II_C_D-9248 | duca | Variante starts with < | duca, la 1 Cast. duquesa [Vd. JH]. Formación analóxica femenina sol ast. a. duc → duque (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-9248 | duca | Variante starts with < | duca, la 1 Cast. duquesa [Vd. JH]. Formación analóxica femenina sol ast. a. duc → duque (cfr.). |
| DELLA-II_C_D-9250 | ducáu | Variante starts with < | ducáu, el Cast. ducado [JH]. 2. “Moneda imaginaria de 11 reales de ve- llón, que todavía se usa en las ferias para la compra de anima- les” [R]: Tú vendie... |
| DELLA-II_C_D-9256 | duendu | Variante starts with < | duendu, a, o* Cfr. dondu, a, o. |
| DELLA-II_C_D-9264 | duernón | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-9269 | dulcerín | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-9271 | dulciayu | Variante starts with < | duldanza, la Dulda [JH]. |
| DELLA-II_C_D-9278 | dulzar | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-9279 | dulzarayu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-9279 | dulzarayu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-9280 | dulzarillu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-9280 | dulzarillu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-9286 | “dun” | Variante starts with < | “dun”
{(Doc.). Mientres}.
|
| DELLA-II_C_D-9294 | durable | Variante starts with < | durable Que dura. ///Agua de mañana y sermón de tarde,<... |
| DELLA-II_C_D-9298 | durador | Variante starts with < | durador, ora Que dura o se caltién [JH]. ///El aire durador se posa cuan- do?... |
| DELLA-II_C_D-9299 | duradura | Variante starts with < | duradura, la
Duración [JH].
|
| DELLA-II_C_D-9302 | duranza | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-9311 | durón | Variante starts with < | durón, ona Aum. de duru. 2. Tipu de mazana (durón) [Xx]. //Durón d’A- rroes ‘(tipu de) mazana perduro y seron... |
| DELLA-II_C_D-9312 | duru | Variante starts with < | duru, a, o
Cast. duro [Xral]. 2. Fuerte [Md]. 3. Testón [Md]. 4. Qu’en- tama a avinagrase (la sidra) [MS]. De sabor áspero (la sidra) [MS]. //A duro [Xral]. 2. Fuerte [Md]. 3. Testón [Md]. 4. Qu’en- tama a avinagrase (la sidra) [MS]. De sabor áspero (la sidra) [MS]. //A duviesu, el
|
| DELLA-II_C_D-9319 | duviesu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-9319 | duviesu | Variante starts with < | |
| DELLA-II_C_D-9324 | “duzurí” | Variante starts with < | “duzurí” Términu conocíu pela documentación. Ha axuntase esti arabismu a les variantes conseñaes s.v. dos- toní (cfr.; ADLA 147; PE2). |